Zafer ÖZCİVAN2025 ARALIK AYI GÜVEN ENDEKSLERİ
Hizmet ve perakendede temkinli iyimserlik, inşaatta kırılganlık sürüyor
Aralık 2025’e ilişkin açıklanan Hizmet, Perakende Ticaret ve İnşaat Güven Endeksleri, Türkiye ekonomisinin yılın son ayında dengeli fakat eşitsiz bir toparlanma sürecinde olduğunu ortaya koyuyor. Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler, iç talebe daha duyarlı sektörlerde sınırlı bir iyileşmeye işaret ederken, maliyet baskılarına ve finansmana bağımlılığı yüksek olan inşaat sektöründe zayıflığın sürdüğünü gösteriyor.
Güven endekslerinin 100 eşik değeri etrafındaki seyri, ekonomide ne keskin bir iyimserlik ne de belirgin bir kötümserlik olduğunu; daha çok “bekle-gör” yaklaşımının hâkim olduğu bir döneme girildiğini düşündürüyor.
Hizmet Sektörü: Beklentiler Güçleniyor, Mevcut Talep Zayıflıyor
Hizmet sektörü güven endeksi aralık ayında bir önceki aya göre %0,4 artarak 112,3 seviyesine yükseldi. Endeksin 100’ün oldukça üzerinde seyretmesi, sektör genelinde iyimserliğin korunduğunu gösterse de alt kalemlere bakıldığında tablo daha karmaşık.
Mevcut Durumda Yavaşlama
- Son 3 aylık dönemde iş durumu endeksi 112,0’dan 111,3’e geriledi.
- Hizmetlere olan talep endeksi ise 110,7’den 108,7’ye düşerek daha belirgin bir zayıflamaya işaret etti.
Bu gerilemeler, yılın son çeyreğinde hane halkı harcamalarının hız kestiğini ve özellikle zorunlu olmayan hizmet kalemlerinde talebin sınırlı kaldığını düşündürüyor. Enflasyonla mücadele sürecinde sıkılaşan finansal koşullar ve gelir artışlarının fiyat artışlarının gerisinde kalması, mevcut talep üzerinde baskı yaratıyor.
Geleceğe Bakış Daha Olumlu
Buna karşılık, gelecek 3 aya ilişkin hizmet talebi beklentisi endeksi %3,7 artarak 117,0 seviyesine yükseldi. Bu güçlü artış, sektörün kısa vadede toparlanma umudunu koruduğunu gösteriyor.
Özellikle:
- Turizm,
- Ulaştırma,
- Eğitim ve sağlıkla ilişkili hizmetler
Gibi alt sektörlerde, yeni yıl ve ilkbahar dönemine yönelik talep beklentilerinin güçlendiği anlaşılıyor. Hizmet sektöründe bugünkü zayıflığın geçici, beklentilerin ise daha dirençli olduğu bir tablo söz konusu.
Perakende Ticaret: Satışlar Güçlü, Beklentiler Temkinli
Perakende ticaret sektörü güven endeksi aralık ayında %1,1 artarak 115,4 seviyesine yükseldi ve üç sektör arasında en yüksek güven düzeyine ulaştı. Bu durum, yıl sonu alışveriş etkisinin ve fiyat artışları karşısında öne çekilen tüketimin perakende sektörünü desteklediğini gösteriyor.
Satışlarda Canlanma
- Son 3 aylık dönemde iş hacmi-satışlar endeksi 129,1’e çıkarak güçlü seyrini sürdürdü.
- Bu artış, özellikle gıda, zincir marketler ve zorunlu tüketim ürünlerinde satış hacminin arttığını ortaya koyuyor.
Ancak burada dikkat çeken nokta, satışlardaki artışın büyük ölçüde miktar değil fiyat etkisiyle gerçekleşmiş olma ihtimali. Yüksek enflasyon ortamında ciro artışları, reel talep artışıyla birebir örtüşmeyebiliyor.
Stoklar ve Beklentiler
- Mevcut mal stok seviyesi endeksinin yükselmesi, stokların azaldığına işaret ediyor. Bu durum, firmaların talebi karşılamak için stok eritmeye devam ettiğini gösteriyor.
- Buna karşın, gelecek 3 aya ilişkin satış beklentisi endeksindeki gerileme (-%2,1), perakendecilerin yeni yıl sonrasında talebin zayıflayabileceğini düşündüğünü ortaya koyuyor.
Perakende sektöründe tablo net: Bugün satış var, yarın konusunda soru işaretleri de var.
İnşaat Sektörü: Güven Düşük, İstihdam Endişesi Artıyor
İnşaat sektörü güven endeksi aralık ayında %0,5 azalarak 84,5 seviyesine geriledi. Endeksin uzun süredir 100’ün altında seyretmesi, sektörün yapısal sorunlarının devam ettiğini gösteriyor.
Siparişlerde Kısmi İyileşme
- Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi endeksinde artış yaşandı.
Bu artış, özellikle kamu projeleri ve kentsel dönüşüm odaklı bazı segmentlerde sınırlı bir hareketlenme olduğuna işaret ediyor.
İstihdam Beklentileri Zayıf
Buna karşın, gelecek 3 aya ilişkin toplam çalışan sayısı beklentisi endeksindeki sert düşüş (-%2,5), sektörün istihdam konusunda son derece temkinli olduğunu ortaya koyuyor.
Yüksek:
- Finansman maliyetleri,
- Arsa ve girdi fiyatları,
- Talepteki belirsizlik
İnşaat firmalarını yeni istihdam yaratmaktan alıkoyuyor. Bu durum, inşaat sektörünün yalnızca kendisini değil, ona bağlı onlarca alt sektörü de olumsuz etkiliyor.
Genel Değerlendirme: Ekonomi Dengede Ama Kırılgan
Aralık 2025 güven endeksleri, Türkiye ekonomisinin keskin bir daralma yaşamadığını, ancak güçlü ve kapsayıcı bir toparlanmanın da henüz oluşmadığını gösteriyor.
- Hizmet ve perakende sektörlerinde iyimserlik beklentiler üzerinden taşınıyor.
- İnşaat sektöründe ise finansman ve istihdam sorunları güveni baskılıyor.
- Tüm sektörlerde ortak nokta, geleceğe dair temkinli bir duruş.
Bu tablo, 2026’ya girerken ekonomi politikalarının:
- İç talebi dengeli biçimde desteklemesi,
- Finansman koşullarında öngörülebilirliği artırması,
- Reel sektörün beklentilerini güçlendirecek yapısal adımlara odaklanması
Gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor.
Ekonominin nabzı şu mesajı veriyor: İyimserlik var, ama hâlâ kırılgan; hareket var, ama temkinle.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
aaaa aaaa
Cevdet USTA
