Cevdet USTA
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 22, 2025
- 245 views
SİBER GÜVENLİK
Günümüz dünyasında teknoloji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. İnternete bağlı cihazların sayısı milyarları aşarken, bireylerden devletlere kadar herkes dijital sistemlere bağımlı yaşıyor. Bu durum, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırırken aynı zamanda yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Siber güvenlik, en basit tanımıyla; bilgisayar sistemlerini, ağları, yazılımları ve verileri yetkisiz erişim, saldırı, hasar veya çalınmaya karşı koruma disiplinidir. Ancak bu tanım, konunun derinliğini ve kapsamını tam olarak yansıtmaz. Çünkü siber güvenlik artık yalnızca bir teknik alan değil; ekonomik güvenlikten ulusal güvenliğe kadar geniş bir yelpazeyi etkileyen stratejik bir mesele haline gelmiştir.Siber Tehditlerin YükselişiDijital ortamda karşılaşılan tehditler, geleneksel suç yöntemlerinden çok daha hızlı ve geniş çaplı etki yaratabilir. Siber saldırılar artık yalnızca bireylerin banka bilgilerini çalmaktan ibaret değil; kritik altyapılara, sağlık sistemlerine, enerji şebekelerine ve hatta devlet kurumlarına kadar uzanıyor. Bu tehditleri birkaç başlık altında incelemek mümkün: Zararlı Yazılımlar (Malware)Bilgisayar sistemlerine bulaşarak veri çalan, bozan veya sistemi kullanılmaz hale getiren yazılımlar, siber saldırıların en yaygın türlerinden biridir. Virüsler, truva atları, fidye yazılımları (ransomware) bu kategoriye girer. Özellikle fidye yazılımları, verileri şifreleyip çözme karşılığında para talep ederek hem bireylere hem de kurumlara ciddi zararlar verebilmektedir.Kimlik Avı (Phishing)Kullanıcıları kandırarak şifrelerini veya kişisel bilgilerini ele geçirmeye yönelik sahte e-postalar ve web siteleri aracılığıyla yapılan saldırılardır. Görünüşte resmi kurum veya tanınmış markalardan geliyormuş gibi hazırlanırlar ve çoğu kullanıcı bu tuzağa düşebilir.Dağıtık Hizmet Engelleme Saldırıları (DDoS)Hedefteki sunucuyu aşırı yoğun trafikle meşgul ederek hizmet veremez hale getiren saldırı türüdür. Özellikle e-ticaret siteleri, bankacılık sistemleri ve devlet portalları bu tip saldırılarla felç edilebilir.Sosyal Mühendislikİnsan psikolojisinden yararlanarak bilgi elde etme yöntemidir. Teknolojik koruma önlemleri ne kadar güçlü olursa olsun, insan faktörü her zaman zayıf halka olabilir.Endüstriyel Casusluk ve Devlet Destekli SaldırılarBüyük şirketlerin ticari sırlarını, savunma sanayii projelerini veya devletlerin kritik bilgilerini hedef alan karmaşık siber operasyonlar, son yıllarda uluslararası ilişkilerde gerginlik yaratan önemli bir unsur olmuştur.Tehditlerin Ekonomik ve Sosyal YansımalarıSiber saldırılar yalnızca teknik bir sorun değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik kayıp kaynağıdır. Küresel ölçekte, siber suçların maliyetinin 2025 yılı itibarıyla yıllık 10 trilyon dolar seviyesine ulaşacağı öngörülüyor. Bunun yanı sıra; veri ihlalleri, müşteri güvenini sarsarak markaların itibarına kalıcı zarar verir. Sağlık sektöründe yaşanan veri sızıntıları, hastaların özel bilgilerinin ifşa olmasına yol açabilir. Kamu kurumlarının sistemlerine yapılan saldırılar ise kamu hizmetlerinin durmasına ve toplumun günlük yaşamında ciddi aksamalar yaşanmasına neden olabilir.Siber Güvenlikte Alınması Gereken ÖnlemlerSiber tehditlere karşı savunma, yalnızca gelişmiş antivirüs yazılımları veya güvenlik duvarları kurmakla sınırlı değildir. Etkili bir siber güvenlik yaklaşımı, teknik, idari ve hukuki boyutları kapsayan çok katmanlı bir strateji gerektirir.Güçlü Parola ve Kimlik DoğrulamaBasit ve tahmin edilebilir parolalar, siber saldırganlar için açık kapıdır. Karmaşık, uzun ve düzenli aralıklarla değiştirilen şifreler kullanılmalı; mümkünse çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) uygulanmalıdır.Güncel Yazılım ve SistemlerEski yazılımlar, bilinen güvenlik açıkları nedeniyle saldırganlar için kolay hedef haline gelir. İşletim sistemleri, uygulamalar ve güvenlik yazılımları düzenli olarak güncellenmelidir.Ağ Güvenliği ve ŞifrelemeKritik verilerin taşınması ve saklanması sırasında şifreleme teknikleri kullanılmalıdır. Ayrıca güvenlik duvarı, saldırı tespit sistemleri (IDS) ve saldırı önleme sistemleri (IPS) gibi ağ güvenlik çözümleri devreye alınmalıdır.Çalışan EğitimiSiber güvenlikte insan faktörünün önemi büyüktür. Çalışanlara kimlik avı e-postaları, sosyal mühendislik yöntemleri ve güvenli internet kullanımı konularında düzenli eğitim verilmelidir.Veri YedeklemeSistemlere yapılan fidye yazılımı saldırılarında, güncel yedeklerin bulunması veri kaybını önlemenin en etkili yoludur. Yedekler, ana sistemlerden fiziksel veya çevrimiçi olarak izole edilmelidir.Olay Müdahale PlanıHer kurum, olası bir…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 21, 2025
- 176 views
Piyasa ve Türleri
1959 yılında Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı ÜRÜNLÜ köyünde doğdu. İnşaat ustası baba ve ev hanımı annenin yedi çocuğunun en küçüğüdür. Antalya’da ilk, orta ve lise öğrenimi sırasında inşaat işçiliği, sebze meyve işçiliği yaptı.1978 yılında İstanbul Üniversitesi işletme fakültesini kazandı ve 1982 yılında mezun oldu. Üniversite öğreniminin ikinci sınıfında İstanbul Tahtakale’de hırdavat ticaretine başladı.21 yıl hırdavat ticareti yaptıktan sonra ülkenin ekonomik koşullarından dolayı büyük bir fabrikaya satış müdürü oldu. Daha sonraki süreçte başka işletmelerde satış direktörlüğü, grup satış müdürlüğü ve sektör başkanlığı yaptı. 2008 yılında yakalandığı kronik böbrek yetmezliği ve 2013 yılında diyaliz tedavisine başladıktan sonra emekli olmak durumunda kaldı. Emekli olduktan sonra kendi bilim dalı olan ekonomi konusunda çalışmalar yaptı. SATIŞIN TEMELLERİ ve Ürünlü köyünü anlatan İŞTE KÖYÜM İŞTE KÖYLÜM kitabına ilaveten EV HEMODİYALİZİ kitaplarının yazarıdır. Halen DÜNYA GAZETESİ-SANAYİ HABER AJANSI,TÜNAYDIN GAZETESİ NALBUR TEKNİK DERGİSİ-İŞ GELİŞTİRME DERGİSİ VE MADE IN TURKEY dergilerinde ekonomik ve sosyal makaleler yazan ZAFER ÖZCİVAN evli ve iki çocuk babasıdır. Piyasa Nedir? Kavramsal Bir Bakış Piyasa kavramı, günlük yaşamda sıkça karşımıza çıkan bir terim olsa da ekonomik anlamda çok daha geniş bir içeriğe sahiptir. En yalın tanımıyla piyasa; alıcı ve satıcının karşı karşıya geldiği, mal ve hizmetlerin, ya da üretim faktörlerinin alınıp satıldığı ortamdır. Bu ortam fiziksel bir mekân olabileceği gibi, günümüzde olduğu gibi dijital platformlar üzerinden sanal olarak da kurulabilir.Ekonomide piyasa, sadece bir alışveriş yerini ifade etmez; aynı zamanda fiyatların oluştuğu, kaynakların dağıtıldığı, tüketici tercihlerinin yansıdığı bir mekanizma işlevi görür. Talep ve arzın karşılaştığı bu ortamda, fiyatlar doğal bir dengeye ulaşır ve bu denge, ekonomide kaynakların en verimli biçimde kullanılmasını sağlar.Piyasaların en temel işlevi, kaynakların etkin dağılımını sağlamaktır. Çünkü her ekonomi, sınırlı kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları karşılamaya çalışır. İşte bu noktada piyasa mekanizması devreye girer ve hangi malın ne kadar üretileceği, hangi hizmetin kim tarafından sunulacağı gibi soruların yanıtını verir. Böylece bireylerin ihtiyaçlarına göre üretim yönlendirilmiş olur. Piyasa Çeşitleri – Farklı İhtiyaçlara Farklı Yapılar Ekonomide piyasalar, farklı kıstaslara göre çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulur. İşlevlerine, katılımcılarına, rekabet durumuna ya da mal ve hizmetin türüne göre piyasalar ayrıştırılır. İşte en yaygın piyasa çeşitlerinden bazıları:1. Mal ve Hizmet Piyasaları:Bu piyasalar, tüketim mallarının ve hizmetlerin alınıp satıldığı yerlerdir. Örneğin, bir semt pazarında meyve-sebze alışverişi ya da bir kafede kahve satın almak, mal ve hizmet piyasasının işlemesine örnektir.2. Faktör Piyasaları:Emek, sermaye, doğal kaynaklar ve girişimcilik gibi üretim faktörlerinin alınıp satıldığı piyasalardır. İşgücü piyasası, emek arzı ile talebinin buluştuğu ve ücretlerin belirlendiği temel bir örnektir.3. Sermaye ve Finans Piyasaları:Kısa veya uzun vadeli fonların, yani paranın alınıp satıldığı piyasalardır. Bankalar, borsalar, yatırım şirketleri bu piyasa içinde faaliyet gösterir. Bireyler ya da kurumlar tasarruflarını bu piyasalarda değerlendirirken, işletmeler ise ihtiyaç duydukları finansmanı buradan sağlarlar.4. Para Piyasası ve Döviz Piyasası:Merkez bankası, ticari bankalar ve diğer finansal kuruluşlar üzerinden paranın arz ve talebinin dengelendiği para piyasası ile farklı ülkelerin para birimlerinin değiş tokuş edildiği döviz piyasası da modern ekonominin temel taşlarıdır.5. Rekabetin Yoğunluğuna Göre Piyasa Türleri:Tam Rekabet Piyasası: Çok sayıda alıcı ve satıcının olduğu, ürünlerin homojen olduğu piyasalardır. Kimse fiyatı tek başına etkileyemez.Monopol (Tekel) Piyasa: Sadece bir satıcının olduğu ve rakip bulunmadığı piyasa türüdür. Fiyatları belirleyen bu tek satıcıdır.Oligopol Piyasa: Az sayıda büyük firmanın hâkim olduğu, genellikle otomotiv ya da havayolu gibi sektörlerde görülen piyasalardır.Monopson Piyasa: Tek alıcının bulunduğu piyasalardır. Örneğin, devletin savunma sanayisindeki alımları bu kategoriye örnek olabilir. Piyasaların Ekonomi Açısından İşleyişi ve Önemi…
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 21, 2025
- 207 views
ULUSLARARASI KREDİ DERECELENDİRME KURULUŞLARININ ÖNEMİ VE ÜLKEMİZE VERDİĞİ NOTLAR
Küreselleşen finans piyasalarında, ülkelerin ekonomik güvenilirliğini ve yatırım cazibesini ölçmek için çeşitli göstergelere ihtiyaç vardır. Bu noktada, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları hem devletler hem de özel sektör için kritik bir rol oynar. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler açısından bu kuruluşların verdiği notlar, finansal piyasalarda erişilebilirlik, borçlanma maliyetleri ve yatırımcı güveni üzerinde doğrudan etkili olur. Bu makalede, kredi derecelendirme kuruluşlarının işlevi, Türkiye’ye yönelik değerlendirmeleri ve bu notların ülkemiz ekonomisine yansımaları üzerinde duracağız.Kredi Derecelendirme Kuruluşları Nedir, Ne İşe Yarar?Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları (credit rating agencies), ülkelerin, şirketlerin ve finansal araçların geri ödeme kapasitesini ve risk seviyesini analiz ederek not verirler. En bilinen üç büyük kuruluş Moody’s, Standard & Poor’s (S&P) ve Fitch Ratings’dir. Bu kuruluşlar, bir ülkenin ya da şirketin borçlarını zamanında ödeyip ödeyemeyeceğine dair objektif bir bakış açısı sağlarlar.Verilen notlar, yatırımcıların risk algısını şekillendirir; yüksek notlar düşük risk anlamına gelirken, düşük notlar yatırımcıyı uyarır. Dolayısıyla kredi derecelendirme notları, uluslararası finans piyasalarında borçlanma faiz oranlarını belirlemede önemli bir referans olur. Aynı zamanda ülkelerin dış krediye erişimi, yabancı yatırımcı çekme kabiliyeti ve hatta para politikalarının etkinliği üzerinde etkisi vardır.Türkiye’ye Verilen Notlar ve Değerlendirme SüreciTürkiye, gelişmekte olan bir ekonomi olarak kredi derecelendirme kuruluşlarının radarında önemli bir yere sahiptir. Ancak ülkemize yönelik kredi notları, siyasi, ekonomik ve finansal gelişmelere paralel olarak dalgalanmalar göstermektedir. Örneğin, son 10 yıl içinde Türkiye’nin kredi notları zaman zaman yatırım yapılabilir seviyenin (investment grade) altına düşmüş, bazen toparlanma sinyalleriyle yükseliş yaşamıştır.2025 yılı itibarıyla Moody’s Türkiye’nin kredi notunu “B1”, S&P’nin “B+” ve Fitch’in “BB-” seviyelerinde tutmaktadır. Bu notlar, Türkiye’nin kredi riskinin orta-üst düzeyde olduğunu ve yatırım yapılabilir seviyenin biraz altında kaldığını göstermektedir. Bu durumun temel sebepleri arasında enflasyon oranlarının yüksek seyretmesi, cari açık sorunu, jeopolitik riskler ve zaman zaman yaşanan makroekonomik dalgalanmalar gösterilebilir.Kuruluşlar raporlarında, Türkiye’nin güçlü genç nüfusu, stratejik coğrafi konumu ve büyüme potansiyelini olumlu not ederken, politika belirsizlikleri ve dış finansman ihtiyacının yarattığı risklere dikkat çekmektedir. Özellikle döviz kurlarındaki oynaklık, yüksek enflasyon ve bütçe açığı gibi göstergeler notların belirlenmesinde kritik rol oynuyor.Türkiye Ekonomisine Etkileri ve SonuçlarıUluslararası kredi notları, Türkiye ekonomisi için sadece bir gösterge değil, aynı zamanda ekonomik yönetim politikalarını da şekillendiren önemli bir parametredir. Düşük kredi notu, dış borçlanma maliyetlerinin artmasına yol açar, bu da kamu ve özel sektörün finansman giderlerini yükseltir. Sonuç olarak, yatırım ve büyüme üzerinde negatif baskı oluşur.Öte yandan, notların iyileşmesi Türkiye’ye daha uygun koşullarda borçlanma imkânı sağlar, yabancı yatırımcıların ilgisini artırır ve döviz rezervlerinin güçlenmesine katkıda bulunur. Bu yüzden hükümetler ve ekonomi yönetimleri, kredi notlarını yükseltmek için ekonomik reformlar, makroekonomik disiplin ve siyasi istikrar gibi alanlarda çaba harcar.Türkiye’nin son dönemde attığı adımlar arasında, finansal piyasaların şeffaflığını artırmak, enflasyonla mücadele etmek ve dış ticaret açığını azaltmak gibi stratejiler yer alıyor. Ancak uluslararası piyasaların güvenini kazanmak için daha sürdürülebilir ve öngörülebilir politikalar benimsemek kritik önemde.Dünya ve Türkiye Bağlamında Kredi Notlarının ÖnemiKredi derecelendirme kuruluşları sadece ülkeleri değil, küresel sermaye akışlarını da yönlendirir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler için bu notlar, yabancı sermayenin gelip gelmeyeceği konusunda belirleyici olur. Türkiye gibi ekonomisi dışa açık ülkelerde kredi notu değişimleri, borsaya, döviz kurlarına ve faiz oranlarına ani dalgalanmalar olarak yansıyabilir.Dünya ekonomisi açısından baktığımızda, büyük finansal krizlerde kredi derecelendirme notlarının önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır. Örneğin 2008 küresel finans krizinde bazı kuruluşların notlama hataları tartışma konusu olmuş ve kuruluşların güvenilirliği sorgulanmıştır. Ancak genel olarak, finansal…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 180 views
11/16 Ağustos Haftasının Ekonomik Panaroması
1959 yılında Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı ÜRÜNLÜ köyünde doğdu. İnşaat ustası baba ve ev hanımı annenin yedi çocuğunun en küçüğüdür. Antalya’da ilk, orta ve lise öğrenimi sırasında inşaat işçiliği, sebze meyve işçiliği yaptı.1978 yılında İstanbul Üniversitesi işletme fakültesini kazandı ve 1982 yılında mezun oldu. Üniversite öğreniminin ikinci sınıfında İstanbul Tahtakale’de hırdavat ticaretine başladı.21 yıl hırdavat ticareti yaptıktan sonra ülkenin ekonomik koşullarından dolayı büyük bir fabrikaya satış müdürü oldu. Daha sonraki süreçte başka işletmelerde satış direktörlüğü, grup satış müdürlüğü ve sektör başkanlığı yaptı. 2008 yılında yakalandığı kronik böbrek yetmezliği ve 2013 yılında diyaliz tedavisine başladıktan sonra emekli olmak durumunda kaldı. Emekli olduktan sonra kendi bilim dalı olan ekonomi konusunda çalışmalar yaptı. SATIŞIN TEMELLERİ ve Ürünlü köyünü anlatan İŞTE KÖYÜM İŞTE KÖYLÜM kitabına ilaveten EV HEMODİYALİZİ kitaplarının yazarıdır. Halen DÜNYA GAZETESİ-SANAYİ HABER AJANSI,TÜNAYDIN GAZETESİ NALBUR TEKNİK DERGİSİ-İŞ GELİŞTİRME DERGİSİ VE MADE IN TURKEY dergilerinde ekonomik ve sosyal makaleler yazan ZAFER ÖZCİVAN evli ve iki çocuk babasıdır. Türkiye ekonomisi açısından 11-16 Ağustos haftası hem iç hem de dış gelişmelerin yoğun biçimde takip edildiği bir dönem oldu. Bu süreçte açıklanan makroekonomik veriler, Merkez Bankası’nın yayınladığı enflasyon raporu, küresel piyasalarda yaşanan dalgalanmalar ve siyasi düzeyde gerçekleşen görüşmeler, ekonomik gündemin ana hatlarını belirledi. Yatırımcıların beklentileri ile piyasalardaki fiyatlamalar arasında zaman zaman farklılıklar gözlense de genel çerçevede ekonomi yönetiminin izleyeceği yol haritasına dair ipuçları daha net hale geldi. Merkez Bankası’nın Enflasyon Raporu ve Piyasaların Tepkisi 14 Ağustos’ta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), merakla beklenen enflasyon raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda 2025 yıl sonu için enflasyon tahmininde yukarı yönlü güncellemeler yapılırken, özellikle hizmet fiyatlarındaki katılığın ve kur geçişkenliğinin enflasyon görünümünü zorlaştırdığı vurgulandı. TCMB Başkanı’nın açıklamalarında “sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceği” yönündeki mesajlar dikkat çekti.Piyasalar, Merkez Bankası’nın söylemlerini genel olarak olumlu karşıladı. Döviz kurları hafta ortasında dalgalansa da enflasyon raporunda verilen kararlı mesajların ardından Türk lirasında görece bir istikrar sağlandı. Borsa İstanbul ise yatırımcıların temkinli tavrıyla birlikte haftayı yatay sayılabilecek bir seyirle kapattı.Bu noktada önemli bir detay, TCMB’nin iletişim politikasını daha şeffaf ve öngörülebilir hale getirme çabası oldu. Piyasaların güvenini artırmaya yönelik bu tutum, özellikle yabancı yatırımcıların Türkiye ekonomisine bakışını şekillendiren kritik bir unsur olarak öne çıkıyor. Küresel Gelişmelerin Türkiye’ye Yansımaları 11-16 Ağustos haftasında sadece iç gelişmeler değil, küresel ekonomideki hareketlilik de gündemi belirledi. ABD’de açıklanan veriler, büyüme ivmesinde yavaşlamaya işaret ederken, FED’in faiz politikalarına ilişkin beklentileri yeniden şekillendirdi. Piyasalarda “FED’in faiz indirimlerine yıl sonunda başlayabileceği” yönündeki beklenti güçlenirken, bu durum gelişmekte olan ülke piyasalarına sermaye girişlerini destekleyen bir unsur olarak yorumlandı.Avrupa’da ise resesyon endişeleri sürerken, enerji fiyatlarındaki kısmi artış dikkat çekti. Türkiye açısından bu gelişmeler hem ihracat pazarlarının daralma riski hem de enerji ithalatı maliyetlerinin yeniden yükselme ihtimali bakımından kritik öneme sahip. Küresel petrol fiyatlarındaki hareketliliğin, önümüzdeki dönemde Türkiye’nin cari işlemler dengesi üzerinde baskı yaratabileceği öngörülüyor.Ayrıca hafta içerisinde gerçekleşen Trump-Putin görüşmesi, jeopolitik risklerin yeniden gündeme taşınmasına yol açtı. Özellikle enerji güvenliği, ticaret yolları ve bölgesel istikrar konularındaki belirsizlikler, Türkiye’nin dış ticaret stratejilerini de etkileme potansiyeli taşıyor. İç Gündemde Veriler ve Beklentiler TÜİK tarafından açıklanan sektör bazlı üretim endeksleri, ekonomide toparlanma sinyallerini destekler nitelikteydi. İnşaat üretimindeki güçlü artış, kamu yatırımlarının ve kentsel dönüşüm projelerinin sektöre ivme kazandırdığını gösterirken, hizmetler sektöründe yaşanan sınırlı artış ise iç talebin canlı kalmaya devam ettiğine işaret etti.Buna karşılık, sanayi üretimindeki dalgalanmalar dikkat çekti. Küresel pazarlardaki…
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 175 views
TÜRKİYE’DE MEVDUAT HESAPLARININ ANALİZİ
Türkiye ekonomisinin temel taşlarından biri olan mevduat hesapları hem bireylerin tasarruf alışkanlıklarını hem de bankacılık sektörünün sağlıklı işleyişini anlamak açısından büyük önem taşıyor. Mevduat hesapları, ekonomide likidite yönetimi, faiz politikaları ve para arzı açısından kritik bir rol üstlenirken, aynı zamanda vatandaşların ekonomik güveninin ve tasarruf eğilimlerinin de bir göstergesi olarak görülüyor. Bu makalede, Türkiye’deki mevduat hesaplarının güncel durumu, eğilimleri ve ekonomik yansımaları detaylı bir şekilde ele alınacak. Mevduat Hesapları Nedir ve Türkiye’deki Önemi Mevduat hesapları, bankalarda açılan ve çeşitli faiz oranlarıyla işletilen tasarruf araçlarıdır. Vadeli ve vadesiz olarak iki ana kategoride incelenir. Vadesiz mevduatlar, günlük harcamalar için kullanılan hesaplar olup, faiz getirisi yoktur veya çok düşüktür. Vadeli mevduatlar ise belirli bir süre için yatırılan ve bu süre sonunda faiz kazancı elde edilen hesaplardır. Türkiye’de mevduat hesapları hem bireysel hem de kurumsal tasarrufların önemli bir parçasını oluşturur. Türk lirası (TL) mevduatları ile birlikte döviz mevduatları da ekonomide önemli bir yer tutar. Özellikle döviz mevduatları, ekonomik belirsizlik dönemlerinde vatandaşların riskten korunma aracı olarak tercih ettiği enstrümanlardan biridir. Mevduat Hesaplarında Son Dönem Gelişmeleri 2020 ve sonrasında Türkiye ekonomisi, yüksek enflasyon, faiz değişiklikleri ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar gibi faktörlerden etkilendi. Bu dinamikler, mevduat hesaplarının yapısını ve tercihlerini önemli ölçüde değiştirdi. Faiz Politikalarının Etkisi:Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) uyguladığı faiz politikaları, mevduat faiz oranlarını doğrudan etkiliyor. Özellikle 2023 ve 2024 yıllarında politika faizlerinde yaşanan artışlar, vadeli mevduatların cazibesini artırdı. Faizlerin yükselmesi, vatandaşların TL mevduatlarını artırmalarına yol açtı. Enflasyonun Rolü:Yüksek enflasyon ortamında reel faiz oranları negatif seviyelerde seyrediyor. Bu durum, mevduat hesaplarından elde edilen kazancın enflasyon karşısında erimesine neden oluyor. Bu da bazı tasarruf sahiplerini alternatif yatırım araçlarına yönlendirdi. Döviz Mevduatları:TL’deki değer kaybı ve döviz kurlarındaki yükseliş, döviz mevduatlarına olan ilgiyi artırdı. 2024 verilerine göre döviz mevduatlarında belirgin bir artış yaşandı. Özellikle dolar ve euro mevduatları, ekonomik belirsizlik dönemlerinde tercih edilen güvenli liman oldu. Mevduat Hesaplarının Bankacılık Sektöründeki Yeri Türkiye’de bankacılık sektörünün finansman yapısı büyük ölçüde mevduatlara dayanıyor. Bankalar, topladıkları mevduatları kredi olarak ekonomiye aktarırken, bu süreç ekonominin büyümesi için hayati önemde. Likidite Yönetimi:Mevduatlar bankaların likidite yönetiminde temel kaynaktır. Özellikle vadesiz mevduatlar kısa vadede bankaların ödeme yükümlülüklerini karşılamada önemli rol oynar. Kredi Verme Kapasitesi:Bankaların kredi vermek için kullandıkları kaynakların büyük kısmı mevduatlardan oluşur. Bu nedenle mevduatlarda yaşanacak dalgalanmalar, kredi hacmini doğrudan etkileyebilir. Kâr Marjları:Bankalar, mevduat faiz oranları ile kredi faiz oranları arasındaki farktan kâr elde eder. Bu nedenle mevduat faizlerindeki artış, bankaların kâr marjlarını daraltabilir. Tasarruf Eğilimleri ve Mevduatların Sosyal Boyutu Türkiye’de tasarruf oranları, ekonomik istikrar, gelir düzeyi ve güven ortamı ile doğrudan ilişkilidir. Son yıllarda artan ekonomik belirsizlikler, vatandaşların tasarruf alışkanlıklarını ve mevduat tercihlerindeki değişimleri tetikledi. Tasarruf Oranları:TÜİK verilerine göre Türkiye’de hane halkı tasarruf oranı, son yıllarda dalgalı seyretmektedir. Özellikle gelir artışlarının enflasyon karşısında erimesi, tasarruf oranlarının düşmesine neden oldu. TL’ye Güven:Döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle halkın TL’ye olan güveni azaldı. Bu durum, döviz mevduatlarının artmasına sebep olurken, TL mevduatlarında zaman zaman azalmalar yaşandı. Dijital Bankacılık ve Mevduatlar:Dijital bankacılığın yaygınlaşması, mevduat hesaplarının yönetimini kolaylaştırdı ve erişilebilirliği artırdı. Mobil bankacılık üzerinden vadeli mevduat açmak gibi işlemler, tasarruf yapmayı daha pratik hale getirdi. Geleceğe Dönük Beklentiler ve Öneriler Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ve küresel finansal trendler, mevduat hesaplarının yapısını ve işlevini şekillendirmeye devam edecek. Enflasyonun kontrol altına alınması, faiz politikalarının istikrara kavuşması ve ekonomik güvenin artması, mevduatlarda pozitif etkiler yaratacaktır.…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 171 views
2025 Haziran Konut Satış İstatistikleri
Türkiye konut piyasası, Haziran 2025 verileriyle birlikte yılın ilk yarısında güçlü bir artış sinyali verdi. Türkiye genelinde haziran ayında konut satışları, geçen yılın aynı ayına göre %35,8 oranında artarak 107 bin 723’e ulaştı. Bu yükseliş; sadece rakamlarda değil, piyasanın dinamiklerinde de önemli ipuçları veriyor. Gelin hem sayıları hem de bu tablonun ardındaki nedenleri ve önümüzdeki döneme dair olası gelişmeleri birlikte ele alalım. *Satışlarda Genel Artış ve Şehir Bazlı Dağılım. Haziran ayında konut satışlarının en yoğun olduğu şehir 17 bin 656 ile İstanbul olurken, onu 9 bin 428 konutla Ankara ve 5 bin 987 konutla İzmir izledi. Satışların en az gerçekleştiği iller ise 38 konutla Ardahan, 62 konutla Bayburt ve 81 konutla Hakkâri oldu. Bu tablo, büyükşehirlerin hâlen konut piyasasının lokomotifi olduğunu; küçük illerde ise talebin sınırlı kaldığını açıkça gösteriyor. Ocak-Haziran dönemine baktığımızda, konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre %26,9 artarak 691 bin 893’e yükseldi. Yani yılın ilk yarısında da güçlü bir yükseliş yaşandı. *Satış Türlerine Göre Detaylı Görünüm Haziran ayında ipotekli satışlar (konut kredisiyle yapılan satışlar) %112,6’lık dikkat çekici bir artışla 14 bin 484’e yükseldi. Toplam satışlar içindeki payı %13,4 oldu. İlk altı aylık dönemde ipotekli satışlar %100,5 artarak 103 bin 90’a çıktı. Bu sert artış, faizlerdeki düşüş, bankaların sunduğu avantajlı kampanyalar ve krediye erişimin kolaylaşmasıyla açıklanabilir. Buna karşılık, peşin veya senet gibi diğer yollarla yapılan “diğer satışlar” Haziran’da %28,6 artışla 93 bin 239 oldu. İlk altı ayda ise %19,3’lük artışla 588 bin 803’e yükseldi. Toplam satışlar içindeki payı ise %86,6 gibi oldukça yüksek bir seviyede. *İlk El ve İkinci El Satışlarda Eğilim Haziran ayında ilk el konut satışları %32 artışla 33 bin 569’a, ikinci el konut satışları ise %37,6 artışla 74 bin 154’e yükseldi. Toplam satışlar içinde ilk el konutların payı %31,2; ikinci el konutların payı ise %68,8 oldu. Ocak-Haziran döneminde ilk el satışlar %19,8 artarak 207 bin 624 olurken, ikinci el satışlar %30,3 artışla 484 bin 269’a çıktı. Bu tablo, alıcıların hâlâ büyük oranda ikinci el konutları tercih ettiğini hem fiyat avantajı hem de hemen taşınma imkânı gibi pratik gerekçelerle ikinci el pazarının güçlü kalmaya devam ettiğini gösteriyor. *Yabancılara Konut Satışı: Dalgalı Seyir Haziran ayında yabancılara konut satışları %8,7 artarak bin 565 oldu. En çok satış yapılan iller Antalya (603 konut), İstanbul (521 konut) ve Mersin (128 konut) şeklinde sıralandı. Toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan satışın payı %1,5’te kaldı. Ancak yılın ilk yarısında, yabancılara konut satışları %10,6 düşerek 9 bin 354’e geriledi. Bu düşüş; jeopolitik gerilimler, döviz kurları ve Türkiye’deki vatandaşlık düzenlemelerindeki değişikliklerle bağlantılı olabilir. Haziran’da ülke bazında en çok konut alan yabancılar Rusya Federasyonu (326 konut), Ukrayna (111 konut) ve İran (109 konut) vatandaşları oldu. *Peki Konut Satışları Neden Arttı? Haziran 2025’teki artış, birkaç ana sebepten kaynaklanıyor: Konut kredilerindeki faiz düşüşü ve kampanyalar: İpotekli satışlardaki sert artış, alıcıların finansmana daha kolay erişmesinden kaynaklanıyor. Yüksek enflasyona karşı korunma refleksi: Gayrimenkul hâlâ en güvenli yatırım aracı olarak görülüyor. Birikimlerin değer kaybetmemesi için konuta yönelim sürüyor. Sosyolojik etkenler: Pandemi sonrası evde geçirilen zamanın artması, daha geniş veya bahçeli ev taleplerini canlı tutuyor. İkinci el konut avantajı: Fiyat ve hızlı teslimat avantajı sayesinde ikinci el konutlar özellikle orta gelir grubu için cazip olmaya devam ediyor. Yatırım motivasyonu: Dövizde dalgalanmaya karşı yerli yatırımcıların konuta ilgisi artıyor. *Önümüzdeki Süreçte Neler Bekleniyor? Faiz…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 193 views
TRUMP-PUTİN GÖRÜŞMESİ VE TÜRKİYE’YE OLASI ETKİLERİ
Jeopolitik Bir Dönüm Noktası14 Ağustos 2025’te Alaska’nın Anchorage kentinde gerçekleşen Trump-Putin zirvesi, yalnızca iki süper güç arasındaki ilişkilere değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel dengelere de doğrudan etki edebilecek nitelikteydi. Zirve, özellikle Ukrayna savaşı, enerji arz güvenliği ve Orta Doğu’daki güç dengeleri bağlamında uluslararası politikalar açısından belirleyici bir moment olarak öne çıktı. Türkiye gibi hem Batı hem Doğu ile stratejik ilişkiler kurmak durumunda olan ülkeler için bu görüşme, bir dizi fırsat ve riski beraberinde getirdi.Zirvenin Temel Dinamikleri ve Tartışılan Konular Trump ve Putin’in buluşmasında öne çıkan başlıklar arasında Ukrayna’daki çatışmalar, enerji arzı, Suriye’deki askeri dengeler, ekonomik yaptırımlar ve küresel ticaret konuları yer aldı. Trump’ın zirvede Ukrayna konusundaki daha yumuşak tavrı ve Putin’e karşı esnek yaklaşımı, uluslararası kamuoyunda farklı tepkilere yol açtı. Birçok analist, bu tavrın Rusya’nın pozisyonunu güçlendirebileceğini ve barış sürecinde zaman kazandırabileceğini öne sürdü.Öte yandan, Putin’in görüşme boyunca sabırlı ama kararlı bir pozisyon sergilemesi, ABD ve müttefiklerinin önümüzdeki dönemde nasıl bir strateji izleyeceğine dair belirsizliği artırdı. Trump’ın “Başlangıç için olumlu bir adım attık” açıklaması, somut bir anlaşmanın henüz oluşmadığını gösterse de iki liderin iletişim kanallarını açık tutması, gelecekte olası bir diplomatik çözümün sinyalini verdi.Türkiye’ye Yansımaları: Enerji ve EkonomiTürkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını Rusya’dan karşılıyor. Trump-Putin zirvesi sonrası Rusya-ABD ilişkilerinde olası normalleşme süreci, Türkiye’nin enerji maliyetlerini ve arz güvenliğini doğrudan etkileyebilir. Özellikle doğal gaz fiyatlarında artış riski veya arzın kısmen kesilmesi olasılığı, Türkiye’nin enerji stratejilerini çeşitlendirmesini zorunlu kılıyor.Ayrıca, ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları gevşetme ihtimali, Türkiye-Rusya enerji iş birliğini destekleyebilir. Örneğin, Akkuyu Nükleer Santrali ve Türk Akım projesi gibi büyük enerji yatırımlarının uzun vadeli ekonomik etkileri daha öngörülebilir hale gelebilir. Öte yandan, ABD ile ilişkilerde dikkatli bir denge politikası izlemek, Türkiye’nin enerji tedarikini güvence altına alması açısından kritik önemde.Suriye ve Orta Doğu’daki Güvenlik PolitikalarıZirvede Suriye ve Orta Doğu’daki askeri dengeler de ele alındı. Rusya’nın Suriye’deki varlığının güçlenmesi, Türkiye’nin sınır güvenliği ve operasyon stratejileri açısından doğrudan bir etkendir. Özellikle PYD/YPG’nin varlığı ve ABD’nin bölgedeki rolü, Türkiye’nin güvenlik planlamalarını şekillendiren temel unsurlar arasında. Trump’ın Putin ile olan görüşmesinde Suriye konusu öne çıkmış ve ABD’nin bölgedeki askeri pozisyonunu yeniden değerlendirme ihtimali gündeme gelmişti. Bu durum, Türkiye’nin sınır ötesi politikalarını ve insani yardım projelerini yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir.NATO ve Türkiye’nin Stratejik Denge PolitikasıTrump’ın Putin’e yaklaşımında gösterdiği esneklik, NATO içindeki dengeleri de etkilemiştir. Türkiye hem Batı ittifakıyla ilişkilerini sürdürmek hem de Rusya ile stratejik iş birliğini korumak zorunda kalmaktadır. Bu durum, Türkiye’nin dış politikada çok yönlü bir diplomasi yürütmesini ve NATO içindeki pozisyonunu dikkatle yönetmesini gerektiriyor. Özellikle savunma ve güvenlik politikalarında bağımsız hareket etme kabiliyeti, Türkiye için uzun vadede kritik bir avantaj olabilir.Savunma Sanayi ve Teknoloji TransferiTrump-Putin zirvesi, Türkiye’nin savunma sanayi stratejilerini de etkileyebilir. ABD-Rusya ilişkilerinin normalleşme olasılığı, Türkiye’nin S-400 gibi projelerle ilgili uluslararası algıyı ve teknoloji transferlerini dolaylı olarak etkileyebilir. Bu bağlamda, Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayi hamlelerini hızlandırması, dış politika risklerini minimize etmesi açısından önemli bir adım olarak öne çıkıyor.Sonuç ve Öngörüler14 Ağustos 2025 Trump-Putin görüşmesi, küresel ve bölgesel dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeline sahip bir diplomatik girişim olarak değerlendirilebilir. Türkiye, enerji güvenliği, bölgesel istikrar, savunma politikaları ve uluslararası ittifaklar açısından ortaya çıkabilecek değişiklikleri yakından izlemek durumundadır. Türkiye’nin atacağı diplomatik adımlar, yalnızca ulusal çıkarları korumakla kalmayacak, aynı zamanda bölgesel liderlik ve güvenlik kapasitesini de güçlendirecektir.Özetle, zirve Türkiye için doğrudan bir tehdit unsuru oluşturmamakla birlikte, enerji,…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 169 views
TÜRKİYE’DE YATIRIM ARAÇLARI
Ekonomik Ortamın Analizi2025 yılı Türkiye için yüksek enflasyon, dalgalı döviz kurları ve faiz oynaklıklarının gölgesinde ilerliyor. Merkez Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikası ve faiz indirim süreci, yatırımcıların hem güvenli hem de kazanç potansiyeli yüksek araçlara yönelmesini gerekli kılıyor. Bu ortamda bireysel yatırımcılar için bilgiye dayalı kararlar almak her zamankinden daha kritik.Mevduat ve Sabit Getirili Araçlar Vadeli TL Mevduat Hesapları: Nisan–Haziran 2025 döneminde yıllık brüt mevduat faiz oranları %51‑52 seviyelerine ulaştı. Ancak net reel faizler TÜİK’e göre yıllık bazda yüzde %5,83 seviyesinde gerçekleşti.Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS/Tahvil): Ocak ayında reel getiri açısından en yüksek performans, yüzde %1,21 (TÜFE ile düzeltilmiş) sağladı. 3 ve 6 aylık değerlendirmelerde de DİBS öne çıktı.Para Piyasası Fonları: İlk 6 ayda ortalama net %18 civarında getiri sundu. Likidite avantajı sayesinde bireysel yatırımcılar için cazibesini koruyor.Döviz ve Altın: Korumalı LimanlarAltın (külçe/gram): 6 ayda yaklaşık %12,9 değer kazandı. Yıllık bazda TÜİK’in verilerine göre Yİ‑ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 12‑19 aralığında reel getiri sağladı; yıllık en fazla kazandıran yatırım aracı oldu.Döviz (USD/EUR): Ocak–Haziran 2025’te USD/TRY %10,9 artış gösterdi. Ancak enflasyon karşısında reel bazda negatif getiriler söz konusu.Hisse Senetleri ve FonlarBorsa İstanbul (BIST 100): Endeks genelinde 6 aylık dönemde yaklaşık %2,9 kayıp yaşandı. Ancak aynı dönemde bazı bireysel hisseler portföylerine göre farklı sonuç verebilir. Üç ayda %7,26 (Yİ‑ÜFE), yıllık bazda yaklaşık %1‑2 reel kayıp yaşandı.Yatırım Fonları (özellikle hisse senedi ve tematik fonlar): Yapı Kredi portföy gibi kurumlar tarafından sunulan TL ağırlıklı hisse, borçlanma, para piyasası fonları yatırımcılar tarafından inceleniyor.2025’in ikinci yarısında hisse senetlerinin özellikle teknoloji, enerji, sağlık gibi sektörlerde yeniden öne çıkması bekleniyor.Diğer Alternatifler: Kripto, Gayrimenkul & Tematik AlanlarKripto Paralar: Bitcoin başta olmak üzere kripto paralara ilgi artmış durumda. Ancak uzmanlar, yüksek risk nedeniyle portföyün yalnızca küçük bir kısmında yer almasını öneriyor.Gayrimenkul & Arsa: Özellikle faizlerin düşeceği beklentisiyle konut, arsa yatırımı ve GYO projeleri yatırımcı ilgisini çekiyor. Kiraya verilebilir portföy oluşturmak uzun vadeli strateji açısından önemli.Tematik Yatırımlar: Teknoloji (yapay zekâ, siber güvenlik, fintech), yenilenebilir enerji, biyoteknoloji ve dijital varlıklar gibi alanlara odaklanan yatırım stratejileri 2025’te ön planda. ESG kriterlerine uygun şirket hisseleri de değerlendiriliyor.Stratejik ÖnerilerÇeşitlendirme: Farklı risk seviyeli araçlara yatırım dağılımıyla portföyünüzü dengeleyin.Risk Profili Tanımlaması: Yüksek volatiliteyi tolere edebilecek misiniz? Stratejiler buna göre şekillenmeli.Vade Seçimi: Kısa vadede mevduat ve fonlar, uzun vadede hisse ve gayrimenkul daha uygun olabilir.Veri ve Uzman Takibi: TCMB, TÜİK, yatırım kurumlarının yayınlarını düzenli takip edin.Sonuç: Beklentiler ve Öngörüler2025’te TL mevduat ve para piyasası fonları en azından kısa–orta vadede en güvenli seçenekler olmaya devam edecek. Altın, enflasyona karşı etkili bir koruma sağlar. Devlet tahvilleri de reel getiri açısından değerli araçlar arasında. Hisse senetleri özellikle sektör seçimine bağlı olarak yılın ikinci yarısında ikinci çıkışını yapabilir. Kripto gibi dijital varlıklar yüksek risk – yüksek kazanım potansiyeli içerirken, asıl dikkat tematik sektörlerdeki girişimlerde ve yenilenebilir enerjide.Yatırım yapmadan önce bireyin risk toleransı, yatırım süresi ve likidite gereksinimi net biçimde belirlenmeli, piyasa takibi ve uzman önerileri ışığında kararlar alınmalı.ÖNEMLİ NOT: Bu makale, 2025 Türkiye ekonomisi bağlamında yatırım araçlarına genel bir bakış sunmakta olup, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.ZAFER ÖZCİVAN
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 20, 2025
- 209 views
KODLAMANIN EKONOMİ AÇISINDAN ÖNEMİ, GÜNCEL DURUMU VE GELECEĞİ
Kodlama Neden Ekonomik Bir Güçtür?Dijital çağın en stratejik dili olan kodlama, yalnızca bir teknik beceri değil, aynı zamanda bir ülkenin ekonomik geleceğini şekillendiren güçlü bir kaldıraçtır. Tıpkı sanayi devriminde makine kullanımı nasıl üretim yapısını değiştirdiyse, bugün de yazılım ve kodlama tüm ekonomik sektörleri yeniden biçimlendirmektedir. Kodlama; üretim süreçlerinden pazarlamaya, tarımdan lojistiğe, bankacılıktan sağlığa kadar hemen her alanda iş verimliliğini artırmakta, maliyetleri düşürmekte ve yeni ekonomik modellerin önünü açmaktadır.Kodlamayı bilen bireylerin sayısındaki artış, sadece bireysel istihdamı artırmakla kalmaz; aynı zamanda bir ülkenin ihracat kalemlerine “dijital ürün ve hizmetler” gibi yüksek katma değerli unsurlar ekler. Bu da cari açığın azaltılmasına, döviz girdisinin artırılmasına ve ülkenin küresel rekabette elini güçlendirmesine neden olur.Özellikle yapay zekâ, blockchain, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri ve robotik sistemler gibi yükselen teknolojilerin temelinde kodlama yer almaktadır. Bu teknolojiler ise önümüzdeki on yıllarda dünya ekonomisinin lokomotif gücü olacak. Dolayısıyla kodlama sadece bugünün değil, geleceğin de ekonomik güvencesidir.Bugünkü Durum – Türkiye ve Dünya PerspektifiBugün dünya genelinde kodlama, temel bir okuryazarlık düzeyi olarak kabul edilmeye başlandı. ABD, Almanya, Güney Kore ve Estonya gibi ülkeler ilkokul düzeyinden itibaren kodlamayı müfredata almış durumda. Bu ülkelerde çocuklar sadece tüketici değil, aynı zamanda üretici bireyler olarak yetiştiriliyor. Bu yaklaşım sayesinde, teknoloji ihracatında büyük sıçramalar yaşanmakta, start-up ekosistemleri büyümekte ve genç girişimciler küresel arenada söz sahibi olmaktadır.Türkiye’de ise bu alanda son yıllarda önemli adımlar atıldı. MEB’in “Kodlama Haftası” gibi projeleri, bazı özel okulların erken yaşta yazılım eğitimine yönelmesi ve TÜBİTAK gibi kurumların yazılım alanındaki destekleri dikkat çekici. Bununla birlikte, kodlama eğitimi hala yaygınlık ve derinlik açısından istenen seviyeye ulaşabilmiş değil. Türkiye’nin, bilişim sektörünün GSYH içindeki payını artırmak için daha kararlı, bütüncül ve uzun vadeli stratejilere ihtiyacı bulunuyor.Öte yandan yazılım ihracatında da umut verici gelişmeler yaşanıyor. Türk yazılım firmaları Orta Doğu, Avrupa ve Afrika gibi pazarlara açılarak önemli sözleşmelere imza atıyor. Finans teknolojileri (fintech), oyun yazılımı ve mobil uygulamalar, Türkiye’nin global rekabette dikkat çeken alanları arasında yer almakta. Ancak sektörde nitelikli yazılımcı eksikliği, firmaların büyüme hızını sınırlayan en temel unsurlardan biri olmayı sürdürüyor.Gelecekte Kodlama – Dijital Ekonominin Temel TaşıGelecekte ekonomik kalkınmanın anahtarı, dijital üretkenlikte yatacak. Kodlama bilgisi, bireysel düzeyde iş güvencesi sağlarken, makroekonomik düzeyde teknoloji üretim kapasitesini artıracak. Yapay zekâ destekli uygulamaların geliştiricileri, veri güvenliği sağlayan yazılımcılar, blok zinciri teknolojisini ekonomik sistemlere entegre eden mühendisler, önümüzdeki yılların aranan uzmanları olacak.Ayrıca kodlama, klasik istihdam anlayışını da dönüştürüyor. Freelance çalışan yazılımcılar, dijital göçebeler (digital nomads), küresel yazılım platformları üzerinden iş yapan bireyler, sınır ötesi ekonomik etkileşimlerin yeni aktörleri haline geliyor. Böylece kodlama, ekonomik sınırları aşarak küresel gelir eşitsizliğini azaltabilecek potansiyele de sahip.Geleceğin ekonomisinde, sadece doğal kaynaklara sahip olmak yetmeyecek. Kodlama ve dijital yetkinlikler, ülkelerin yeni doğal kaynağı haline gelecek. Kodlama eğitiminin tüm toplumsal katmanlara yayılması, kadınların ve dezavantajlı grupların bu alana katılımının artırılması ve ulusal yazılım politikalarının oluşturulması, Türkiye’nin dijital ekonomide ön sıralarda yer alabilmesi için kritik önemde.Sonuç: Kodlama Ekonominin AnahtarıdırKodlama artık sadece yazılımcıların değil, herkesin meselesidir. Ekonomi, dijitalleşme ile birlikte yazılım odaklı bir yapıya evriliyor. Üretim, hizmet, finans, sağlık ve eğitim gibi temel sektörlerde kodlama bilgisi; yenilikçilik, verimlilik ve küresel rekabetin belirleyici faktörüdür. Kodlamayı erken yaşta öğrenen nesiller, ekonomik kalkınmanın taşıyıcı kolonları olacak. Bu nedenle kodlamaya yapılacak her yatırım, sadece bireylerin değil, ülkenin geleceğine yapılmış stratejik bir hamle olacaktır.ZAFER ÖZCİVANEkonomist-YazarZaferozcivan59@gmail.com
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 18, 2025
- 205 views
TÜRKİYE’DE DEMİR ÇELİK SEKTÖRÜ
Sektörün Güncel ManzarasıTürkiye, 2025 yılında ham çelik üretiminde hâlâ dünya sıralamasında 8. konumda yer alıyor. 2024’te sektörde %9,4 oranında büyüme ile yaklaşık 36,9 milyon ton üretim gerçekleştirildi; pik demir üretimi ise %17,2 artarak 10,2 milyon tona ulaştıAncak yılın ilk yarısında üretimde bir miktar gerileme yaşandı: Ocak–Mayıs 2025 döneminde toplam çelik üretimi, geçen yıla göre %1,4 düşerek 15,41 milyon tona, pik demir üretimi ise %12,6 azalarak 3,82 milyon tona gerilediBu veriler, sektörün toparlanma sürecinde olduğunu gösterse de aktif kapasite kullanım oranları hâlâ %62–63 seviyesinde seyrediyor. 2025 için hedef, bu oranı %70’lere çıkararak yeniden 2021 üretim seviyelerini aşmakİç talep ve küresel talep belirsizlikleri hâlâ sektörün ana risk unsurları olarak öne çıkarken, özellikle Asya merkezli fiyat rekabeti ve jeopolitik riskler üretim performansını baskı altında tutuyor.İhracat, Yeşil Dönüşüm ve Yeni Pazarlarİhracatta Güçlü Başlangıçİhracat cephesinde ise sektör, 2025 yılına pozitif bir giriş yaptı. Ocak ayında 1,3 milyar dolar tutarında çelik ihracatıyla %12,4 büyüme kaydedildi; demir-demir dışı metaller ihracatı ise %7,8 artışla 1 milyar dolara ulaştıADMİB’in verilerine göre yalnızca Akdeniz bölgesindeki çelik ihracatı %44 artışla 174 milyon dolara yükseldiAlmanya, Romanya, İtalya, Irak ve ABD sektörün önde gelen pazarları arasında yer alıyorYeşil Dönüşüm ve SKDM HazırlıklarıAB’nin 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), Türk çelik sektörünü köklü bir dönüşüme hazırlıyor. Sektörün toplam enerji tüketiminin yaklaşık %22’si ve ülke emisyonlarının %7’si demir‑çelik kaynaklı; bu yüzden karbon fiyatlandırmasının ihracatçı firmalar açısından hem zorlayıcı hem de belirleyici olması bekleniyorBu kapsamda ilk etapta “Demir ve Demir dışı Metaller Sektöründe Yeşil Dönüşüm ve Yurtdışı Pazarlama URGE Projesi” başlatıldı. Ayrıca Yeşil Akademi Programı ile firmaların personeline sürdürülebilirlik ve yeşil üretim eğitimleri verilecekSektör temsilcileri, yeşil üretim, enerji verimliliği ve karbon yönetimi konularına hız kazandırmayı amaçlıyor.Uluslararası Fuarlar ve Ticaret HeyetleriKuveyt başta olmak üzere Körfez ülkelerine yönelik ticaret heyetleri düzenlenerek yeni pazarlara açılım planlanıyorKritik Başlıklar ve BeklentiBüyük Oyuncuların KonumuTürkiye’nin önde gelen entegre demir-çelik üreticilerinden Erdemir, yıllık yaklaşık 7–8 milyon ton çelik kapasitesi ile sektörde lider konumdaİsdemir ve Kardemir gibi tesisler hem uzun hem de yassı çelik ürünleri üretiyor ve iç pazara katkı sağlıyor. Ancak bu şirketler aynı zamanda kömür bazlı üretim yaptıkları için karbon salımı açısından SKDM’ye karşı hazırlıklarını yoğunlaştırıyorSektörün Temel ZorluklarıKüresel arz fazlası ve Asya menşeili düşük fiyatlı çelik ürünlerle rekabet,Düşük kapasite kullanım oranları (%62–63),Karbon maliyetlerine karşı adaptasyon süreci,İç ve dış talepte görülen belirsizlikler.Bu zorluklar, sektörde stratejik dönüşümü ve inovasyonu daha da zorunlu kılıyor.Gelecek Beklentileri: Umutlu Bir Yol HaritasıÜretim: 2025’te kapasite kullanımını artırarak 2021 üretim rakamlarının aşılması bekleniyorYeşil Dönüşüm: SKDM sürecine uyum ve karbon nötr üretim hedefiyle firmalar, yeşil teknolojileri benimsiyor.İhracat: Hem ton hem değer bazında büyümenin devam etmesi; yeni pazarlara açılım.Uluslararası İş birliği: Sektörel projeler, fuarlar ve eğitim programları ile küresel rekabet gücünün artırılması.SonuçTürkiye’nin demir‑çelik sektörü, 2025 yılında hâlâ ekonomik büyüme, üretim ve ihracat anlamında kritik bir eşikte. İçinde bulunduğu zorluklara rağmen yeşil dönüşüm, stratejik planlama ve dış pazarlarda genişleme hedefiyle sektör yeni bir ivme kazanıyor. Özellikle SKDM’ye hazırlık süreci hem maliyet hem de sürdürülebilirlik açısından belirleyici olacak. Bu nedenle önümüzdeki dönemde çevreci üretim yatırımları, inovasyon ve pazar çeşitlendirmesi sektörün başarısının anahtarı görünmektedir.ZAFER ÖZCİVANEkonomist-Yazarzaferozcivan@hotmail.com
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 17, 2025
- 217 views
TRUMP’IN GÜMRÜK VERGİLERİNİN KÜRESEL TİCARET VE SERBEST BÖLGELERE OLASI ETKİLERİ
Gümrük Vergilerinde Yeni Dalgalar ABD’de Donald Trump’ın yeniden gündeme getirdiği gümrük vergileri, küresel ticaret düzenini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Özellikle “önce Amerika” söylemiyle güçlenen bu yaklaşım, 2017-2020 döneminde Çin başta olmak üzere birçok ülkeyle ticaret savaşlarına yol açmıştı. Şimdi ise Trump’ın daha sert ve kapsamlı gümrük vergileri planladığına yönelik sinyaller, uluslararası ticaret sisteminde yeni bir belirsizlik dalgası yaratıyor.Trump’ın savunduğu politika, ABD’nin dış ticaret açığını azaltmayı ve yerli üretimi teşvik etmeyi amaçlıyor. Ancak küresel ekonomi, özellikle son yıllarda pandeminin, enerji krizinin ve jeopolitik gerginliklerin gölgesinde kırılgan bir yapı sergiliyor. Böyle bir dönemde ticaret duvarlarının yükselmesi, yalnızca ABD ile ticaret yapan ülkeleri değil; tedarik zincirlerinin tamamını etkileyebilir.Küresel Ticaretin Yeni RiskleriTrump’ın uygulamayı düşündüğü yüksek gümrük tarifeleri, yalnızca Çin değil, Avrupa Birliği, Meksika ve Kanada gibi yakın ticaret ortaklarını da kapsayabilir. Bu durum, küresel ticaretin temelini oluşturan “serbest piyasa ve düşük gümrük vergisi” ilkesine meydan okuyor.Küresel ölçekte gümrük tarifelerinin yükselmesi şu sonuçlara yol açabilir:Maliyet Artışı: İthal girdilere bağımlı olan birçok sektör, üretim maliyetlerinde keskin artışlarla karşılaşabilir.Tedarik Zinciri Aksamaları: Otomotiv, elektronik ve tekstil gibi küresel ölçekte parçalı üretim yapan sektörler ciddi aksaklıklarla yüzleşebilir.Yeni Ticaret Blokları: ABD dışındaki ülkeler, alternatif ticaret anlaşmaları ve bölgesel iş birlikleriyle Amerikan pazarına bağımlılığı azaltma arayışına girebilir.Korumacılığın Küreselleşmesi: ABD’nin attığı adımlar diğer ülkelere örnek teşkil edebilir, dünya genelinde korumacı politikaların artmasına yol açabilir.Bu tablo, 1930’larda yaşanan ve Büyük Buhranın derinleşmesine neden olan Smoot-Hawley Tarifelerini hatırlatıyor. Tarih, ticarette duvarların yükselmesinin küresel refaha katkı sunmadığını defalarca göstermiştir.Serbest Bölgeler İçin Yeni Fırsatlar mı, Yoksa Risk mi?Trump’ın gümrük vergilerinin en ilginç yansımalarından biri de serbest bölgeler üzerinde hissedilecektir. Serbest bölgeler, genellikle yatırımcıya gümrük ve vergi avantajı sağlayarak dış ticareti kolaylaştıran alanlardır. Bu bölgeler, dünya ticaretindeki korumacı eğilimlerden hem olumlu hem de olumsuz etkilenebilir.Olumlu Etkiler:ABD ile doğrudan ticarette zorlanan firmalar, üretimlerini serbest bölgelerde konumlandırarak maliyet avantajı elde edebilir.Asya ve Avrupa’daki bazı serbest bölgeler, küresel şirketlerin “ara üsleri” haline gelebilir.Türkiye gibi stratejik konumdaki ülkelerin serbest bölgeleri, yeni yatırımlar için cazip hale gelebilir.Olumsuz Etkiler:ABD’ye doğrudan ihracat yapan serbest bölge şirketleri, yüksek gümrük duvarları nedeniyle pazar kaybı yaşayabilir.Yatırımcılar, ticaret savaşlarının belirsizliği nedeniyle uzun vadeli yatırım kararlarında temkinli davranabilir.Dolayısıyla serbest bölgelerin geleceği, Trump’ın politikalarının yönü kadar, diğer ülkelerin vereceği karşılıklarla da belirlenecek.Türkiye İçin Çifte EtkiTürkiye açısından Trump’ın gümrük vergileri iki yönlü sonuç doğurabilir. Bir yandan ABD’ye ihracatta belirli sektörler kayıp yaşarken, diğer yandan Türkiye’nin serbest bölgeleri ve gümrük birliği avantajı yeni fırsatlar yaratabilir. Özellikle lojistik açıdan Avrupa ile Asya arasında köprü konumundaki Türkiye, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesinde daha stratejik hale gelebilir.Ancak burada kritik nokta, Türkiye’nin ticaret politikalarını hızla uyarlayabilmesi ve alternatif pazar stratejilerini geliştirebilmesidir. Örneğin, savunma, makine ve otomotiv gibi sektörlerde ABD pazarına erişim zorlansa da Orta Doğu ve Afrika pazarlarında daha güçlü konumlanma ihtimali doğabilir.Sonuç: Dünya Ticaretinde Çalkantılı Bir DönemTrump’ın gümrük vergileri, küresel ticaret düzenine meydan okuyan yeni bir “korumacılık dalgası” olarak değerlendirilebilir. Kısa vadede Amerikan üreticilerine nefes aldırsa da uzun vadede hem ABD ekonomisi hem de dünya ticareti açısından olumsuz sonuçlar doğurması kuvvetle muhtemeldir.Serbest bölgeler, bu süreçte hem fırsatların hem de risklerin merkezinde yer alacaktır. Küresel şirketler, yeni gümrük duvarlarını aşabilmek için bu bölgeleri birer “kaçış noktası” olarak görebilir. Ancak aynı zamanda artan belirsizlik, yatırım iştahını da törpüleyebilir.Sonuç olarak, önümüzdeki dönem, ülkelerin ticaret politikalarını yeniden gözden geçirdiği, serbest bölgelerin stratejik değerinin arttığı, ancak küresel ticaretteki kırılganlıkların da büyüdüğü…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 16, 2025
- 175 views
ABD HİNDİSTAN ARASINDA YENİ GÜMRÜK KRİZİ
Petrol siyaseti yeni bir cephe daha açtı: ABD ile Hindistan arasında ticari tansiyon tırmanıyorABD Başkanı Donald Trump, küresel enerji denkleminde yeni bir müdahalede bulundu. Hindistan’ın Rusya’dan petrol ithalatını sürdürmesine tepki olarak, bu ülkeye yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi getirileceğini duyurdu. Trump’ın imzaladığı kararnameyle birlikte, Hindistan’dan ABD’ye ihraç edilen mallar 21 gün sonra yürürlüğe girecek yeni bir vergi tarifesiyle karşı karşıya kalacak. Bu karar, yalnızca iki ülke arasındaki ticari ilişkileri değil, aynı zamanda enerji piyasasında yeni politik kırılmaları da beraberinde getirme potansiyeline sahip.Trump’ın Hesabı: Rus Petrolü Hem Alıyor Hem SatıyorTrump yönetiminin açıklamasında, Hindistan’ın yalnızca Rusya’dan petrol almakla kalmayıp, bu petrolü işleyerek daha yüksek fiyatlarla başka ülkelere yeniden sattığı vurgulandı. Bu da Beyaz Saray’a göre yalnızca ABD’nin enerji politikalarını değil, küresel enerji ticaretinin dengesini de zedeliyor.Trump, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamalarda bu durumu “adil olmayan bir kâr oyunu” olarak nitelendirmiş, Hindistan’ın bu tutumunun “ABD çıkarlarıyla bağdaşmadığını” ifade etmişti. Ek vergi kararının bu açıklamadan sadece birkaç gün sonra gelmiş olması, Washington’un süreci hızla ekonomik baskıya dönüştürdüğünü ortaya koyuyor.Yeni tarife, Hindistan’a daha önce uygulanmakta olan yüzde 25’lik gümrük vergisine ek olarak getirilecek. Yani bazı Hindistan menşeli ürünlerde toplam vergi yükü yüzde 50’ye kadar çıkabilecek.Hindistan’dan Sert Yanıt: “Ulusal Çıkarlarımızı Koruyacağız” Trump’ın bu ani ve agresif vergi kararı Hindistan’da ciddi tepkiyle karşılandı. Yeni Delhi yönetimi yaptığı açıklamada, ABD’nin aldığı kararın “adaletsiz ve tek taraflı” olduğunu belirtti. Hindistan hükümeti, kararın “küresel enerji pazarlarının karmaşık gerçeklerini” göz ardı ettiğini ve böyle bir müdahalenin Hindistan’ın enerji güvenliği üzerindeki olası sonuçlarını görmezden geldiğini ifade etti.Açıklamada ayrıca Hindistan’ın kendi ulusal çıkarlarını savunmak adına gerekli adımları atmaktan çekinmeyeceği vurgulandı. Bu da önümüzdeki günlerde Hindistan’ın misilleme amaçlı bazı karşı önlemler alabileceğine işaret ediyor.Neden Şimdi? Zamanlama StratejikTrump’ın bu kararı tam da Kasım 2025’teki ABD başkanlık seçimlerine doğru ilerlerken alması dikkat çekici. Amerikan kamuoyunda “enerji milliyetçiliği” giderek popülerleşirken, Trump da dış ticaret politikalarında sertleşerek seçmen nezdinde kararlı ve müdahaleci bir lider profili çizmeyi sürdürüyor. Hindistan’a yönelik ek vergi kararı, içerideki ekonomik milliyetçi seçmene yönelik açık bir mesaj taşıyor: “Amerikan çıkarlarını dış ticarete feda etmeyiz.”Ayrıca bu adım, sadece Hindistan’a değil, Rusya’yla enerji ticaretini sürdüren diğer ülkelere de bir gözdağı niteliğinde. Trump yönetimi, kararnameyle birlikte “başka ülkelerin de Rus petrolünü ithal edip etmediği izlenecek ve benzer önlemler alınabilecektir” diyerek açıkça bir küresel baskı stratejisi yürüttüğünü gösteriyor.Ticaret Savaşlarında Yeni Cephe: ABD-Hindistan İlişkileri Sarsılıyor mu?Aslında ABD ile Hindistan son yıllarda askeri, stratejik ve dijital teknoloji alanlarında yakınlaşma içerisindeydi. Ancak bu vergi krizi, iki ülkenin ticari ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturdu. Hindistan, ABD’nin en büyük 10 ticaret ortağından biri konumunda. Teknoloji, ilaç, tekstil ve yazılım gibi alanlarda Hindistan’dan ABD’ye yapılan ihracatın toplamı milyarlarca doları buluyor.Trump’ın yeni vergileri özellikle tekstil, otomotiv parçaları, elektronik aksamlar gibi kalemleri doğrudan etkileyebilir. Bu da sadece Hindistanlı ihracatçılar için değil, ABD’li tüketiciler açısından da fiyat artışları ve tedarik sıkıntıları anlamına gelebilir.Öte yandan, bu gelişme ABD’nin Çin’e karşı yürüttüğü ticaret savaşı politikalarının bir benzerinin Hindistan’a da uygulanabileceği yönünde yorumlanıyor. Bu da Washington’un dış ticarette “ya bizimlesin ya değilsin” tarzı sert çizgisini giderek genişlettiğini gösteriyor.Rusya ve Enerji Gerçeği: ABD’nin Asıl Derdi Ne?Bu kararın merkezinde elbette enerji ticareti yer alıyor. ABD, Ukrayna savaşından bu yana Rusya’yı uluslararası izolasyona zorlamak için hem doğrudan yaptırımlar uyguluyor hem de müttefiklerini Rus enerjisinden uzaklaştırmaya çalışıyor. Ancak Hindistan, bu baskılara rağmen Rusya’dan petrol alımını…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 16, 2025
- 202 views
ÜRKİYE’DE KİLİT VE EMNİYET SİSTEMLERİNDE 20 YILLIK DÖNÜŞÜM
Türkiye’de son 20 yıl, yalnızca şehirlerin siluetinin değiştiği, yeni binaların yükseldiği bir dönem olmadı; aynı zamanda bireysel ve toplumsal güvenlik anlayışında da köklü bir dönüşüm yaşandı. Özellikle kilit ve emniyet sistemleri, gelişen teknolojiyle birlikte, sadece hırsızlık gibi tehditlere karşı önlem alan basit mekanik yapılar olmaktan çıkarak akıllı, takip edilebilir ve kişiselleştirilebilir çözümler sunan sistemlere dönüştü. Bu makalede, Türkiye’de 2005’ten bugüne kilit ve emniyet sistemlerinin nasıl değiştiğini, hangi faktörlerin bu dönüşümü tetiklediğini ve bireylerin bu süreçteki rolünü inceliyoruz.2000’lerin ortasında hâkim olan mekanik güvenlik kültürü2000’li yılların ortalarında, Türkiye’de konut ve işyerlerinde hâlen en yaygın güvenlik çözümü, mekanik kilitler ve sürgü sistemleriydi. Çift kilitli çelik kapılar, özellikle 90’lı yıllarda artan kentleşme ve göçle beraber apartman kültürünün yaygınlaşmasıyla birlikte standart hale geldi. O dönemde kapı göbekleri, pimli veya barel tipi mekanik sistemlerle donatılır, kapıya birden fazla sürgü konularak güvenlik sağlanmaya çalışılırdı. Yüksek güvenlik algısı, daha kalın ve ağır çelik kapılara yatırım yapmakla eş değer görülüyordu. Ancak 2005–2010 yılları arasında, medyada sıkça yer alan “maymuncukla kapı açma” haberleri, mekanik sistemlerin zayıf noktalarını gözler önüne serince, tüketiciler ve üreticiler arasında yeni bir arayış başladı.2010’ların yükselen trendi: Elektronik destekli kilitler ve apartman güvenlik sistemleri2010’lu yılların başında, Türkiye’de inşa edilen yeni konut projelerinde güvenlik, artık sadece apartman kapısına konan kalın kilitle değil; kamera sistemleri, interkom cihazları ve kartlı giriş gibi teknolojilerle desteklenmeye başladı. Kapı kilitlerinde ise, mekanik yapı korunurken, manyetik kart veya şifreyle çalışan sistemler yaygınlaştı. Böylece konut sakinleri, anahtar taşımak zorunda kalmadan kapı açabilme rahatlığına kavuştu.Bu dönemde “akıllı bina” kavramı da hayatımıza girdi. Özellikle site konseptli projelerde, ortak alan güvenliği için turnike sistemleri, kartlı otopark girişleri ve merkezi kamera izleme sistemleri standart hale geldi. Kullanıcılar, telefon uygulamaları veya web arayüzleri üzerinden misafirlerine geçici kart tanımlayabilme ya da kapı giriş-çıkış kayıtlarını görebilme imkânına kavuştu. Tüm bu gelişmeler, güvenlik algısını bireysel çözümden toplu ve entegre çözümlere doğru yöneltti.Son 10 yılın devrimi: Akıllı kilit ve biyometrik sistemler2015’ten itibaren ise Türkiye’de kilit ve emniyet sistemlerinde gerçek anlamda bir teknoloji devrimi başladı. Akıllı ev sistemlerinin yaygınlaşması, kilit sistemlerinin de akıllanmasına zemin hazırladı. Parmak izi okuyucular, yüz tanıma sistemleri ve cep telefonu uygulamalarıyla kontrol edilen akıllı kilitler, artık yalnızca ofis binalarında değil, bireysel konutlarda da kullanılmaya başlandı.Bugün Türkiye’de birçok yeni konutta, anahtar yerine cep telefonu uygulaması, NFC veya Bluetooth bağlantısıyla çalışan kilitler tercih ediliyor. Ayrıca, ev sahipleri akıllı kilitlerini uzaktan kontrol edebiliyor; örneğin şehir dışındayken bile bir misafire geçici dijital anahtar gönderebiliyor. Biyometrik sistemlerde ise parmak izi ve yüz tanıma özellikleri, özellikle villalarda ve üst segment apartman dairelerinde güvenliği bir üst seviyeye taşıyor.Tüketici beklentilerinin değişimi ve yeni tehdit algısıKilit ve emniyet sistemlerindeki bu hızlı evrimde en önemli etkenlerden biri, kullanıcıların tehdit algısının değişmesi oldu. Geçmişte en büyük kaygı hırsızlıkken; günümüzde veri güvenliği, kişisel mahremiyet ve siber tehditler de gündeme geldi. Akıllı kilitlerin internete bağlı olması, kullanıcıları sadece fiziksel değil, dijital güvenlik önlemleri almaya da zorladı. Bu durum, yerli ve yabancı üreticileri hem donanımsal hem de yazılımsal güvenlik katmanları geliştirmeye yöneltti.Yerli üretimin yükselişi ve inovasyon dalgasıSon 20 yılda Türkiye’deki kilit ve güvenlik sistemleri pazarı, ithalata bağımlılıktan çıkarak, Ar-GE yatırımlarıyla büyüyen yerli markaların ortaya çıkmasına da sahne oldu. İstanbul, Ankara ve Bursa gibi sanayi merkezlerinde kurulan firmalar, elektronik kilit ve akıllı güvenlik sistemlerinde rekabetçi ürünler geliştirerek hem iç piyasaya hem de ihracata yönelik üretim yaptı. Yerli…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 12, 2025
- 167 views
Türkiye’de Hırdavat Piyasasının Dünü ve Bugünü Giriş ve Tarihsel Gelişim
Türkiye’de hırdavat sektörü, tarihsel olarak zanaatkârlığın ve küçük ölçekli el emeğine dayalı üretimin bir uzantısı olarak ortaya çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde demircilik, marangozluk ve nalbantlık gibi meslekler içinde değerlendirilen hırdavat ürünleri, genellikle yerel ihtiyaçlara göre imal edilmekteydi. Bu dönemde üretim, tamamen el işçiliğine dayalı olup sınırlı miktarda ve oldukça basit nitelikteydi. Ürünler arasında çivi, menteşe, kapı kolu, kazma-sap gibi temel el aletleri ve yapı donanımları yer almaktaydı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ise sanayileşme çabaları, hırdavat sektörünün de yavaş yavaş sistematik hale gelmesine zemin hazırlamıştır. 1930’lu yıllarda kurulan bazı devlet fabrikaları, makine ve metal işleme konularında ilk önemli adımların atılmasını sağladı. Ancak bu dönemde yine de iç pazarın ihtiyacını karşılamak büyük ölçüde ithalata dayalıydı. 1950’li yıllarla birlikte başlayan özel sektör odaklı ekonomik politikalar, Türkiye’de küçük sanayi sitelerinin yaygınlaşmasına ve zanaatkârlıktan sanayiye geçişin hızlanmasına neden olmuştur. Bu gelişmeler, hırdavat üretimi ve ticaretinin kurumsallaşmasına önemli katkı sağlamıştır. Özellikle 1960-1980 yılları arasında Türkiye’deki sanayi altyapısının güçlenmesiyle birlikte, hırdavat üretimi daha teknik ve çeşitlenmiş bir yapıya kavuşmuştur. Bu dönemde torna, freze ve kaynak makinelerinin yaygınlaşmasıyla, ürün çeşitliliği ve dayanıklılığı artmıştır. Bununla birlikte 1970’li yıllarda yaşanan ekonomik krizler, döviz darboğazı ve ithalat kısıtlamaları, yerli üreticilerin ürün geliştirme ve teknik yeterlilik kazanmaları açısından bir tür zorunlu gelişim sürecini beraberinde getirmiştir. 1980 SONRASI DÖNÜŞÜM VE KÜRESEL AÇILIM 1980’li yıllarda uygulanan dışa açılma politikaları ile birlikte Türkiye, ithalata dayalı ekonomik modele yönelmiş ve hırdavat ürünleri de bu süreçten etkilenmiştir. Avrupa ve Asya ülkelerinden ithal edilen ürünler, hem kalite hem de çeşitlilik açısından iç pazarda rekabeti artırmıştır. Bu dönemde Çin, Almanya, İtalya ve Güney Kore gibi ülkelerden gelen hırdavat ürünleri, Türkiye pazarında önemli bir yer edinmiştir. Özellikle Alman el aletleri ve İtalyan bağlantı elemanları, yüksek kalite standartları ile dikkat çekmiş, yerli üreticiler de buna karşılık kendi üretim süreçlerini modernize etmeye başlamıştır. Aynı dönemde organize sanayi bölgelerinin kurulması, sanayi altyapısının güçlendirilmesi ve KOBİ’lerin desteklenmesiyle birlikte Türkiye’de yerli hırdavat üretimi daha profesyonel hale gelmiştir. İstanbul, Bursa, İzmir, Konya, Kayseri ve Gaziantep gibi illerde faaliyet gösteren sanayi firmaları, hem iç pazar hem de ihracat için üretim yapar duruma gelmiştir. Yerli markalar, çeşitli ürün gruplarında (el aletleri, vida, matkap ucu, kaynak aparatları vb.) kendilerini ispatlamış ve bölgesel pazarlarda söz sahibi olmaya başlamıştır. GÜNÜMÜZDE TÜRKİYE HIRDAVAT PİYASASININ YAPISI VE DİNAMİKLERİ Bugün Türkiye’de hırdavat sektörü, yalnızca küçük esnaf ya da nalburların ilgilendiği bir alan olmaktan çıkmış, çok sektörlü ve ihracata açık bir ticaret koluna dönüşmüştür. Sektörün kapsamı oldukça geniştir. Başlıca ürün grupları şunlardır: El aletleri (çekiç, pense, tornavida, keski) Bağlantı elemanları (vida, somun, cıvata, dübel) Elektrikli el aletleri (matkap, taşlama, testere) Boya ve sıva ekipmanları (rulo, ıspatula, maskeleme bantları) Yapıştırıcılar, sızdırmazlık malzemeleri İş güvenliği ekipmanları Kapı, pencere, mobilya aksesuarları İnşaat, otomotiv, beyaz eşya, mobilya ve tarım sektörleri hırdavatın yoğun olarak kullanıldığı alanlardır. Türkiye’de yaklaşık 30.000’i aşkın firma bu sektörde doğrudan veya dolaylı olarak faaliyet göstermektedir. Bu firmaların büyük çoğunluğu KOBİ ölçeğindedir ve bu yapı, esnek üretim kabiliyetine sahip olmaları sayesinde pazardaki değişimlere hızla uyum sağlayabilmektedir. DIŞ TİCARET VE İHRACAT PERFORMANSI Türkiye, son yıllarda hırdavat ürünleri ihracatında da ciddi ilerlemeler kaydetmiştir. 2024 itibarıyla yaklaşık 3 milyar doların üzerinde hırdavat ihracatı gerçekleştirilmiş, başlıca ihracat pazarları arasında Almanya, Irak, Rusya, Azerbaycan, Romanya ve Katar gibi ülkeler yer almıştır. İhracatın önemli bir kısmı bağlantı elemanları ve el aletleri üzerinden gerçekleşmektedir. Ayrıca Türk…
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 8, 2025
- 183 views
TEMMUZ 2025 VERİLERİYLE FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİSİ
Finansal Gösterge Panosunda Temmuz 20252025 yılının ilk yedi ayı genel ekonomik belirsizlikler, sıkı para politikaları, yüksek enflasyon ve döviz kuru dalgalanmaları ile geçti. Temmuz ayı itibarıyla yatırımcılar açısından en temel soru yine aynıydı: “Paramı nereye yatırsam?” TÜİK tarafından açıklanan finansal yatırım araçlarının reel getiri oranları verilerine göre, yatırımcıların bazı tercihlerinin enflasyon karşısında eridiği, bazılarının ise yüksek reel kazanç sağladığı net biçimde ortaya çıktı.Temmuz 2025’te aylık TÜFE artışı %2,18 olarak gerçekleşti. Bu oran, finansal enstrümanların nominal getirilerinin enflasyona karşı test edildiği çıta oldu. Reel getiri, yani yatırımcının enflasyon sonrası elinde kalan gerçek kazancı bu çerçevede değerlendirildiğinde, tablo dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.Temmuz ayında yatırımcısına en yüksek reel getiriyi külçe altın sağladı. Altını sırasıyla BIST 100 endeksi ve Euro takip etti. Mevduat faizleri ise yatırımcıyı kâğıt üzerinde sevindiriyor gibi görünse de enflasyonla eriyerek gerçek anlamda negatif getiri sundu. Döviz cephesinde, Dolar ve Euro arasındaki performans farkı dikkat çekerken, yatırımcılar için kur riskinin ve küresel politikaların da ne kadar belirleyici olduğu bir kez daha görüldü.Yatırım Araçlarının Performans Analizi Külçe Altın: Yine Güvenli Liman Rolünde Temmuz ayında altın, %4,6’lık nominal getiri ile listenin başında yer aldı. Enflasyondan arındırıldığında ise %2,37’lik reel getiri sunarak yatırımcısını gerçek anlamda sevindirdi. Altının yükselişinde, küresel belirsizlikler, merkez bankalarının faiz politikalarındaki yumuşama beklentileri ve ABD-Çin arasında yeniden alevlenen ticaret gerginlikleri etkili oldu. Ayrıca içeride TL’nin değer kaybı ve jeopolitik risk algısı da altına olan talebi artırdı.BIST 100 Endeksi: Borsada Yüksek Volatilite, Ama Pozitif GetiriBIST 100 endeksi temmuz ayında nominal olarak %3,9 artış gösterdi. Enflasyon etkisi düşüldüğünde bile yatırımcısına yaklaşık %1,7’lik reel kazanç sağladı. Endeksin yükselişinde, banka hisseleri ve ihracatçı şirketlerin finansallarındaki iyileşme belirleyici oldu. Temmuz sonunda TCMB’nin faizleri sabit tutması ve “sıkı duruş devam edecek” mesajı da yabancı yatırımcının iştahını sınırlı da olsa canlandırdı. Ancak yine de borsa yatırımcıları açısından risk algısı yüksek kaldı.Euro ve Dolar: Kur Cephesinde AyrışmaDöviz piyasasında Euro, temmuz ayında %3,1’lik nominal getiri ile pozitif reel kazanç sunan yatırım araçları arasında yer aldı. Euro’nun reel getirisi yaklaşık %0,9 olarak hesaplandı. Dolar ise %2,0’lık artışla negatif reel getiri sundu. Bu durumda Euro’nun daha güçlü performansı, Avrupa Merkez Bankası’nın faiz politikalarında beklentiler ve Euro bölgesi dış ticaret dengelerinde yaşanan toparlanmayla ilişkilendiriliyor. Ayrıca Türkiye’nin dış ticaretinde Euro’nun ağırlığı da Euro yatırımlarına destek sağladı.Mevduat Faizleri: Enflasyona Karşı Kaybettirdi. Brüt %2,2 oranındaki 1 aylık vadeli TL mevduat faizi, net %1,87 seviyesinde bir getiri sundu. Ancak bu oran %2,18’lik enflasyonun altında kalarak yatırımcısına -0,30 puanlık reel kayıp yazdırdı. Bu, tasarruflarını mevduat hesabında değerlendiren bireylerin alım gücünün ay sonunda azaldığı anlamına geliyor. Yatırımcılar açısından risksiz gibi görünen bu araç, reel anlamda erimeye neden oldu.Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS): Durağan Getiri, Zayıf KorumaDİBS’ler temmuz ayında yatırımcısına nominal olarak %2,0 civarında getiri sağladı. Ancak bu da enflasyonun gerisinde kaldı. Özellikle kısa vadeli tahvillerin getiri potansiyeli düşük kalırken, uzun vadeli kağıtlarda faiz beklentileriyle oynaklık yaşandı. Neticede DİBS’ler de reel kayıp yaşatan yatırım araçları arasında yer aldı.Genel Değerlendirme ve Yatırımcıya MesajlarTemmuz 2025 verileri, bir kez daha yatırım kararlarında enflasyonun göz ardı edilemeyecek kadar belirleyici olduğunu gösterdi. Nominal kazançlar yanıltıcı olabilirken, reel getiri, yatırımcının satın alma gücünü gerçekten artıran unsuru yansıtıyor. Bu çerçevede: Altın, temmuz ayında hem küresel hem yerel risklerden korunma aracı olarak öne çıktı. Borsa, seçici hisselerde ve iyi bilançoya sahip şirketlerde kazandırmaya devam etti.Euro, kur sepetinde daha…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 7, 2025
- 212 views
TOPLU İŞTEN ÇIKARMALARIN SUÇLUSU SADECE YAPAY ZEKâ MI?
Küresel teknoloji devleri işten çıkarmaların faturasını yapay zekaya kesiyor; peki gerçek bundan mı ibaret?Son yıllarda teknoloji dünyasında adeta bir yapay zekâ rüzgârı estiğini görüyoruz. Yeni nesil üretken yapay zekâ araçları, bir yandan hayatımızı kolaylaştırırken, diğer yandan da milyonlarca çalışanı tedirgin ediyor. Çünkü şirketler, yapay zekâ alanında daha hızlı hareket etmek ve “dijital çağa” ayak uydurmak adına toplu işten çıkarmalara gidiyor. Ancak uzmanlar, bu işten çıkarmaların tek sebebinin yapay zekâ olmadığını; işin arkasında çok daha karmaşık, çok katmanlı bir tablo olduğunu söylüyor. Düşünün; bir teknoloji devinin CEO’sundan gelen tipik bir 2025 işten çıkarma e-postasını okuduğunuzda, ilk akla gelen “yapay zekâ yüzünden binlerce kişi işsiz kaldı” oluyor. Oysa gerçekte bu adımlar, yalnızca insan kaynağını kesmek değil, aynı zamanda şirketin genel giderlerini azaltarak daha verimli ve yatırımcıların gözünde “daha kârlı” görünme çabasının bir parçası. Kısacası işten çıkarma dalgalarının arka planında; yüksek teknoloji yatırımları, dev veri merkezleri ve maliyet baskıları da yer alıyor.Veriler tek başına konuşuyor mu?İş ilan sitesi Indeed’in yaptığı araştırma, 2025 Temmuz itibarıyla teknoloji sektöründeki iş ilanlarının 2020’nin başına göre yüzde 36 oranında azaldığını ortaya koydu. Bu ciddi bir rakam. Ancak rapor, işten çıkarmaların ve ilan sayısındaki düşüşün tek sorumlusunun yapay zekâ olmadığını açıkça vurguluyor.Indeed Hiring Lab’den Ekonomist Brendon Bernard’a kulak verelim: “Teknoloji iş piyasası şu anda görece zayıf bir dönemde; ama aynı yavaşlama ekonominin diğer alanlarında da var. Yani bu tablo sadece yapay zekâya bağlanamaz.” Bernard’ın anlattığına göre, teknoloji sektöründe iş ilanları tıpkı ekonominin geri kalanındaki gibi, pandemi sonrası istihdam patlamasının ardından doğal bir düzeltme evresine girdi.Aslında pandeminin ilk dönemlerinde, dijitalleşme zorunluluğu yüzünden teknoloji şirketleri olağanüstü hızlı büyüdü, çok sayıda personel aldı. Şimdi ise şirketler, özellikle finansal baskıları azaltmak ve kârlılığı artırmak adına daha “düşük hacimli” ve “daha verimli” ekiplerle yollarına devam etmeye çalışıyor. Yapay zekâ neden manşette?Peki CEO’lar neden işten çıkarmaları duyururken hep yapay zekâdan söz ediyor? Bu durumun iki temel nedeni var: Birincisi, yatırımcılara “biz de çağın gerisinde kalmıyoruz, yenilikçi adımlar atıyoruz” mesajını vermek. İkincisi ise şirket içindeki ve kamuoyundaki tepkiyi bir nebze olsun yumuşatmak.Mesela Workday CEO’su Carl Eschenbach, bu yıl başında gönderdiği bir e-postada, “Her yerde şirketler işleri yeniden tasarlıyor” diyerek, yapay zekâya olan talebin artmasını gerekçe gösterdi. Hindistan’ın teknoloji devi Tata Consultancy de, 12 bin kişiyi işten çıkarırken “müşterilerimiz için daha geniş ölçekte yapay zekâ kullanmaya hazırlanıyoruz” dedi.Bu açıklamalar kulağa mantıklı gelse de uzmanlara göre şirketlerin asıl hedefi yalnızca çalışanları “yapay zekâ ile değiştirmek” değil; aynı zamanda artan yapay zekâ yatırımlarına kaynak yaratmak. Veri merkezleri, yüksek kapasiteli çipler ve gelişmiş yazılımlar ciddi bir maliyet gerektiriyor. Bu da kaçınılmaz olarak tasarruf baskısını artırıyor.Hangi işler daha çok etkileniyor?, Yapay zekânın etkisi özellikle giriş seviyesi pozisyonlarda çok daha güçlü hissediliyor. Pazarlama, idari işler ve insan kaynakları gibi alanlarda, üretken yapay zekâ araçları birçok temel görevi kısa sürede yerine getirebiliyor. Bu nedenle yeni mezun veya deneyimsiz adaylara yönelik ilanlarda daha büyük bir düşüş yaşanıyor.Indeed raporu, en az beş yıllık deneyim aranan pozisyonlarda düşüşün daha sınırlı olduğunu söylüyor. Bu da bize şunu gösteriyor: Yapay zekâ “bazı” işleri hızla dönüştürüyor; ancak belirli bir deneyim ve uzmanlık gerektiren pozisyonlar, hâlâ görece daha güvenli.Yine de herkesin aklındaki soru şu: “Yapay zekâ işleri tamamen elimizden alacak mı?” Uzmanlar bu soruya daha temkinli yanıt veriyor: Bazı işleri evet; ama aynı zamanda yeni işler de yaratacak. Örneğin yapay zekâyı…
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 7, 2025
- 181 views
Akıllı Tarım Uygulamaları
1959 yılında Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı ÜRÜNLÜ köyünde doğdu. İnşaat ustası baba ve ev hanımı annenin yedi çocuğunun en küçüğüdür. Antalya’da ilk, orta ve lise öğrenimi sırasında inşaat işçiliği, sebze meyve işçiliği yaptı.1978 yılında İstanbul Üniversitesi işletme fakültesini kazandı ve 1982 yılında mezun oldu. Üniversite öğreniminin ikinci sınıfında İstanbul Tahtakale’de hırdavat ticaretine başladı.21 yıl hırdavat ticareti yaptıktan sonra ülkenin ekonomik koşullarından dolayı büyük bir fabrikaya satış müdürü oldu. Daha sonraki süreçte başka işletmelerde satış direktörlüğü, grup satış müdürlüğü ve sektör başkanlığı yaptı. 2008 yılında yakalandığı kronik böbrek yetmezliği ve 2013 yılında diyaliz tedavisine başladıktan sonra emekli olmak durumunda kaldı. Emekli olduktan sonra kendi bilim dalı olan ekonomi konusunda çalışmalar yaptı. SATIŞIN TEMELLERİ ve Ürünlü köyünü anlatan İŞTE KÖYÜM İŞTE KÖYLÜM kitabına ilaveten EV HEMODİYALİZİ kitaplarının yazarıdır. Halen DÜNYA GAZETESİ-SANAYİ HABER AJANSI,TÜNAYDIN GAZETESİ NALBUR TEKNİK DERGİSİ-İŞ GELİŞTİRME DERGİSİ VE MADE IN TURKEY dergilerinde ekonomik ve sosyal makaleler yazan ZAFER ÖZCİVAN evli ve iki çocuk babasıdır. Bir zamanlar sadece çiftçinin elindeki kürek ve gözüyle görebildiği kadarını bilmek yeterliydi. Oysa artık tarlalarda sensörler, uydular, drone’lar ve yapay zekâ destekli sistemler var. Tarımda dijital dönüşüm, ‘akıllı tarım’ adı altında sessiz ama derin bir devrim yaratıyor. Bu devrim, sadece çiftçilerin değil; şehirdeki tüketicinin, gıda sanayisinin ve hatta çevrenin geleceğini de doğrudan etkiliyor. Topraktan Sofraya Dijital Yolculuk Geleneksel tarım yöntemleri, yüzlerce yıldır benzer şekilde uygulana geldi. Hava durumuna bakarak ekim yapmak, gözle hastalık tespiti ve sezgilerle sulama gibi yöntemler, geçmişte belki yeterliydi. Ancak günümüzde nüfusun artması, iklim değişikliği, su kaynaklarının azalması ve gıda talebindeki hızlı artış; tarımda daha bilimsel, veriye dayalı ve sürdürülebilir çözümleri zorunlu kılıyor.İşte tam bu noktada “akıllı tarım” kavramı devreye giriyor. Gelişmiş sensörler, GPS tabanlı takip sistemleri, drone teknolojileri ve yapay zekâ algoritmaları, tarladaki bitkinin büyümesini anbean izliyor. Çiftçiler, cep telefonlarına gelen bildirimlerle toprağın nem durumunu, hava koşullarını ve bitkinin gelişim sürecini takip edebiliyor. Bu sayede, tarlalar suya ihtiyaç duyduğunda sulama yapılabiliyor; gereksiz gübre veya ilaç kullanımı azaltılıyor. Bu teknolojilerin en önemli faydalarından biri de kayıpların önüne geçmek. Örneğin, bitkilerde erken hastalık tespiti sayesinde verimde ciddi düşüşlerin önlenmesi mümkün hale geliyor. Tüm bu veriler, hasat zamanının da daha isabetli belirlenmesini sağlıyor. Sadece Büyük Çiftçilere Değil, Küçük Ölçekli Üreticiye de Umut Akıllı tarım uygulamaları ilk başta maliyetli gibi görünse de uzun vadede ciddi kazanç sağlıyor. Daha az su, daha az gübre ve ilaç kullanımı hem çevreyi koruyor hem de üretim maliyetlerini düşürüyor. Bu da özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçilerin rekabet gücünü artırıyor.Türkiye’de de son yıllarda birçok girişim, kooperatif ve teknoloji şirketi, küçük çiftçilere özel düşük maliyetli çözümler sunuyor. Tarımsal drone kiralama hizmetleri, cep telefonu tabanlı uygulamalar ve yerli sensör sistemleri, çiftçilere teknolojiyi erişilebilir hale getiriyor.Bu gelişmeler, tarımda “büyük balık küçük balığı yutar” anlayışının yerini, “bilgiyi kullanan kazanır” yaklaşımına bırakıyor. Yani artık tarlasında dijital sensör kullanan küçük bir çiftçi, büyük bir holding kadar verimli üretim yapabiliyor. Sürdürülebilirlik ve Çevresel Etkiler Akıllı tarım uygulamalarının bir diğer önemli yönü de çevresel sürdürülebilirlik. Bilinçsizce yapılan sulama ve gübreleme işlemleri, toprağın verimsizleşmesine ve su kaynaklarının tükenmesine neden oluyor. Oysa akıllı sistemler, gerçek zamanlı verilerle tam ihtiyacı kadar sulama ve gübreleme yapılmasını sağlıyor. Böylece hem üretim maliyetleri düşüyor hem de doğaya verilen zarar en aza iniyor. Ayrıca, doğru veriler sayesinde ilaç ve pestisit kullanımı da azaltıldığı için hem bitki sağlığı…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 5, 2025
- 281 views
TEMMUZ 2025 KAPASİTE KULLANIM ORANI
TTEMMUZ 2025 KAPASİTE KULLANIM ORANITürkiye imalat sanayisinin kalp atışını ölçen en önemli göstergelerden biri olan kapasite kullanım oranı (KKO), temmuz ayında da aşağı yönlü seyrini sürdürerek, reel sektörde temkinli duruşun güçlendiğini gösterdi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı verilere göre, mevsimsel etkilerden arındırılmamış KKO, Temmuz’da bir önceki aya göre 0,4 puan gerileyerek %74,2 seviyesine indi. Mevsimsel etkilerden arındırılmış KKO ise 0,3 puanlık düşüşle %74,1 olarak kaydedildi.Bu veriler, üretim hatlarının yaklaşık dörtte birinin hâlen boş kaldığını, yani firmaların “tam kapasite” yerine “kısmen kapasiteyle, talepten emin olmadan ve riskleri minimize ederek çalıştığını ortaya koyuyor.Geçmişten Günümüze Seyir: 2024 ve 2025 KarşılaştırmasıSon iki yılın verileri daha geniş bir perspektiften incelendiğinde tablo daha çarpıcı hâle geliyor:Ay 2024 2025Ocak 76,2 74,6Şubat 76,4 74,5Mart 76,2 74,4Nisan 76,7 74,3Mayıs 76,3 75,0Haziran 76,3 74,6Temmuz75,9 74,22024 yılında KKO, dalgalanmakla birlikte %76 bandında güçlü bir şekilde tutunurken, 2025’in ilk aylarından itibaren bu seviye kademeli olarak geriledi ve temmuz ayında son 19 ayın en düşük noktası olan %74,2’ye indi.Bu tablo, firmaların 2025 yılına daha zayıf bir talep ve daha yüksek belirsizlik ortamında girdiğini ve üretim planlarını daha ihtiyatlı şekilde yaptığını gösteriyor.Sektör Bazında Görünüm: Kim Daha Fazla Fren Yaptı?KKO verileri toplam ortalamayı verse de asıl hikâye sektörlerin detayında saklı:*Otomotiv ve yan sanayi: Avrupa pazarındaki yavaşlama ve artan maliyet baskısı nedeniyle siparişlerde duraksama, bazı fabrikaların vardiya azaltmasına yol açtı.*Tekstil ve hazır giyim: Hem iç piyasada alım gücü düşüşü hem de ihracatta siparişlerdeki azalma, kapasite kullanımında gerilemeyi tetikledi.*Kimya ve plastik: Hammadde fiyatlarındaki dalgalanma ve enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesi, firmaları üretim kısıntısına itti.*Makine ve teçhizat: Kısmen daha dirençli kaldı; özellikle yatırım mallarına olan talebin zayıf da olsa sürmesi sayesinde kapasite kullanımında daha sınırlı düşüş görüldü.Bu tablo, özellikle ihracat bağımlı ve enerji-yoğun sektörlerin 2025’in ilk yarısında daha kırılgan olduğunu ortaya koyuyor.Düşüşün Arkasında Ne Var?Kapasite kullanım oranındaki düşüş tek başına bir mevsimsel dalgalanma değil; ardında pek çok faktör var:*İç talepteki soğuma: Yüksek enflasyon ve kredi maliyetleri, tüketicilerin dayanıklı mal ve otomobil gibi yüksek tutarlı harcamalarını ertelemesine yol açtı.*Dış pazarda zayıflık: Avrupa başta olmak üzere ana ihracat pazarlarındaki ekonomik büyümenin yavaşlaması, sipariş akışını zayıflattı.*Maliyet baskısı: Enerji, işçilik ve hammadde maliyetlerinin hâlen yüksek seyretmesi, firmaları “daha az kapasiteyle, daha seçici üretim” modeline itti.*Belirsizlik: Kur oynaklığı, küresel ticaretteki riskler ve iç siyasetteki beklentiler, firmaların yeni yatırımlarını ve üretim artışı planlarını frenlemesine neden oldu.Dünya ile Karşılaştırma: Türkiye Nerede Duruyor?Türkiye’de kapasite kullanım oranı Temmuz itibarıyla %74,2 seviyesindeyken, Euro Bölgesi’nde son açıklanan veriler %80 civarında. Almanya ve İtalya gibi sanayi devlerinde de 2025’in ilk yarısında hafif düşüş görülse de oran hâlen Türkiye’nin 5-6 puan üzerinde.Bu fark; daha yüksek teknoloji ve katma değerli üretimin, istihdam ve yatırımda devam eden istikrarın, sanayinin kapasitesini daha verimli kullanmasını sağladığını gösteriyor.Geleceğe Bakış: Temkinli İyimserlikPeki, yılın kalanında ne bekleniyor?*İç talepte toparlanma ihtimali: Turizm gelirlerinin artışı ve yaz sonu harcamaları, yılın son çeyreğinde üretime destek verebilir.*İhracatta yeni pazarlar: Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Orta Asya ülkelerine açılma girişimleri, kapasitenin daha etkin kullanılmasına katkı sağlayabilir.*Yatırım ortamı: Kur ve faiz beklentilerindeki istikrar, ertelenen yatırımların devreye alınmasını hızlandırabilir.*Teknoloji ve verimlilik yatırımları: Dijitalleşme ve enerji verimliliği projeleri, özellikle büyük ölçekli firmalarda üretim kapasitesini daha etkin hâle getirebilir.Ancak tüm bu olumlu senaryoların gerçekleşmesi, küresel ekonomide ciddi bir şok yaşanmaması ve iç piyasada enflasyonist baskıların kontrol altında tutulmasına bağlı olacak.Sonuç: Yavaşlayan Çarklar, Bekleyen FırsatlarTemmuz 2025 verileri, Türkiye imalat…
- KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Ağustos 3, 2025
- 184 views
ÜLKEMİZDE ZEYTİN, ZEYTİNYAĞI ÜRETİMİ VE İHRACATI
Akdeniz güneşiyle yıkanmış topraklarda asırlardır kök salan zeytin ağaçları, Anadolu’nun bereket ve kültür sembollerinden biri olmayı sürdürüyor. Türkiye, dünyanın önde gelen zeytin ve zeytinyağı üreticilerinden biri olarak hem iç piyasada hem de küresel pazarda güçlü bir konuma sahip. Son yıllarda özellikle ihracatta yaşanan artış, sektörde yeni bir dönemi de beraberinde getiriyor. Kökleri Binlerce Yıla Dayanan Bir Hikâye Zeytin ağacı, Anadolu’da yaklaşık 5 bin yıllık bir tarihe sahip. Ege ve Akdeniz kıyılarında taş duvarlarla çevrili, yüzyıllık ağaçların oluşturduğu zeytinlikler, yalnızca tarımsal üretimin değil; aynı zamanda kültürel mirasımızın da bir parçası. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, köy ekonomilerinden modern tesislere uzanan bu yolculuk, bugün Türkiye’yi dünyanın önemli zeytin ve zeytinyağı üreticileri arasında ilk sıralara taşımış durumda. 2024/2025 sezonu verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 190 milyon zeytin ağacı bulunuyor. Bu ağaçlardan her yıl 1,7-2 milyon ton civarında sofralık ve yağlık zeytin elde ediliyor. Bu üretimin önemli bir bölümü Ege, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden geliyor. Özellikle Aydın, Muğla, Balıkesir, Manisa ve Mersin gibi iller, üretimin kalbi sayılıyor. Üretimden Sofraya ve Dünya Pazarına Uzanan Yol Türkiye’de zeytinin en önemli iki kullanım alanı sofralık zeytin ve zeytinyağı olarak öne çıkıyor. Sofralık zeytin üretiminde Gemlik, Domat, Uslu, Memecik gibi yerli çeşitler dünya genelinde de tanınıyor. Ancak zeytinyağında asıl değer, kalitede ve coğrafi işaretlerde saklı. Ayvalık, Milas, Edremit gibi bölgelerin zeytinyağları, Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret alarak marka değerini artırdı. Son yıllarda, modern sıkım tesislerinin ve erken hasat soğuk sıkım teknolojilerinin yaygınlaşması, kalitenin yükselmesini sağladı. Artık daha düşük asit oranına sahip, aroması ve tadı güçlü butik yağlar hem iç pazarda hem de ihracatta dikkat çekiyor. İhracatta Rekorlar ve Yeni Hedefler Türkiye’nin zeytinyağı ihracatı 2023/24 sezonunda yaklaşık 160 bin ton ile tarihi bir rekor kırdı. İhracat gelirleri ise 700 milyon dolar seviyesine ulaştı. Başlıca pazarlar arasında ABD, İspanya, İtalya, Japonya ve Suudi Arabistan yer alıyor. ABD, Türkiye’den zeytinyağı ithal eden en büyük ülke konumunda. Sofralık zeytin ihracatı da yıllık yaklaşık 90-100 bin ton civarında gerçekleşiyor ve bu alanda da Almanya, Irak, Romanya ve Yunanistan gibi ülkeler öne çıkıyor. Özellikle ABD pazarında Türk zeytinyağına ilgi artarken, markalaşma ve paketli ürün ihracatı sayesinde katma değerin de yükseldiği görülüyor. Artık dökme yerine, cam şişede, tenekede veya özel ambalajlarda sunulan ürünlerin payı artıyor. Bu da Türkiye’nin litre başına ihracat gelirini artırıyor. Fiyat ve Rekabet Zorlukları Bütün bu başarı hikâyesine rağmen sektörün önünde önemli zorluklar da var. İklim değişikliği, kuraklık ve don olayları nedeniyle yıllara göre ciddi üretim dalgalanmaları yaşanıyor. 2022/23 sezonunda İspanya ve İtalya’daki üretim düşüşü, dünya fiyatlarını rekor seviyelere taşırken; Türkiye’de üretim iyi gidince fırsata dönüştü. Ancak küresel fiyat dalgalanmaları, ihracat politikaları ve iç piyasada fiyat artışları tüketicileri de zorluyor. Diğer taraftan, bazı dönemlerde getirilen dökme zeytinyağı ihracat yasakları, üretici ve ihracatçı arasında tartışmalara yol açıyor. Sektör temsilcileri, yüksek katma değer için paketli ihracatın desteklenmesini savunurken, dökme ihracat kısıtlamalarının uzun vadede üretici ve ihracatçının gelirini azaltabileceğini belirtiyor. Katma Değer ve Sürdürülebilirlik İçin Yeni Adımlar Türkiye’nin zeytinyağı ihracatında litre başına gelir hâlen 3-4 dolar civarında. İtalya ve İspanya gibi ülkelerde bu rakam 8-10 dolara kadar çıkabiliyor. Bunun temel nedeni ise marka değeri, coğrafi işaret, kalite algısı ve tanıtım yatırımları. Son dönemde ihracatçı birlikleri ve üretici kooperatifleri bu konuda önemli adımlar atıyor. Uluslararası fuarlar, tadım etkinlikleri ve dijital pazarlama çalışmaları, Türk zeytinyağının dünyada daha bilinir hale gelmesini sağlıyor.…
aaaa aaaa
- Genel , KÖŞE YAZARLARI , Zafer ÖZCİVAN
- Temmuz 11, 2025
- 235 views
TÜRKİYE’DE YEŞİL DÖNÜŞÜMÜN MİLAT NOKTASI
Türkiye, çevre ve iklim politikaları açısından önemli bir adım atarak tarihinin ilk İklim Kanunu’nuyürürlüğe koydu. Muhalefetin ve kamuoyunun eleştirileri üzerine düzenlemelere tabi tutulan teklif,Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) yapılan oylama sonucunda kabul edildi. Bu yasa artıksadece bir çevre politikası değil, aynı zamanda Türkiye’nin kalkınma anlayışını da yenidenşekillendirecek güçlü bir çerçeve sunuyor. ARTIK HAVA DEĞİL, KANUN DEĞİŞİYORYıllardır çevre konusunda yapılan çağrılar, uluslararası anlaşmalara verilen sözler ve halktan gelenbaskılar, sonunda karşılık buldu. Türkiye bu yasayla, iklim değişikliğiyle mücadelede hem kurumsalaltyapısını kuruyor hem de planlama ve uygulama süreçlerini bağlayıcı hale getiriyor. Bu da demekoluyor ki; artık iklimle ilgili konular “gönüllü çabalar” olmaktan çıkıp, yasal zorunluluklar halinegeliyor. KANUN NEYİ AMAÇLIYOR?Kanunun temel amacı, ülkemizin sera gazı emisyonlarını azaltmak ve iklim değişikliğine uyumlu birkalkınma modeli oluşturmak. Bu kapsamda, sadece çevreyi değil, aynı zamanda ekonomiyi, tarımı,şehirleşmeyi, enerjiyi ve su kaynaklarını da içine alan çok geniş bir çerçevede dönüşüm hedefleniyor.Net sıfır emisyon hedefi, artık resmen Türkiye’nin kalkınma stratejisinin bir parçası.Adil geçiş ilkesiyle, dönüşümden etkilenecek sektörlerin ve emekçilerin hakları da korunacak.İklim adaleti, sadece çevreyi değil sosyal eşitsizlikleri de gözeten bir yaklaşım sunacak.KİM SORUMLU?Bu kanun yalnızca devletin değil, herkesin sorumluluğunu ortaya koyuyor:Kamu kurumları plan yapacak, uygulayacak ve denetleyecek.Özel sektör, üretim süreçlerini karbon ayak izine göre yeniden kurgulayacak.Yerel yönetimler kendi bölgelerine özel iklim eylem planlarını hazırlayacak.Vatandaş ise çevreye duyarlı tüketim alışkanlıklarıyla bu sürecin bir parçası olacak.İklim Değişikliği Başkanlığı tüm bu süreci koordine edecek ve yıllık ilerleme raporlarıyla hesapverecek.ETS SİSTEMİ: KİRLETEN ÖDEYECEK, TEMİZ ÜRETEN KAZANACAKYeni yasayla birlikte Türkiye’de Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak. Yani yüksek emisyon yapanişletmeler belirlenen sınırlar içinde salım yapabilecek ve bu hakları piyasada alıp satabilecek. Busistem sayesinde: Kirleten daha fazla ödeyecek,Temiz üretim yapan şirketler ekonomik avantaj elde edecek,Türkiye, Avrupa Birliği’nin sınırda karbon vergisi gibi uygulamalarına uyum sağlamış olacak.TARIMDAN SANAYİYE, ENERJİDEN SUYA HERKES DAHİLKanun sadece fabrikalara ya da enerji santrallerine yönelik değil. Aynı zamanda: Tarımda iklim dirençli ürün desenleri geliştirilecek,Su yönetiminde kuraklık ve taşkın gibi risklere karşı yeni stratejiler uygulanacak,Ormanlar ve doğal yutak alanlar korunarak karbon emilimi artırılacak,Sıfır atık sistemleri yaygınlaştırılacak,Yenilenebilir enerji ve temiz teknoloji yatırımları desteklenecek.YEŞİL EKONOMİ İÇİN MALİ DESTEK GELİYORİklim Kanunu sadece yasaklar ve yükümlülükler getirmiyor, aynı zamanda dönüşüm için ciddi destekmekanizmaları da içeriyor:Yeşil finansman ve teşvikler,Karbon kredisi sistemleri,Yeşil yatırım kriterleri,İklim dostu projelere öncelikli kamu desteği.Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede eğitimden müfredata, üniversite-sanayi iş birliğinden halkınbilinçlendirilmesine kadar birçok alanda düzenleme yapılacak.YEREL EYLEM PLANLARI ZORUNLU HALE GELİYORHer il, artık kendi iklim risklerine göre bir plan hazırlamak zorunda. Valilikler öncülüğünde kurulacak İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları, bu planların hazırlanmasından ve uygulanmasından sorumluolacak. Böylece iklimle mücadele sadece Ankara’dan yönetilmeyecek, yerel ihtiyaçlara göreşekillenecek.KARBON PİYASASI KURULUYORKanunla birlikte Karbon Piyasası Kurulu da oluşturuluyor. Bu kurulda çevre, enerji, finans, sanayi vetarım gibi farklı bakanlıklar temsil edilecek. Ayrıca özel sektör ve meslek kuruluşlarının da danışmakurullarıyla sürece katkı vermesi sağlanacak.SONUÇ: KâĞITTA DEĞİL, SAHADA DEVRİM ŞARTİklim Kanunu, Türkiye’nin bugüne kadar attığı en büyük çevresel adımlardan biri. Ancak bu yasanıngerçek anlamda başarıya ulaşması için üç temel unsur şart:Siyasi kararlılık ve kurumsal koordinasyon,Yerel düzeyde uygulama becerisi,Toplumun bu süreci sahiplenmesi ve bilinçlenmesi.Kısacası, artık iklim değişikliğiyle mücadele lafla değil, kanunla yapılacak. Türkiye hem ekonomik hemde çevresel olarak dönüşecekse, bu kanun milat olacak. Ama unutmayalım: Yasayı çıkarmak ilk adım,asıl iş şimdi başlıyor. “Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen…
PARAYI ELDE TUTMAK YERİNE HARCAMANIN TERCİH EDİLMESİ
Zafer ÖZCİVAN
- Nisan 6, 2026
- 0
- 5 views
TÜRKİYE’DE RESMİ TATİLLER VE EKONOMİK MALİYETLERİ
- Nisan 5, 2026
- 0
- 39 views
HÜRMÜZ KRİZİNİN ETKİLEDİĞİ ÜLKE GEMİLERİ
- Nisan 4, 2026
- 0
- 43 views
FİKRİ İTHAL EDEN DEĞİL, İHRAÇ EDEN EKONOMİK YAPI
- Nisan 3, 2026
- 0
- 52 views
2026 ŞUBAT AYI HİZMET ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ
- Nisan 1, 2026
- 0
- 39 views
2026 MART AYI EKONOMİK GÜVEN ENDEKSİ
- Mart 31, 2026
- 0
- 37 views
YEŞİL VE SÜRDÜRÜLEBİLİR TEKNOLOJİ
- Mart 30, 2026
- 0
- 49 views
KÜRESEL SERMAYE VE ARTAN SERMAYE MOBİLİTESİ
- Mart 29, 2026
- 0
- 44 views
2025 BİTKİSEL ÜRÜN DENGE TABLOLARI
- Mart 28, 2026
- 0
- 14 views
DÜNYADA SAVAŞ DURUMUNDA OLAN ÜLKELER
- Mart 27, 2026
- 0
- 16 views
2026 MART AYI TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ
- Mart 24, 2026
- 0
- 54 views
ORTAM, ÜRETİM VE BİRLİKTE ÖĞRENME ANLAYIŞI
- Mart 18, 2026
- 0
- 26 views
SN. FATİH KARAHAN’DAN ENFLASYON AÇIKLAMALARI
- Mart 17, 2026
- 0
- 64 views
ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ VE YERLİ ENERJİ KAYNAKLARININ ÇEŞİTLENDİRİLMESİ
- Mart 16, 2026
- 0
- 57 views
2026 ŞUBAT AYI KONUT SATIŞ İSTATİSTİKLERİ
- Mart 15, 2026
- 0
- 57 views
2025 YILI TÜRKİYE’DE HANEHALKI TÜKETİM HARCAMALARI PANORAMASI
- Mart 14, 2026
- 0
- 88 views
KADIN HAKLARINDA ÖZBEKİSTAN KURALLARI BAŞTAN YAZDI
- Mart 13, 2026
- 0
- 59 views
2026 OCAK AYI İNŞAAT MALİYET ENDEKSİ
- Mart 11, 2026
- 0
- 75 views
2026 ŞUBAT AYI FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI
- Mart 10, 2026
- 0
- 99 views
Bakanlık harekete geçti: ‘İyileştiren Hastane’ tedavi süresini kısaltıyor
- Mart 9, 2026
- 0
- 23 views
FİNANSAL ENSTRÜMAN BİLGİSİ VE ERİŞİM FARKI
- Mart 9, 2026
- 0
- 66 views
SOSYAL DEVLETİN SÜRDÜRÜLEBİLİR KILINMASI
- Mart 8, 2026
- 0
- 80 views
KİRALARDA ŞUBAT 2026 ARTIŞLARI VE GELECEK TAHMİNLERİ
- Mart 5, 2026
- 0
- 77 views
YAPAY KAR ÜRETİMİNİN GERÇEK ÇEVRESEL VE MALİ ETKİSİ NE KADAR BÜYÜK?
- Mart 4, 2026
- 0
- 66 views
BÖLGESEL KALKINMA PROJELERİNDE DESANTRALİZASYON
- Mart 3, 2026
- 0
- 62 views
TRUMP’IN “TARİHİN EN BÜYÜK EKONOMİSİ” İDDİASI
- Mart 1, 2026
- 0
- 57 views
2026 OCAK AYI DIŞ TİCARET VERİLERİ
- Şubat 27, 2026
- 0
- 88 views
REAKTİF YÖNETİMİN KALICILAŞMASI
- Şubat 26, 2026
- 0
- 56 views
1938 TARİHLİ İSVEÇ SALTSJÖBADEN ANLAŞMASI
- Şubat 25, 2026
- 0
- 73 views
EKONOMİNİN MADDİ ÜRETİMDEN BİLGİ TEMELLİ ÜRETİME KAYMASI
- Şubat 24, 2026
- 0
- 66 views
DOĞALGAZ YÖNETİMİNDE SON YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
- Şubat 23, 2026
- 0
- 57 views
2025 ARALIK AYI İNŞAAT ÜRETİM ENDEKSİ
- Şubat 20, 2026
- 0
- 69 views
ZORUNLU HARCAMALAR KARŞISINDA DAR GELİRLİLER
- Şubat 18, 2026
- 0
- 27 views
2025 ARALIK AYI İNŞAAT MELİYET ENDEKSİ
- Şubat 13, 2026
- 0
- 45 views
2025 HAYVANSAL ÜRETİM İSTATİSTİKLERİ
- Şubat 12, 2026
- 0
- 73 views
KAMU VE HANE HALKI TASARRUF DAVRANIŞLARI
- Şubat 11, 2026
- 0
- 76 views
RUS PETROLÜNÜ BIRAKAN HİNDİSTAN’A ABD’DEN VERGİ İNDİRİMİ
- Şubat 4, 2026
- 0
- 59 views
İŞVERENLERİN ÇALIŞANLARINA YENİDEN BECERİ KAZANDIRMA SÜRECİ
- Şubat 3, 2026
- 0
- 58 views
AVRUPA’DA UYGUN FİYATLI KONUT EKSİKLİĞİNDEN EN ÇOK ETKİLENENLER
- Ocak 30, 2026
- 0
- 74 views
GAZ VE HİDROJEN KORİDORLARININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI
- Ocak 29, 2026
- 0
- 74 views
Çobantur Logistics, köklü mirasıyla geleceği adıyla yazıyor
- Ocak 16, 2026
- 0
- 58 views
Boltas, daha sürdürülebilir bir geleceğe “yeşil lojistik” ile adım atıyor
- Ocak 6, 2026
- 0
- 61 views
