Zafer ÖZCİVANSON 2,5 AYDA BORSADAN ÇIKIŞLAR
Borsa İstanbul’da son günlerde dikkat çeken bir gelişme yaşanıyor. Uzun süredir Türk hisse senetlerine ilgi gösteren yabancı yatırımcılar, son haftalarda satış tarafında ağırlık kazanmaya başladı. Özellikle son 2,5 ayın en güçlü yabancı çıkışının gerçekleşmesi, piyasaların yönü açısından önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Peki yabancılar neden satış yapıyor? Bu durum küçük yatırımcıyı nasıl etkiliyor? Borsada düşüş devam eder mi? Gelin bu soruların cevaplarına birlikte bakalım.
Ekonomi dünyasında yabancı yatırımcıların hareketleri her zaman yakından takip edilir. Çünkü yabancılar, büyük fonları ve yüksek işlem hacimleri nedeniyle piyasalarda önemli bir etkiye sahiptir. Bir yabancı fonun tek başına yaptığı işlem bile bazı hisselerde ciddi fiyat hareketlerine neden olabilir.
Son dönemde küresel piyasalarda yaşanan belirsizlikler, yatırımcıların risk iştahını azaltmış durumda. Dünyanın birçok bölgesinde devam eden jeopolitik gerilimler, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve merkez bankalarının faiz politikalarına ilişkin soru işaretleri yatırımcıları daha temkinli davranmaya itiyor.
Böyle dönemlerde uluslararası fonlar genellikle gelişmekte olan ülkelerdeki yatırımlarını azaltarak daha güvenli gördükleri varlıklara yöneliyor. Türkiye de gelişmekte olan piyasalar arasında yer aldığı için bu hareketlerden doğrudan etkilenebiliyor.
Uzmanlara göre son satışların arkasında yalnızca Türkiye’ye özgü nedenler bulunmuyor. Küresel yatırım fonlarının portföylerini yeniden düzenlemesi, risk azaltma eğilimi ve nakde dönme isteği de satış baskısını artırıyor.
Ancak işin Türkiye tarafında da bazı önemli gelişmeler bulunuyor. Son aylarda borsada yaşanan yükselişlerin ardından birçok yabancı yatırımcı elde ettiği kârı realize etmeyi tercih ediyor. Finans dünyasında buna “kâr satışı” adı veriliyor. Yani yatırımcılar yükselen hisselerini satarak kazançlarını cebine koyuyor.
Bu durum aslında her zaman olumsuz bir gelişme anlamına gelmiyor. Çünkü piyasalar sürekli yükselmez. Belirli dönemlerde yatırımcıların kârlarını alması doğal kabul edilir. Ancak satışların yoğunlaşması ve kısa sürede yüksek miktarlara ulaşması piyasada tedirginlik yaratabiliyor.
Yabancı yatırımcıların satış yapmasıyla birlikte bazı büyük şirket hisselerinde değer kayıpları görülebiliyor. Bankacılık, sanayi ve holding hisseleri genellikle yabancı yatırımcıların en çok işlem yaptığı alanlar arasında yer aldığı için bu sektörler daha fazla etkilenebiliyor.
Borsada işlem yapan küçük yatırımcılar ise çoğu zaman yabancıların hareketlerini yakından izliyor. Çünkü piyasada yaygın bir düşünce var: “Yabancı satıyorsa dikkat etmek gerekir.”
Ancak uzmanlar bu noktada önemli bir uyarı yapıyor. Yabancı yatırımcıların her satışı piyasadan tamamen çıkış yaptıkları anlamına gelmiyor. Bazen bir sektörden çıkıp başka bir sektöre geçebiliyorlar. Bazen de kısa vadeli satışların ardından yeniden alıma dönebiliyorlar.
Geçmiş yıllara bakıldığında da benzer örnekler görülüyor. Bazı dönemlerde yabancı yatırımcılar güçlü satışlar gerçekleştirmiş, ardından uygun fiyat seviyelerinde tekrar alım yapmışlardı. Bu nedenle tek bir haftalık ya da aylık veriyle uzun vadeli sonuçlar çıkarmak her zaman doğru olmayabiliyor.
Öte yandan yabancı yatırımcıların Türkiye piyasalarındaki payı geçmiş yıllara göre daha düşük seviyelerde bulunuyor. Son yıllarda yerli yatırımcı sayısındaki hızlı artış, borsanın yapısını önemli ölçüde değiştirdi. Artık piyasada milyonlarca bireysel yatırımcı bulunuyor ve işlem hacimlerinde yerli yatırımcıların etkisi oldukça yüksek.
Bu nedenle eskiden olduğu gibi yabancı satışlarının piyasayı tek başına belirlemesi daha zor hale gelmiş durumda. Yine de yabancı yatırımcıların yönü, Türkiye ekonomisine ilişkin uluslararası bakış açısını göstermesi bakımından önemini koruyor.
Önümüzdeki dönemde yatırımcıların gözü hem küresel gelişmelerde hem de Türkiye ekonomisine ilişkin verilerde olacak. Enflasyon görünümü, faiz politikaları, büyüme rakamları ve yabancı sermaye girişleri borsanın yönünü etkileyen temel unsurlar arasında yer alacak.
Uzmanlar, yatırımcıların kısa vadeli dalgalanmalara kapılmadan şirketlerin mali yapısına, kârlılığına ve uzun vadeli potansiyeline odaklanması gerektiğini vurguluyor. Çünkü borsada kalıcı kazançlar genellikle günlük haberlerden değil, sağlam temellere sahip yatırımlardan geliyor.
Sonuç olarak yabancı yatırımcıların son 2,5 ayın en sert satışını gerçekleştirmesi piyasalarda dikkatle izlenen bir gelişme olsa da bunun tek başına bir kriz işareti olduğu söylenemez. Küresel belirsizlikler, kâr realizasyonları ve yatırım stratejilerindeki değişiklikler bu satışların temel nedenleri arasında bulunuyor. Bundan sonraki süreçte yabancıların yeniden alıma dönüp dönmeyeceği, Türkiye ekonomisinin performansı ve dünya piyasalarındaki gelişmelerle yakından bağlantılı olacak. Borsa yatırımcıları için ise en önemli unsur, kısa vadeli korkular yerine uzun vadeli ekonomik gerçeklere odaklanabilmek olacak.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
aaaa aaaa
