AVRUPA\u2019DA ISINMA SORUNU<\/p>\n\n\n\n
Avrupa Birli\u011fi\u2019nin Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019y\u0131 i\u015fgali sonras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 enerji \u015foku, yaln\u0131zca fiyatlarda de\u011fil, toplumsal refah\u0131n temel g\u00f6stergelerinde de derin izler b\u0131rakt\u0131. Enerji fiyatlar\u0131 2022\u2019den itibaren sert bi\u00e7imde y\u00fckselirken, bir\u00e7ok AB \u00fclkesinde haneler faturalar\u0131n\u0131 \u00f6deyemedi\u011fi i\u00e7in evlerini yeterince \u0131s\u0131tamaz hale geldi. Eurostat verileri, Avrupa genelinde \u201cenerji yoksullu\u011fu\u201d olarak tan\u0131mlanan bu durumun son \u00fc\u00e7 y\u0131lda yeniden t\u0131rman\u0131\u015fa ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Enerji yoksullu\u011fu: Art\u0131k yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerin sorunu de\u011fil<\/p>\n\n\n\n
Enerji yoksullu\u011fu uzun y\u0131llar boyunca daha \u00e7ok Do\u011fu ve G\u00fcney Avrupa\u2019da g\u00f6r\u00fclen bir ekonomik k\u0131r\u0131lganl\u0131k g\u00f6stergesi olarak yorumlan\u0131yordu. Ancak enerji krizinin maliyetleri, y\u00fcksek gelirli Kuzey ve Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde bile hissedilir hale geldi.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa genelinde yakla\u015f\u0131k 40 milyon ki\u015fi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 haneyi yeterince \u0131s\u0131tamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ediyor. Bu say\u0131, AB\u2019de bar\u0131nma sorunlar\u0131n\u0131n art\u0131k yaln\u0131zca sosyal konut politikalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; enerji g\u00fcvenli\u011fi ve gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bir yap\u0131sal meseleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n
En k\u00f6t\u00fc durum Bulgaristan, Litvanya ve Yunanistan\u2019da<\/p>\n\n\n\n
Enerji yoksullu\u011funun en derin hissedildi\u011fi \u00fclkeler aras\u0131nda ilk s\u0131ralar y\u0131llard\u0131r de\u011fi\u015fmiyor:<\/p>\n\n\n\n
Bulgaristan uzun s\u00fcredir AB’nin en k\u0131r\u0131lgan \u00fclkesi konumunda. Y\u00fcksek enerji faturalar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck maa\u015f seviyeleri ve eski, yal\u0131t\u0131ms\u0131z konut stokuyla birle\u015fince hanelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc k\u0131\u015f aylar\u0131n\u0131 so\u011fuk ge\u00e7irmeye mahk\u00fbm kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Litvanya ve Letonya, Balt\u0131k b\u00f6lgesindeki y\u00fcksek \u0131s\u0131nma maliyetleri ve d\u00fc\u015f\u00fck sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc nedeniyle riskin y\u00fcksek oldu\u011fu di\u011fer \u00fclkeler.<\/p>\n\n\n\n
Yunanistan ise ekonomik krizin uzun vadeli etkileri ve konut piyasas\u0131ndaki yap\u0131sal sorunlar nedeniyle h\u00e2l\u00e2 Avrupa ortalamas\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir enerji yoksullu\u011fu oran\u0131na sahip.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00fclkelerde oranlar, AB ortalamas\u0131n\u0131n iki hatta \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kabiliyor. Yal\u0131t\u0131m\u0131n zay\u0131f olmas\u0131, ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yava\u015f ilerlemesi ve t\u00fcketicilerin enerji sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda rekabetin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 bu tabloyu g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n\n\n\n
Kriz sonras\u0131nda toparlanma h\u00e2l\u00e2 zay\u0131f<\/p>\n\n\n\n
2022\u2019deki enerji \u015fokunun ard\u0131ndan h\u00fck\u00fcmetler b\u00fcy\u00fck destek paketleri a\u00e7\u0131klasa da fiyatlardaki gerileme s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. Uzmanlara g\u00f6re enerji maliyetleri art\u0131k \u201cyeni normal\u201d seviyelerine yerle\u015fmi\u015f durumda. Bu nedenle, kriz s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ici olarak artan enerji yoksullu\u011fu, giderek kal\u0131c\u0131 bir sosyal risk niteli\u011fi kazan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Is\u0131nma giderlerinin gelir i\u00e7indeki pay\u0131 y\u00fckselirken, dar gelirli haneler \u00f6nceliklerini de\u011fi\u015ftiriyor:<\/p>\n\n\n\n
Baz\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca bir veya iki oday\u0131 \u0131s\u0131t\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Baz\u0131lar\u0131 ise faturalar\u0131 \u00f6deyebilmek i\u00e7in g\u0131da harcamalar\u0131n\u0131 azaltmak zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 n\u00fcfus, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 tetikleyen d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131ktaki konutlarda ya\u015famaya mahk\u00fbm oluyor.<\/p>\n\n\n\n
Hangi \u00fclkelerde iyile\u015fme var?<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn Avrupa tek bir tablo sunmuyor. Finlandiya, \u0130sve\u00e7 ve Hollanda gibi enerji verimlili\u011fi y\u00fcksek, sosyal koruma mekanizmalar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerde enerji yoksullu\u011fu oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck kalmaya devam ediyor. Bu \u00fclkelerde h\u00fck\u00fcmetler sa\u011flam bir sosyal devlet gelene\u011fi ve erken d\u00f6nemde ba\u015flam\u0131\u015f modern izolasyon politikalar\u0131 sayesinde krizi daha s\u0131n\u0131rl\u0131 hissettirdi.<\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131sal bir sorun: Avrupa\u2019n\u0131n eski konut sto\u011fu<\/p>\n\n\n\n
Uzmanlar Avrupa\u2019daki enerji yoksullu\u011funun temel nedeninin yaln\u0131zca fiyatlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. En b\u00fcy\u00fck sorun, k\u0131tan\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda hala kullan\u0131lan eski ve verimsiz konut sto\u011fu.<\/p>\n\n\n\n
Bir\u00e7ok \u00fclkede binalar\u0131n \u00fc\u00e7te biri 50 ya\u015f\u0131ndan eski.<\/p>\n\n\n\n
Is\u0131 yal\u0131t\u0131m\u0131, \u00e7ift cam, modern \u0131s\u0131tma sistemleri gibi teknolojiler yayg\u0131n de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa Ye\u015fil Mutabakat\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bina renovasyonlar\u0131 ise hen\u00fcz istenen h\u0131zda ilerlemiyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle enerji fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fse bile, konutlar\u0131n \u0131s\u0131tma ihtiyac\u0131 y\u00fcksek kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in faturalar h\u00e2l\u00e2 a\u011f\u0131r bir y\u00fck.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7: Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen sosyal krizi<\/p>\n\n\n\n
Enerji yoksullu\u011fu bug\u00fcn Avrupa\u2019n\u0131n en sessiz ama en yayg\u0131n sosyal krizlerinden biri. Sava\u015f\u0131n tetikledi\u011fi enerji \u015foku, gelir e\u015fitsizlikleri ve konut verimlili\u011fi eksikli\u011fi birle\u015fti\u011finde milyonlarca insan k\u0131\u015f aylar\u0131n\u0131 15 dereceyi ge\u00e7meyen odalarda ge\u00e7iriyor. Bu durum sadece sosyal adaletsizli\u011fi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, ekonomik \u00fcretkenlik ve uzun vadeli iklim politikalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ciddi riskler ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa, enerji yoksullu\u011funu azaltabilmek i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda daha kapsaml\u0131 konut renovasyon programlar\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir enerji politikalar\u0131 ve do\u011frudan gelir desteklerini bir arada kullanmak zorunda kalacak. Aksi halde k\u0131tan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u201cso\u011fuk evlerde ya\u015fam\u201d kal\u0131c\u0131 bir ger\u00e7ekli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n