MART AYI DI\u015e T\u0130CARET \u0130STAT\u0130ST\u0130KLER\u0130<\/p>\n\n\n\n
D\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermenin temel nedenlerinden biridir. Baz\u0131 \u00fcr\u00fcnleri ithal etmek zorunda olan \u00fclkeler maksimum seviyede \u00fcretim yaparak ihracat\u0131n\u0131 ithalat\u0131ndan daha y\u00fcksek rakamlara ula\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermekten kurtulmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yani d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 en aza indirgemek veya d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 vermek ancak ve ancak \u00fcretimin artmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemiz de akaryak\u0131t, enerji, do\u011falgaz gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z bak\u0131m\u0131ndan d\u0131\u015f \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r ve bu ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z ithalat yoluyla tedarik edilmektedir. Bizim uzun y\u0131llardan bu yana d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermemizin sebeplerinden biri de budur. A\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak i\u00e7in \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131 en verimli \u015fekilde kullanmak, \u00fcretimi te\u015fvik edecek \u00f6nlemleri almak, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00fclkemizde yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131 i\u00e7in ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmak, global pazarlarda s\u00f6z sahibi olmak ve rekabet kriterlerine ayak uydurmak zorunday\u0131z. Bunun i\u00e7in ise millet olarak \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015farak \u00e7ok \u00fcretim yapmak temel hedefimiz olmal\u0131d\u0131r. \u00dcretim yaparken kalitesiz, teknolojik olmayan vd. gibi \u00fcr\u00fcnleri de\u011fil; y\u00fckte hafif pahada a\u011f\u0131r, y\u00fcksek teknolojiye uygun, katma de\u011feri y\u00fcksek \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmeliyiz ki uluslararas\u0131 pazarlarda yerimizi alal\u0131m ve rekabet g\u00fcc\u00fcne ula\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00c7in b\u00fcy\u00fck \u00e7apta ihracat yaparak d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 vermektedir. Bunun sebebi her t\u00fcrl\u00fc \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcreterek yabanc\u0131 \u00fclkelere kolayl\u0131kla satabilmesi ve uluslararas\u0131 pazarlarda kendini kabul ettirmesidir. Merhum Turgut \u00d6zal d\u00f6neminde yani 1980 li y\u0131llarda ithalat yasa\u011f\u0131 kalk\u0131nca ko\u015fullar\u0131 uygun olan i\u015fletmeler genellikle \u00c7in ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fclkemize getirerek satt\u0131lar. Ancak getirilen \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7o\u011fu kalitesiz ama fiyat rekabetine uygun oldu\u011fu i\u00e7in \u00fclkemiz pazar\u0131nda ra\u011fbet g\u00f6rd\u00fc. \u0130thalat yasa\u011f\u0131n\u0131n kalkmas\u0131, yerli \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131n\u0131n astronomik seviyeye gelmesini \u00f6nlemek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama \u00fclkemizde neredeyse yerli sanayi diye bir \u00fcretim kalmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim \u00fcretim i\u015fletmelerinin \u00c7in den gelen \u00fcr\u00fcnlerle fiyat a\u00e7\u0131s\u0131ndan rekabet etmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi ve hepsi birer birer faaliyetlerine son vermek zorunda kald\u0131lar. \u00d6rne\u011fin o d\u00f6nemde 64 tane asma kilit fabrikas\u0131 kepenk indirmi\u015fti. \u00dclkemiz ithalat cenneti durumuna girerken param\u0131z s\u00fcrekli yurt d\u0131\u015f\u0131na gitti\u011finden d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 do\u011fal olarak devam etmekte idi.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcmetin Eyl\u00fcl 2021 de T\u00fcrkiye modeli diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ekonomi modeli son derece olumludur. Ancak gidilen yolun yanl\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00fcrekli olarak tart\u0131\u015fma konusu oldu ve se\u00e7imden sonra g\u00f6revlendirilen ekonomi y\u00f6netimi d\u00fc\u015f\u00fck faiz y\u00fcksek kur politikas\u0131ndan yumu\u015fak ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc. T\u00fcrkiye modelinin amac\u0131 \u00f6ncelikle ithalat\u0131 azaltarak yerli \u00fcretime \u00f6nem vermek, \u00fcretim i\u015fletmelerine ucuz kredi vererek \u00fcretim maliyetlerini a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc hareketlendirmek ve enflasyonu kontrol alt\u0131na almakt\u0131. Fakat uygulamada d\u00fc\u015f\u00fck faiz sanayiciye bir t\u00fcrl\u00fc ula\u015fmad\u0131 ve hatta faizler daha da y\u00fckseldi\u011finden kredi musluklar\u0131 neredeyse kapand\u0131. Bir \u00fcretim veya ticaret i\u015fletmesi, \u00fcr\u00fcn gam\u0131n\u0131 geni\u015fletmek, daha b\u00f6lgesel Pazar pay\u0131 yakalamak, ihracat\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fcmek zorundad\u0131r ve b\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in de global pazar\u0131n kabul etti\u011fi \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretmek ve bunlar i\u00e7in do\u011fal olarak makine ve te\u00e7hizat yat\u0131r\u0131m\u0131 yapmak durumundad\u0131r. \u0130\u015fte bu b\u00fcy\u00fcme s\u0131ras\u0131nda kaynak kullanmak son derece normaldir ve o kaynak, bankalardan sa\u011flanan kredidir. Kullan\u0131lan kredi ne kadar uzun vade ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ise \u00fcretim kaynaklar\u0131na o kadar olumlu etkisi olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda politika faizi 8 ay de\u011fi\u015fmeyerek %50 de sabit kalmas\u0131ndan dolay\u0131 kredi faiz oranlar\u0131 %65-70 seviyelerine kadar y\u00fckselmi\u015fti. Kredi maliyetleri astronomik \u015fekilde y\u00fckselince \u00fcretim maliyetlerine yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in baz\u0131 i\u015fletmeler \u00fcretimlerini azaltarak, baz\u0131lar\u0131 da \u00fcr\u00fcn gam\u0131n\u0131 azaltarak bu d\u00f6nemi ge\u00e7irmek durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ko\u015fullar b\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in iflas ve konkordatolar artm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcretimde daralma ise ihracat\u0131n azalmas\u0131na, i\u015fsizli\u011fin artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda olay\u0131 irdeledi\u011fimizde ise faizlerin d\u00fc\u015fmesi gerekirdi ki ocak aral\u0131k ve ocak, \u015fubat aylar\u0131nda 250 \u015fer baz puan olmak \u00fczere %42,5seviyelerine gerilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak aral\u0131k ve ocak, \u015fubat aylar\u0131nda enflasyonun da d\u00fc\u015fme e\u011filimine girmesiyle birlikte merkez bankas\u0131 politika faizini 250 \u015fer baz puan indirmek suretiyle %42,5 e d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f oldu. Bu 7,5 puanl\u0131k d\u00fc\u015fme piyasalara olumlu yans\u0131yacakt\u0131r ama yeterli de\u011fildir. Politika faizi ancak 35-40 seviyelerine indi\u011fi zaman i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda olumlu etkiler olu\u015fturaca\u011f\u0131 kesindir. Ve enflasyonla birlikte \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te politika faizleri de d\u00fc\u015fecek ve \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcne yans\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Biz millet olarak \u00fcretmeden t\u00fcketen bir toplum durumunday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece bu iktidar d\u00f6neminde de\u011fil uzun y\u0131llardan bu yana d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 veriyoruz. \u0130hracat\u0131m\u0131z y\u00fcksek seviyelerde ve son derece ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ithalat rakamlar\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc a\u015fam\u0131yoruz ve s\u00fcrekli d\u00f6viz a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z yani bor\u00e7lanmam\u0131z olu\u015fuyor. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in ithal ikame \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretimine \u00f6nem vermeli, katma de\u011feri y\u00fcksek, teknoloji ile uyumlu \u00fcr\u00fcnler \u00fcreterek ihracat\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131rmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretimde kullan\u0131lan hammadde ve ara mallar\u0131n y\u00fczde ellisinden fazlas\u0131n\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131ndan tedarik etmekteyiz. Yani bu ara mal ve hammaddeyi kendimiz \u00fcretemedi\u011fimizden d\u0131\u015far\u0131ya d\u00f6viz \u00f6deyerek ithalat\u0131n\u0131 yap\u0131yoruz. Bu t\u00fcr \u00fcr\u00fcnleri kendimiz \u00fcretmedi\u011fimiz s\u00fcrece d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 vermekten kurtulamayaca\u011f\u0131m\u0131z a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da da bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 hatta d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in merkez bankas\u0131 rezervlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 gerekir ve bu yeterli seviye \u00e7ok ihracat az ithalat yaparak sa\u011flanabilir. \u00dclkemizde \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcre \u00f6ncesine kadar yakla\u015f\u0131k -60 milyar dolar olan rezervlerimiz, 12 MART haftas\u0131nda +171 milyar dolara kadar y\u00fckselmi\u015fti. Yani d\u0131\u015fardan para giri\u015fi, uygulanan s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 sayesinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu giri\u015fler yat\u0131r\u0131mdan \u00e7ok\u201d carry trade\u201d yoluyla ger\u00e7ekle\u015fmekte idi. Carry trade en basit tan\u0131m\u0131yla faiz oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00fclkeden \u00fclkemize para getirip TL ye \u00e7evirerek y\u00fcksek faizden nemalan\u0131p \u00fclkesine geri g\u00f6t\u00fcrmektir. Bu s\u0131rada kendisi de para kazanacakt\u0131r. Bu y\u00f6ntemle \u00fclkemize yurt d\u0131\u015f\u0131ndan gelen para bir m\u00fcddet sonra geri gidecektir. Burada \u00f6nemli olan \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131 art\u0131rmak suretiyle ihracat\u0131 y\u00fckseltmek suretiyle yurt d\u0131\u015f\u0131ndan transfer sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomide 19 martta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z olaylar nedeniyle merkez bankas\u0131nda bir ay i\u00e7inde 50 milyar dolar sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu da merkez bankas\u0131n\u0131n rezervlerinin azalmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca param\u0131z da yakla\u015f\u0131k %4 civar\u0131nda de\u011fer kaybetmi\u015ftir. Bu durumda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda beklenen politika faizlerinin d\u00fc\u015fmesi son derece zordur.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 ihracat i\u015fletmeleri i\u00e7in olumludur. Ancak kurlar ile enflasyon oran\u0131 paralel gitti\u011finden enflasyon y\u00fckselebilir. S\u00fcrekli olarak ihracat\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fckselmesi g\u00fcndeme geliyor ki ba\u015far\u0131d\u0131r. Ancak ithalat miktar\u0131n\u0131 da dikkate almak gerekir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan kamuoyu ile payla\u015f\u0131lan mart ay\u0131 d\u0131\u015f ticaret istatistiki bilgileri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda genel ticaret sistemine g\u00f6re ihracat %3,4, ithalat %2,2 artt\u0131<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu ile Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u015f birli\u011fiyle genel ticaret sistemi kapsam\u0131nda \u00fcretilen ge\u00e7ici d\u0131\u015f ticaret verilerine g\u00f6re; ihracat 2025 y\u0131l\u0131 mart ay\u0131nda, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re %3,4 artarak 23 milyar 415 milyon dolar, ithalat %2,2 artarak 30 milyar 610 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde ihracat %2,5, ithalat %4,5 artt\u0131<\/p>\n\n\n\n
Genel ticaret sistemine g\u00f6re ihracat 2025 y\u0131l\u0131 Ocak-Mart d\u00f6neminde bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re %2,5 artarak 65 milyar 323 milyon dolar, ithalat %4,5 artarak 87 milyar 811 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda enerji \u00fcr\u00fcnleri ve alt\u0131n hari\u00e7 ihracat %3,3, ithalat %1,4 artt\u0131 <\/p>\n\n\n\n
Enerji \u00fcr\u00fcnleri ve parasal olmayan alt\u0131n hari\u00e7 ihracat, 2025 Mart ay\u0131nda %3,3 artarak 20 milyar 824 milyon dolardan, 21 milyar 516 milyon dolara y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda enerji \u00fcr\u00fcnleri ve parasal olmayan alt\u0131n hari\u00e7 ithalat %1,4 artarak 22 milyar 833 milyon dolardan, 23 milyar 153 milyon dolara y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n
Enerji \u00fcr\u00fcnleri ve parasal olmayan alt\u0131n hari\u00e7 d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 mart ay\u0131nda 1 milyar 637 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti. D\u0131\u015f ticaret hacmi %2,3 artarak 44 milyar 670 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti. S\u00f6z konusu ayda enerji ve alt\u0131n hari\u00e7 ihracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 %92,9 oldu.<\/p>\n\n\n\n
D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 mart ay\u0131nda %1,5 azald\u0131<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re %1,5 azalarak 7 milyar 303 milyon dolardan, 7 milyar 196 milyon dolara geriledi. \u0130hracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 2024 Mart ay\u0131nda %75,6 iken, 2025 Mart ay\u0131nda %76,5’e y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n
D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 Ocak-Mart d\u00f6neminde %11,0 artt\u0131<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 %11,0 artarak 20 milyar 255 milyon dolardan, 22 milyar 488 milyon dolara y\u00fckseldi. \u0130hracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 2024 Ocak-Mart d\u00f6neminde %75,9 iken, 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n ayn\u0131 d\u00f6neminde %74,4’e geriledi.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda imalat sanayinin toplam ihracattaki pay\u0131 %94,0 oldu<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik faaliyetlere g\u00f6re ihracatta, 2025 Mart ay\u0131nda imalat sanayinin pay\u0131 %94,0, tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131 %3,7, madencilik ve ta\u015f ocak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131 %1,7 oldu.<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde ekonomik faaliyetlere g\u00f6re ihracatta imalat sanayinin pay\u0131 %93,7, tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131 %4,2, madencilik ve ta\u015f ocak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131 %1,5 oldu.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda ara mallar\u0131n\u0131n toplam ithalattaki pay\u0131 %68,1 oldu<\/p>\n\n\n\n
Geni\u015f ekonomik gruplar s\u0131n\u0131flamas\u0131na g\u00f6re ithalatta, 2025 Mart ay\u0131nda ara mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %68,1, sermaye mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %14,7 ve t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %17,0 oldu.<\/p>\n\n\n\n
\u0130thalatta, 2025 Ocak-Mart d\u00f6neminde ara mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %71,2, sermaye mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %13,3 ve t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n pay\u0131 %15,3 oldu.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda en fazla ihracat yap\u0131lan \u00fclke Almanya oldu<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda ihracatta ilk s\u0131ray\u0131 Almanya ald\u0131. Almanya’ya yap\u0131lan ihracat 1 milyar 858 milyon dolar olurken, bu \u00fclkeyi s\u0131ras\u0131yla; 1 milyar 507 milyon dolar ile Birle\u015fik Krall\u0131k, 1 milyar 416 milyon dolar ile ABD, 1 milyar 237 milyon dolar ile \u0130talya, 974 milyon dolar ile Fransa takip etti. \u0130lk 5 \u00fclkeye yap\u0131lan ihracat, toplam ihracat\u0131n %29,9’unu olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde ihracatta ilk s\u0131ray\u0131 Almanya ald\u0131. Almanya’ya yap\u0131lan ihracat 5 milyar 327 milyon dolar olurken, bu \u00fclkeyi s\u0131ras\u0131yla; 4 milyar 31 milyon dolar ile Birle\u015fik Krall\u0131k, 3 milyar 981 milyon dolar ile ABD, 3 milyar 310 milyon dolar ile \u0130talya ve 2 milyar 924 milyon dolar ile Irak takip etti. \u0130lk 5 \u00fclkeye yap\u0131lan ihracat, toplam ihracat\u0131n %30,0’\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. <\/p>\n\n\n\n
\u0130thalatta ilk s\u0131ray\u0131 \u00c7in ald\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u0130thalatta \u00c7in ilk s\u0131ray\u0131 ald\u0131. Mart ay\u0131nda \u00c7in’den yap\u0131lan ithalat 4 milyar 6 milyon dolar olurken, bu \u00fclkeyi s\u0131ras\u0131yla; 3 milyar 282 milyon dolar ile Rusya Federasyonu, 2 milyar 488 milyon dolar ile Almanya, 1 milyar 525 milyon dolar ile Fransa, 1 milyar 504 milyon dolar ile \u0130talya izledi. \u0130lk 5 \u00fclkeden yap\u0131lan ithalat, toplam ithalat\u0131n %41,8’ini olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde ithalatta ilk s\u0131ray\u0131 \u00c7in ald\u0131. \u00c7in’den yap\u0131lan ithalat 11 milyar 634 milyon dolar olurken, bu \u00fclkeyi s\u0131ras\u0131yla; 11 milyar 541 milyon dolar ile Rusya Federasyonu, 6 milyar 485 milyon dolar ile Almanya, 3 milyar 970 milyon dolar ile ABD, 3 milyar 679 milyon dolar ile \u0130talya izledi. \u0130lk 5 \u00fclkeden yap\u0131lan ithalat, toplam ithalat\u0131n %42,5’ini olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n
Mevsim ve takvim etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f seriye g\u00f6re ihracat %5,5 artt\u0131<\/p>\n\n\n\n
Mevsim ve takvim etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f seriye g\u00f6re; 2025 Mart ay\u0131nda bir \u00f6nceki aya g\u00f6re ihracat %5,5, ithalat %3,5 artt\u0131. Takvim etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f seriye g\u00f6re ise; 2025 y\u0131l\u0131 mart ay\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re ihracat %6,9, ithalat %5,9 artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fcksek teknolojili \u00fcr\u00fcnlerin imalat sanayi ihracat\u0131 i\u00e7indeki pay\u0131 %4,5 oldu<\/p>\n\n\n\n
Teknoloji yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re d\u0131\u015f ticaret verileri, ISIC Rev.4 s\u0131n\u0131flamas\u0131 i\u00e7inde yer alan imalat sanayi \u00fcr\u00fcnlerini kapsamaktad\u0131r. Mart ay\u0131nda ISIC Rev.4’e g\u00f6re imalat sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin toplam ihracattaki pay\u0131 %94,0’d\u0131r. Y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin imalat sanayi \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131 i\u00e7indeki pay\u0131 %4,5’tir. Ocak-Mart d\u00f6neminde ISIC Rev.4’e g\u00f6re imalat sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin toplam ihracattaki pay\u0131 %93,7’dir. Ocak-Mart d\u00f6neminde y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin imalat sanayi \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131 i\u00e7indeki pay\u0131 %3,6’d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda imalat sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin toplam ithalattaki pay\u0131 %78,7’dir. Y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin imalat sanayi \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 i\u00e7indeki pay\u0131 %12,8’dir. Ocak-Mart d\u00f6neminde imalat sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin toplam ithalattaki pay\u0131 %77,6’d\u0131r. Ocak-Mart d\u00f6neminde y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin imalat sanayi \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 i\u00e7indeki pay\u0131 %11,8’dir. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel ticaret sistemine g\u00f6re ihracat 2025 y\u0131l\u0131 mart ay\u0131nda 21 milyar 355 milyon dolar oldu<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel ticaret sistemine g\u00f6re, 2025 y\u0131l\u0131 mart ay\u0131nda, ihracat bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re %3,4 artarak 21 milyar 355 milyon dolar, ithalat %4,2 artarak 29 milyar 202 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131nda d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 %6,5 artarak 7 milyar 367 milyon dolardan, 7 milyar 847 milyon dolara y\u00fckseldi. \u0130hracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 2024 Mart ay\u0131nda %73,7 iken, 2025 Mart ay\u0131nda %73,1’e geriledi.<\/p>\n\n\n\n
\u0130hracat 2025 y\u0131l\u0131 Ocak-Mart d\u00f6neminde 59 milyar 466 milyon dolar oldu<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel ticaret sistemine g\u00f6re ihracat, 2025 y\u0131l\u0131 Ocak-Mart d\u00f6neminde, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re %2,9 artarak 59 milyar 466 milyon dolar, ithalat %4,7 artarak 82 milyar 873 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Ocak-Mart d\u00f6neminde d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 %9,8 artarak 21 milyar 321 milyon dolardan, 23 milyar 406 milyon dolara y\u00fckseldi. \u0130hracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 2024 Ocak-Mart d\u00f6neminde %73,1 iken, 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n ayn\u0131 d\u00f6neminde %71,8’e geriledi.<\/p>\n\n\n\n
A\u00c7IKLAMALAR<\/p>\n\n\n\n
D\u0131\u015f ticaret istatistikleri genel ticaret sistemi ve \u00f6zel ticaret sistemi olmak \u00fczere iki farkl\u0131 ticaret sistemine g\u00f6re hesaplanmaktad\u0131r. Genel ticaret sisteminde, bir \u00fclkenin ekonomik alan\u0131na giren ve ekonomik alan\u0131ndan \u00e7\u0131kan mallar kapsanmaktad\u0131r. Bu sistemde, \u00fclkenin ekonomik alan\u0131n\u0131 olu\u015fturan serbest b\u00f6lgeler, g\u00fcmr\u00fck antrepolar\u0131 ve serbest dola\u015f\u0131m alan\u0131na giren veya bu alanlardan \u00e7\u0131kan mallar hesaplamalara kat\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6zel ticaret sisteminde ise, g\u00fcmr\u00fck antrepolar\u0131 ve serbest b\u00f6lgeler istatistiklerde yer almamakta, sadece \u00fclkenin serbest dola\u015f\u0131m alan\u0131na giren ve bu alandan \u00e7\u0131kan mallar kapsanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu ba\u011flamda, T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu ile Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u015f birli\u011fiyle \u00fcretilen d\u0131\u015f ticaret istatistiklerinin \u00f6demeler dengesi ve ulusal hesaplar gibi ekonomik istatistiklerde yap\u0131lan revizyonlara uyumlu hale getirilmesi amac\u0131yla, Ocak 2020’den itibaren ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak genel ticaret sistemine g\u00f6re yay\u0131mlanmaktad\u0131r. \u00d6zel ticaret sistemine g\u00f6re d\u0131\u015f ticaret istatistiklerine ise b\u00fclten ve ekinde \u00f6zet olarak yer verilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kaynak: T\u00dc\u0130K<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n