Enflasyon oranlar\u0131 T\u00dc\u0130K ve ENAG taraf\u0131ndan her ay kamuoyu ile payla\u015f\u0131l\u0131yor. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda sadece \u0130stanbul\u2019a \u00f6zel enflasyon ise \u0130stanbul Ticaret Odas\u0131 (\u0130TO) hesaplayarak kamuoyuna a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ba\u015fka hi\u00e7bir ilimizde ile \u00f6zel enflasyon oran\u0131 hesaplanmamas\u0131na ra\u011fmen \u0130stanbul\u2019da neden ayr\u0131 hesaplan\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n
Hepimizin bildi\u011fi gibi \u0130stanbul T\u00fcrkiye\u2019nin %20 si demektir. Kald\u0131 ki \u0130stanbul\u2019da yurdun her yan\u0131ndan vatanda\u015flar\u0131m\u0131z ikamet ediyor. \u00c7e\u015fitli meslek gruplar\u0131nda faaliyet g\u00f6steriyorlar. Eskilerin \u201cta\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 alt\u0131n \u201cdedikleri d\u00f6nemlerde ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece verimli olan \u0130stanbul \u015fimdilerde dar ve sabit gelirli vatanda\u015flar i\u00e7in bu \u00f6zelli\u011fini yava\u015f yava\u015f kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek enflasyon, hayat \u015fartlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131, al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015fmesi nedeniyle \u0130stanbul\u2019dan g\u00f6\u00e7 ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle 1970 li y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019nin ticaret merkezi \u0130stanbul idi ve her t\u00fcrl\u00fc emtia \u0130stanbul\u2019da b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019ye da\u011f\u0131lmakta idi. Merhum Turgut \u00d6zal d\u00f6neminde ba\u015flayan serbest piyasa ekonomisi ve internetin hayat\u0131m\u0131za girmesinden sonra toptanc\u0131l\u0131k veya \u00fcreticilik Anadolu\u2019ya yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Art\u0131k illeri b\u0131rak\u0131n \u0130l\u00e7elerde de toptanc\u0131lar olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ve devam eden s\u00fcre\u00e7te \u0130stanbul i\u015f hayat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fer kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Ancak \u0130stanbul ne kadar \u00f6nemini kaybetse de ekonomik g\u00f6stergeler bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir paya sahiptir. \u00dclkemizin vergi gelirlerindeki pay\u0131 %48 dir ve neredeyse t\u00fcm \u00fclkenin vergisinin yar\u0131s\u0131 \u0130stanbul\u2019dan elde edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Enflasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan konuya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise metropol de ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 olduk\u00e7a zordur ve belirli bir rakam\u0131n \u00fczerinde gelir else etmek zorundas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc Anadolu\u2019daki bir\u00e7ok \u015fehirden farkl\u0131 bir ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 mevcuttur. \u0130stanbul\u2019da enflasyon oran\u0131 her d\u00f6nem T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan enflasyon oranlar\u0131ndan daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Demek ki \u0130stanbul\u2019da asgari \u00fccret de \u0130stanbul enflasyonu baz al\u0131narak de\u011ferlendirilmeli, zam oran\u0131 hesaplan\u0131rken \u0130stanbul enflasyonu esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc enflasyon oran\u0131 \u0130stanbul\u2019da farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Sigortal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfusun %24 \u00fc \u0130stanbul\u2019da ikamet etmektedir ve bu kesimin hakk\u0131 korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Sadece \u00e7al\u0131\u015fan, vergi veren a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil di\u011fer baz\u0131 fakt\u00f6rler i\u00e7in de \u0130stanbul\u2019un T\u00fcrkiye \u015fampiyonlu\u011fundan bahsedilebilir.1970 li y\u0131llarda \u00fcniversite say\u0131s\u0131 3 (\u0130stanbul \u00dcniversitesi, \u0130stanbul Teknik \u00fcniversitesi, Bo\u011fazi\u00e7i \u00fcniversitesi) ve birka\u00e7 akademiden olu\u015fan e\u011fitim kadrosu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 70 \u00fcniversiteye ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130stanbul\u2019da ya\u015famak ekonomik olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde epeyce bir kazan\u00e7 gerektiren bir duruma gelmi\u015ftir. \u00d6ncelikle kiralar\u0131n en az 20000 TL oldu\u011fu, bunun yan\u0131nda ula\u015ft\u0131rma, sa\u011fl\u0131k \u00fccretleri, \u00e7ocu\u011funuzun e\u011fitim giderleri olmak \u00fczere di\u011fer giderler de eklenince ciddi rakam ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla gelir a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nemli bir rakam gerekti\u011fi ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n
Konuya bir de olumlu y\u00f6nden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise durum farkl\u0131d\u0131r. E\u015fsiz g\u00fczellikleri ya\u015famak, tarihi mekanlar, k\u00fclt\u00fcrel uygulamalar gibi sosyal y\u00f6nden birtak\u0131m farkl\u0131l\u0131klar \u0130stanbul\u2019a \u00f6zeldir ve bir\u00e7ok insan\u0131m\u0131z i\u00e7in \u0130stanbul bir tutkudur.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomi olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise yukar\u0131da bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi kariyer yapmak, para kazanmak, kendinizi sosyal y\u00f6nde geli\u015ftirmek istiyorsan\u0131z \u0130stanbul\u2019da vazge\u00e7emezsiniz.<\/p>\n\n\n\n
\u0130stanbul ticaret odas\u0131 taraf\u0131ndan her ay yay\u0131nlanan \u0130stanbul enflasyonu ve ya\u015fam maliyeti bilgileri ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yay\u0131nland\u0131. Bildi\u011finiz \u00fczere ge\u00e7ti\u011fimiz aral\u0131k ay\u0131nda \u0130stanbul\u2019da y\u0131ll\u0131k enflasyon %55 olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131 ve ayn\u0131 oran T\u00dcFE ye g\u00f6re %44,38, ENAG a g\u00f6re ise %83 civar\u0131nda idi.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde her ay oldu\u011fu gibi bu y\u0131l da zamlar\u0131n y\u0131lba\u015flar\u0131na ertelenmesi sebebiyle y\u0131l\u0131n ilk aylar\u0131 (Ocak-\u015eubat) enflasyon oranlar\u0131 y\u00fcksek \u00e7\u0131kmakta, ancak y\u0131ll\u0131k enflasyona etkisi az olmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130stanbul\u2019da ocak ay\u0131 ayl\u0131k enflasyonu %5.16; y\u0131ll\u0131k enflasyon ise %48,40 olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca \u0130stanbul Ticaret odas\u0131 en son 1995 y\u0131l\u0131nda g\u00fcncellenen enflasyon sepetinde de \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri yap\u0131larak enflasyon oran\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Enflasyon hesaplamalar\u0131nda baz al\u0131nan 8 ana harcama grubu indeksi 12 ye y\u00fckseltilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n\n\n
Kaynak: T\u00dc\u0130K<\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler ve ilgili say\u0131sal de\u011ferler tabloda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibidir.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6zc\u00fc gazetesinden Sn. Mustafa Balc\u0131\u2019n\u0131n haberine g\u00f6re;<\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131lan kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin ard\u0131ndan internet, otomobil, cep telefonu gibi \u00e7ok say\u0131da harcama kalemi ilk kez enflasyon sepetine dahil edilirken, 30 y\u0131ld\u0131r 242 madde \u00fczerinden hesaplanan \u0130TO enflasyonu, yeni d\u00f6nemde 493 \u00fcr\u00fcn \u00fczerinden de\u011ferlendirilecek.<\/p>\n\n\n\n
Ayl\u0131k en y\u00fcksek art\u0131\u015f oran\u0131 y\u00fczde 18,82 ile sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde olurken, ula\u015ft\u0131rmadaki ayl\u0131k enflasyon y\u00fczde 10,95 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n
Ocak ay\u0131nda fiyat d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6r\u00fclen tek grup ise y\u00fczde 1,62 ile giyim ve ayakkab\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n\n\n
Yukar\u0131daki tabloya g\u00f6re halk\u0131n en \u00e7ok gereksinin duydu\u011fu harcama gruplar\u0131ndan 5 tanesini ele alal\u0131m ve ortalamas\u0131n\u0131 hesaplayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
G\u0131da ve alkols\u00fcz i\u00e7ecekler=%3,90-Konut=%7,03-Sa\u011fl\u0131k=%18,82-E\u011fitim=%8,47-Ula\u015ft\u0131rma=%10,95 olmak \u00fczere bunlar\u0131n toplam\u0131 olan %9,83 be\u015f harcama grubuna b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde %9,83 oran\u0131n\u0131 elde ederiz ve bu da \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun yapt\u0131\u011f\u0131 harcama gruplar\u0131na g\u00f6re ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek enflasyon oran\u0131d\u0131r. Yani \u0130stanbul\u2019da ayl\u0131k enflasyon yakla\u015f\u0131k y\u00fczde ona yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n