Zafer ÖZCİVANEKİM 2025 İNŞAAT ÜRETİM ENDEKSİ
Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olan inşaat, 2025 yılının Ekim ayında yıllık bazda güçlü bir büyüme sergilerken, aylık verilerde belirgin bir yataylaşma sinyali verdi. TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Üretim Endeksi sonuçları, sektörün halen yüksek bir hacimde çalıştığını ancak kısa vadeli ivme kaybının da göz ardı edilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Takvim etkisinden arındırılmış verilere göre, inşaat üretimi Ekim 2025’te geçen yılın aynı ayına kıyasla %28,0 oranında arttı. Bu artış, son yıllarda gözlenen en güçlü yıllık performanslardan biri olarak dikkat çekiyor. Ancak aynı dönemde mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış aylık endeks %0,1 oranında geriledi. Bu görünüm, sektörün yüksek seviyelerde seyrettiğini fakat kısa vadede daha temkinli bir denge arayışına girdiğini düşündürüyor.
Büyüme tabana yayılıyor
İnşaat üretimindeki yıllık artış, tek bir alt sektöre dayalı değil; aksine sektör geneline yayılmış bir genişlemeye işaret ediyor. Alt sektörler incelendiğinde, özel inşaat faaliyetlerinin öne çıktığı görülüyor.
- Bina inşaatı sektörü, Ekim 2025’te yıllık bazda %28,8 artış kaydetti. Konut projeleri başta olmak üzere, ticari ve karma kullanım projelerinin üretimi desteklediği anlaşılıyor. Bu artış, konut satışlarındaki görece toparlanma ve kentsel dönüşüm faaliyetlerinin üretime yansıması olarak okunabilir.
- Bina dışı yapıların inşaatı sektörü ise yıllık bazda %21,8 oranında artarak, özellikle altyapı, ulaştırma ve kamu ağırlıklı projelerin üretimi desteklediğini gösterdi. Oran, diğer alt sektörlere kıyasla daha sınırlı olsa da istikrarlı bir genişlemeye işaret ediyor.
- Özel inşaat faaliyetleri sektörü, %29,9’luk yıllık artışla en güçlü performansı sergiledi. Tadilat, yenileme, güçlendirme ve proje bazlı özel işler, bu alandaki büyümenin temel sürükleyicisi olarak öne çıkıyor.
Bu tablo, inşaat sektöründeki canlanmanın yalnızca yeni bina üretimiyle sınırlı olmadığını; bakım, onarım ve özel nitelikli faaliyetlerin de üretim hacmini yukarı taşıdığını gösteriyor.
Aylık Veriler Ne Söylüyor?
Yüksek seviyede yavaşlama
Aylık bazda bakıldığında ise daha temkinli bir görünüm ortaya çıkıyor. Ekim ayında toplam inşaat üretimi %0,1 oranında azalırken, alt sektörler arasında belirgin bir ayrışma gözleniyor.
- Bina inşaatı sektörü, bir önceki aya göre %0,2 geriledi. Bu durum, konut tarafında yeni başlangıçlardan ziyade mevcut projelerin tamamlanmasına odaklanıldığını düşündürüyor.
- Bina dışı yapıların inşaatı sektörü, aylık bazda %1,4 artış göstererek pozitif ayrıştı. Özellikle altyapı ve kamu yatırımlarının dönemsel olarak hız kazanması, bu artışın arkasındaki temel unsur olarak değerlendirilebilir.
- Özel inşaat faaliyetleri, aylık bazda %0,6 oranında azaldı. Yıllık performans güçlü olmakla birlikte, kısa vadede talep dalgalanmalarının bu alanda daha hızlı hissedildiği görülüyor.
Aylık veriler, sektörün sert bir daralma yaşamadığını; ancak yüksek büyüme oranlarının ardından doğal bir soluklanma sürecine girdiğini gösteriyor.
Ekonomik Okuma: Güçlü Hacim, Artan Seçicilik
Ekim 2025 verileri, inşaat sektörünün hâlâ ekonominin önemli bir destekleyicisi olduğunu ortaya koyuyor. Yıllık %28’lik artış, üretim kapasitesinin ve devam eden projelerin büyüklüğünü yansıtırken; aylık gerileme, finansman koşulları, maliyetler ve talep beklentilerinin daha dikkatli yönetildiğine işaret ediyor.
Özellikle yüksek faiz ortamı ve maliyet baskıları, firmaları yeni proje başlangıçlarında daha seçici davranmaya yöneltiyor. Bu da aylık endekslerde yatay veya sınırlı geri çekilmelerin görülmesini açıklayan önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
Önümüzdeki Dönem İçin Ne Anlama Geliyor?
İnşaat Üretim Endeksi’nin Ekim ayı sonuçları, sektörün kısa vadede dalgalı ancak yüksek seviyelerde seyrini sürdüreceğine işaret ediyor. Yıllık bazda güçlü artışın korunması, ekonomide iç talebin ve yatırım iştahının tamamen kaybolmadığını gösterirken; aylık veriler, büyümenin hızından çok kalitesinin ve sürdürülebilirliğinin ön plana çıkacağını düşündürüyor.
Önümüzdeki aylarda:
- Kamu altyapı projelerinin seyri,
- Konut talebindeki finansman koşullarına bağlı gelişmeler,
- Özel inşaat faaliyetlerinde maliyet–talep dengesi,
Sektörün yönü açısından belirleyici olmaya devam edecek.
Özetle, Ekim 2025 itibarıyla inşaat sektörü yüksek üretim düzeyini koruyor; ancak büyüme ivmesinin daha dengeli ve temkinli bir patikaya girdiği görülüyor. Bu görünüm, ani bir durgunluktan ziyade, sektörün yeni ekonomik koşullara uyum arayışı içinde olduğuna işaret ediyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
Cevdet USTA
