Zafer ÖZCİVANDEPOZİTOLU ÜRÜNLERİN İADE KOŞULLARI NETLEŞTİ
Türkiye’de çevreyi korumak ve geri dönüşümü artırmak amacıyla hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, yeni bir uygulamayla kapsamını genişletti. Artık elinde çok sayıda boş içecek ambalajı bulunan vatandaşlar, bunları tek tek makinelere vermek yerine Sayma ve Doğrulama Merkezleri aracılığıyla toplu olarak teslim edebilecek. Böylece hem zaman kaybı azalacak hem de geri dönüşüm süreci daha düzenli hale gelecek.
Yeni sistem özellikle evinde uzun süre ambalaj biriktirenler, apartman sakinleri, küçük işletmeler ve geri dönüşüme katkı sağlamak isteyen vatandaşlar için önemli bir kolaylık sunuyor.
GÜNLÜK 200 ADEDE KADAR ESKİ SİSTEM DEVAM EDİYOR
DOA sisteminde bugüne kadar vatandaşlar, depozito logolu plastik, cam ve metal içecek ambalajlarını Depozito İade Makineleri ‘ne teslim ederek her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli alabiliyordu.
Bu uygulama devam ediyor.
Yani günlük 200 adede kadar ambalajını makinelere götüren vatandaşlar yine her bir ambalaj için 1 TL almaya devam edecek.
Örneğin;
- 50 şişe getiren 50 TL,
- 100 şişe getiren 100 TL,
- 200 şişe getiren ise 200 TL teşvik alabilecek.
Bu konuda herhangi bir değişiklik bulunmuyor.
PEKİ TOPLU İADE NEDİR?
Bazı vatandaşlar evlerinde yüzlerce hatta binlerce boş şişe biriktirebiliyor.
Özellikle;
- Siteler,
- Apartman yönetimleri,
- Kafeler,
- Büfeler,
- Restoranlar,
- Küçük marketler,
- Öğrenci yurtları
Çok sayıda ambalajı aynı anda teslim etmek istiyor.
Ancak yüzlerce ambalajı tek tek makineye vermek oldukça zaman alıyor.
İşte yeni uygulama tam da bu sorunu çözmek için geliştirildi.
Vatandaş artık yüksek miktardaki ambalajlarını Sayma ve Doğrulama Merkezlerine götürebilecek.
Burada ambalajlar özel sistemlerle sayılacak, doğrulanacak ve kısa sürede teslim alınacak.
TEŞVİK BEDELİ NEDEN 50 KURUŞ?
Yeni uygulamada dikkat çeken en önemli ayrıntı teşvik tutarı oldu.
Toplu iadelerde her ambalaj için ödeme 1 TL değil, 50 kuruş olacak.
Yani;
- Makineden günlük teslimatta: 1 TL
- Toplu teslim merkezinde: 50 kuruş
Şeklinde ödeme yapılacak.
Bu nedenle vatandaşın hangi yöntemi tercih edeceği elindeki ambalaj sayısına göre değişecek.
Örneğin;
300 şişesi olan bir kişi isterse bunları birkaç güne bölerek makinelere verebilir ve daha yüksek teşvik alabilir.
Ancak hepsini aynı gün hızlı şekilde teslim etmek isterse Sayma ve Doğrulama Merkezi’ni kullanabilecek. Bunun karşılığında ise ambalaj başına 50 kuruş teşvik alacak.
AMAÇ HIZLI VE DÜZENLİ GERİ DÖNÜŞÜM
Yetkililere göre yeni uygulamanın temel amacı daha fazla ambalajın ekonomiye yeniden kazandırılması.
Çünkü bazı işletmelerde veya toplu yaşam alanlarında günlük yüzlerce ambalaj oluşuyor.
Bu kadar yüksek miktardaki ürünlerin makinelere tek tek verilmesi hem uzun sürüyor hem de yoğunluk oluşturuyor.
Toplu iade sistemi sayesinde;
- Makinelerde kuyruk azalacak,
- Büyük miktarlı iadeler daha hızlı yapılacak,
- Geri dönüşüm süreci hızlanacak,
- Sistem daha verimli çalışacak.
GERİ DÖNÜŞÜMÜN EKONOMİYE KATKISI BÜYÜK
Uzmanlar, çöpe atılan plastik, cam ve metal ambalajların aslında önemli bir ekonomik değer taşıdığına dikkat çekiyor.
Bir plastik şişenin yeniden üretime kazandırılması;
- Enerji tasarrufu sağlıyor,
- Ham madde ihtiyacını azaltıyor,
- Doğadaki atık miktarını düşürüyor.
Cam şişeler tekrar üretimde kullanılabiliyor.
Alüminyum kutular ise defalarca geri dönüştürülebiliyor.
Bu da hem çevreyi koruyor hem de ülke ekonomisine katkı sağlıyor.
VATANDAŞ NE DİYOR?
Yeni uygulamaya ilişkin ilk değerlendirmelerde vatandaşlar özellikle toplu teslim seçeneğinin büyük kolaylık sağlayacağını düşünüyor.
Özellikle apartmanlarda ortak geri dönüşüm yapan aileler ve küçük işletme sahipleri, yüzlerce ambalajı kısa sürede teslim edebilmenin önemli bir avantaj olduğunu ifade ediyor.
Buna karşılık bazı vatandaşlar ise toplu iadede teşvik bedelinin 50 kuruş olarak belirlenmesini düşük buluyor. Özellikle çok sayıda ambalaj biriktiren kişiler, makinedeki 1 TL’lik ödemenin toplu iadelerde de uygulanmasını istiyor.
ÇEVRE İÇİN KÜÇÜK BİR ADIM, GELECEK İÇİN BÜYÜK KAZANIM
Depozito sistemi yalnızca para kazanma amacı taşımıyor. Asıl hedef, doğaya atılan atık miktarını azaltmak ve geri dönüşüm alışkanlığını toplumun her kesimine yaymak.
Sokaklara, parklara, denizlere ve ormanlara atılan plastik şişeler yerine, bu ambalajların geri dönüşüm sistemine kazandırılması hem çevre hem de gelecek nesiller açısından büyük önem taşıyor.
Yeni toplu iade uygulaması da bu hedefe ulaşmayı kolaylaştıracak adımlardan biri olarak görülüyor.
SONUÇ
DOA sisteminde başlatılan toplu iade uygulaması, yüksek miktarda depozitolu ambalajı bulunan vatandaşlara pratik bir çözüm sunuyor. Günlük 200 adede kadar yapılan bireysel iadelerde ambalaj başına 1 TL teşvik devam ederken, daha yüksek miktarlı iadeler Sayma ve Doğrulama Merkezleri aracılığıyla ambalaj başına 50 kuruş teşvikle gerçekleştirilebilecek.
Bu yeni uygulama, geri dönüşüm sürecini hızlandırırken çevrenin korunmasına ve kaynakların verimli kullanılmasına da katkı sağlayacak. Vatandaşların sisteme daha fazla katılım göstermesiyle birlikte hem ekonomik değer taşıyan atıklar yeniden üretime kazandırılacak hem de daha temiz ve sürdürülebilir bir çevre için önemli bir adım atılmış olacak.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
aaaa aaaa
