Ekonomi bilimi bir derya gibi \u00e7ok geni\u015f bir kapsama alan\u0131ndad\u0131r. \u00dclkelerde ve d\u00fcnya genelinde s\u00fcrekli g\u00fcncelli\u011fini korur. \u00d6ncelikle ekonominin temel \u00f6gelerinden baz\u0131lar\u0131 Milli gelir, enflasyon, ihracat, para politikas\u0131, yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131, \u00fcretim, ithalat say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
*Milli gelir bir ekonomide bir y\u0131l i\u00e7erisinde \u00fcretilen mal ve hizmetlerin toplam de\u011feridir.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00fclkenin milli geliri ne kadar y\u00fcksekse ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir de o kadar y\u00fcksek olacakt\u0131r ve \u00fclke halk\u0131 zenginle\u015fecektir. Zenginle\u015fen \u00fclke halk\u0131 iktisat kural\u0131 gere\u011fi (ki\u015finin geliri artt\u0131k\u00e7a harcamalar\u0131 da artar.) harcamalar\u0131n\u0131 artt\u0131racak, halk\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fc y\u00fckselecek ve genel ekonomi canlanacakt\u0131r. Genel ekonominin hareketlenmesi basit ifadeyle yeni i\u015fyerlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. Ve dolayas\u0131yla devletin vergi gelirleri de artaca\u011f\u0131ndan devlet yat\u0131r\u0131mlar\u0131 h\u0131z kazanacak yeni istihdam sahalar\u0131 olu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*Enflasyon konusuna gelince \u00fclke halk\u0131m\u0131z\u0131n en \u00e7ok \u00fczerinde durdu\u011fu, en \u00e7ok etkilendi\u011fi ekonomik fakt\u00f6rd\u00fcr. Maa\u015f ve \u00fccretlerin enflasyonun \u00fczerinde olmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ve emekli kesimin en b\u00fcy\u00fck beklentisidir. Enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, \u00fclkede yeterli miktarda \u00fcretim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, halk\u0131n gelir seviyesinden yak\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, stok maliyetlerinin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u015faret eder. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fclkelerde halk\u0131n ekonomi y\u00f6netimine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcveni tamd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*\u0130hracat en \u00f6nemli iktisadi fakt\u00f6rlerinden biridir. \u00dcretim olmazsa istihdam olmaz, \u00fcretim olmazsa ihracat olmaz, \u00fcretim olmazsa ihtiya\u00e7lar ithal girdileriyle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r; bu durumda cari a\u00e7\u0131k b\u00fcy\u00fcr, \u00fclkeden d\u00f6viz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 h\u0131zlan\u0131r ve merkez bankas\u0131n\u0131n d\u00f6viz rezervi d\u00fc\u015fer. \u0130hracat\u0131n bir di\u011fer \u00f6zelli\u011fi de \u00fcretimde kalitenin artmas\u0131, yeni \u00fcr\u00fcnlerin hizmete girmesi \u015feklinde a\u00e7\u0131klanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla ihracat, \u00fcretimle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Bir \u00fclkede \u00fcretim \u00e7oksa ihracat da \u00e7ok olacakt\u0131r ve en \u00f6nemlisi \u00fclkeye d\u00f6viz girdisi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*Para politikalar\u0131: \u00dclkemizde para politikalar\u0131, her \u00fclkede oldu\u011fu gibi merkez bankas\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilir. Hepimizin bildi\u011fi gibi faiz baz al\u0131n\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle faiz d\u00fc\u015ferse d\u00f6viz kurlar\u0131 artar. Tasarruf sahipleri bankalardaki mevduat\u0131n\u0131 TL\u2019den d\u00f6viz hesaplar\u0131na aktararak daha y\u00fcksek gelir elde etmeyi ama\u00e7 edinirler. D\u00f6vizin y\u00fckselmesiyle birlikte enflasyon da art\u0131\u015fa ge\u00e7er. Bu da halk\u0131n aleyhine olaca\u011f\u0131ndan halk\u0131n ekonomi y\u00f6netimine olan g\u00fcven azalma e\u011filimine girer. Di\u011fer taraftan faizin y\u00fckselmesi kredi maliyetlerini y\u00fckseltecektir ve \u00fcretim maliyetlerine olumsuz yans\u0131yacakt\u0131r. Belki de \u00fcretim miktar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu konu olduk\u00e7a hassas bir konudur. Faiz dengesini d\u00f6viz kurlar\u0131yla optimal dengede tutmak esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00fclkemizde kredi maliyetlerinin y\u00fcksekli\u011fi nedeniyle yakla\u015f\u0131k sekiz aydan bu yana \u00fcretimde d\u00fc\u015fme g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
*Yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 bir ki\u015finin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmesi i\u00e7in gereken minimum ayl\u0131k de\u011ferdir. Yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan vatanda\u015flar\u0131n genel n\u00fcfusa oran\u0131 ne kadar y\u00fcksekse yoksul vatanda\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 o kadar az olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*\u00dcretim konusuna yukar\u0131da de\u011finmi\u015ftik. \u00dclkelerin ekonomik b\u00fcy\u00fcmesine katk\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli unsurlardan biridir. \u00dcretim, istihdam ve sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ihracat girdileriyle ekonomik kalk\u0131nmaya etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*\u0130thalat \u00fclke ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n yeterli miktarda \u00fcretilmemesi durumunda ba\u015fvurulan \u00e7\u00f6z\u00fcm yoludur. Bazen yerli sanayi ile rekabet i\u00e7in de ithalat yoluna gidilebilir. \u0130hracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 1 ise \u00fclkeye ithal girdisi kadar ihracat \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f demektir. Her zaman ihracat\u0131n ithalattan fazla olmas\u0131 tercih edilir.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ekonomi fakt\u00f6rlerinin dengede olmas\u0131 durumunda ekonomik istikrar yerine gelmi\u015f, halk\u0131n ekonomiye g\u00fcveni artm\u0131\u015f, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n da \u00fclkemize giri\u015fi \u00e7o\u011falacak demektir. Bu ba\u011flamda ekonomik g\u00fcven endeksimiz de artacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc temel fakt\u00f6r ekonomik g\u00fcvendir.<\/p>\n\n\n\n
Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00fclkemize gelerek yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131 i\u00e7in ekonomimize g\u00fcvenmeleri gerek ve yeter ko\u015fuldur. \u00dclkemizde \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcre \u00f6ncesine kadar yakla\u015f\u0131k -60 milyar dolar olan rezervlerimiz, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 161 milyar dolara kadar y\u00fckselmi\u015ftir. Yani d\u0131\u015fardan para giri\u015fi, uygulanan s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 sayesinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu giri\u015fler yat\u0131r\u0131mdan \u00e7ok\u201d carry trade\u201d yoluyla ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Carry trade en basit tan\u0131m\u0131yla faiz oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00fclkeden \u00fclkemize para getirip TL ye \u00e7evirerek y\u00fcksek faizden nemalan\u0131p \u00fclkesine geri g\u00f6t\u00fcrmektir. Bu s\u0131rada kendisi de para kazanacakt\u0131r. Bu y\u00f6ntemle \u00fclkemize yurt d\u0131\u015f\u0131ndan gelen para bir m\u00fcddet sonra geri gidecektir. Burada \u00f6nemli olan \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131 art\u0131rmak suretiyle ihracat\u0131 y\u00fckselterek yurt d\u0131\u015f\u0131ndan transfer sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Yani gelen yabanc\u0131lar\u0131n sabit sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131 yapmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 ihracat i\u015fletmeleri i\u00e7in olumludur. Ancak kurlar ile enflasyon oran\u0131 paralel gitti\u011finden enflasyon y\u00fckselebilir. S\u00fcrekli olarak ihracat\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fckselmesi g\u00fcndeme geliyor ki ba\u015far\u0131d\u0131r. Ancak ithalat miktar\u0131n\u0131 da dikkate almak gerekir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00dc\u0130K\u2019ten edindi\u011fim \u015fubat ay\u0131 ekonomik g\u00fcven endeksi bilgileri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik g\u00fcven endeksi 99,2 oldu<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik g\u00fcven endeksi ocak ay\u0131nda 99,7 iken, \u015fubat ay\u0131nda %0,5 oran\u0131nda azalarak 99,2 de\u011ferini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6nceki aya g\u00f6re \u015fubat ay\u0131nda t\u00fcketici g\u00fcven endeksi %1,4 oran\u0131nda artarak 82,1 de\u011ferini, reel kesim (imalat sanayi) g\u00fcven endeksi %0,2 oran\u0131nda artarak 102,8 de\u011ferini, hizmet sekt\u00f6r\u00fc g\u00fcven endeksi %1,9 oran\u0131nda azalarak 114,2 de\u011ferini, perakende ticaret sekt\u00f6r\u00fc g\u00fcven endeksi %1,6 oran\u0131nda artarak 116,3 de\u011ferini, in\u015faat sekt\u00f6r\u00fc g\u00fcven endeksi %2,7 oran\u0131nda azalarak 89,3 de\u011ferini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
A\u00c7IKLAMALAR<\/p>\n\n\n\n
Ekonomik g\u00fcven endeksi 0-200 aral\u0131\u011f\u0131nda de\u011fer alabilmektedir. Ekonomik g\u00fcven endeksinin 100’den b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 genel ekonomik duruma ili\u015fkin iyimserli\u011fi, 100’den k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 ise genel ekonomik duruma ili\u015fkin k\u00f6t\u00fcmserli\u011fi g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kaynak: T\u00dc\u0130K<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n
zozcivan@hotmail.com<\/a><\/p>\n\n\n\n