AB Konseyi, Rusya’ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlarla ilgili Ortak D\u0131\u015f ve G\u00fcvenlik Politika (CFSP) pozisyonlar\u0131n\u0131n ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin ‘son derece \u00f6ncelikli’ oldu\u011funu belirterek, T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n ‘AB’nin \u00f6ncelikleriyle \u00e7eli\u015fti\u011fine’ dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa Birli\u011fi Konseyi taraf\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde a\u00e7\u0131klanan geni\u015fleme sonu\u00e7 bildirgesinde, T\u00fcrkiye’nin kat\u0131l\u0131m m\u00fczakerelerine ili\u015fkin hala “fiilen durma noktas\u0131nda” oldu\u011fu ve “hi\u00e7bir fas\u0131l\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ya da kapanmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedi\u011fi” belirtildi.<\/p>\n\n\n\n
Yay\u0131nlanan 36 sayfal\u0131k raporda, Bat\u0131 Balkanlar, Ukrayna ve Moldova’n\u0131n AB \u00fcyeli\u011fine dair “tam ve kesin kararl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha teyit eder” ifadesine yer verirken, T\u00fcrkiye’nin ise “aday \u00fclke” olarak “bir\u00e7ok ortak \u00e7\u0131kar alan\u0131nda kilit ortak olmaya devam etti\u011fi” belirtildi.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye, \u00f6zellikle Yunanistan ile ili\u015fkilerin iyile\u015ftirilmesi ve ticaret ve ekonomi gibi ortak ilgi alanlar\u0131nda AB ile \u00fcst d\u00fczey sekt\u00f6rel diyalo\u011fun yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 konusunda birka\u00e7 iyi puan daha ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
“2023 ortalar\u0131ndan bu yana daha geleneksel ve daha s\u0131k\u0131 ekonomik politikalara y\u00f6nelim” ve Rusya’ya y\u00f6nelik AB yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n kendi topraklar\u0131 \u00fczerinden delinmesini engellemek i\u00e7in al\u0131nan “somut \u00f6nlemler” AB Konseyi taraf\u0131ndan memnuniyetle kar\u015f\u0131land\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ancak olumsuzluklar olumlulardan daha a\u011f\u0131r bas\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’nin AB \u00fcyesi olan G\u00fcney K\u0131br\u0131s’la olan ili\u015fkisi, Konseyin Ankara’y\u0131 Lefko\u015fa ile ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmeye ve uluslararas\u0131 hukuka uygun olarak egemenli\u011fine ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hassas noktalardan biri.<\/p>\n\n\n\n
Raporda “Demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve temel haklar alanlar\u0131nda s\u00fcregelen ve derin endi\u015fe yaratan durumun” da alt\u0131 \u00e7izilirken, \u00f6zellikle “yarg\u0131 \u00fczerindeki a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik bir\u00e7ok k\u0131s\u0131tlama, medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bilginin yay\u0131lmas\u0131, demokratik yollarla se\u00e7ilen belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131” gibi konular\u0131n “kayg\u0131yla” takip edildi\u011fi vurguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’nin blo\u011fun Ortak D\u0131\u015f ve G\u00fcvenlik Politikas\u0131 ile “\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck uyum oran\u0131” oldu\u011fu yinelendi. Rusya’ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlarla ilgili Ortak D\u0131\u015f ve G\u00fcvenlik Politikas\u0131 (CFSP) pozisyonlar\u0131n\u0131n ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin “son derece \u00f6ncelikli” oldu\u011fu belirtilerek, T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n “AB’nin \u00f6ncelikleriyle \u00e7eli\u015fti\u011fine” dikkat \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n
AB’nin geni\u015fleme sonu\u00e7 bildirgesi, Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Ursula von der Leyen’in Ankara ziyaretinin hemen ard\u0131ndan a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan von der Leyen ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan iki taraf aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin somut ve acil bir \u015fekilde iyile\u015ftirilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan T\u00fcrkiye ve Avrupa Birli\u011fi (AB) aras\u0131nda “her zamankinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir ili\u015fkiye ihtiya\u00e7” oldu\u011funu vurgulad\u0131 ve 2019’dan beri ask\u0131ya al\u0131nan \u00fcst d\u00fczey siyasi diyalo\u011fun yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n\n\n\n
AB aday \u00fclkelerinin karneleri<\/p>\n\n\n\n
36 sayfal\u0131k raporda G\u00fcrcistan’a ayr\u0131lan di\u011fer t\u00fcm paragraflar olumsuz. Konseyin \u00fclkeyle ilgili olarak i\u015faret etti\u011fi tek olumlu geli\u015fme, “orta d\u00fczeyde haz\u0131rl\u0131k ve i\u015fleyen bir piyasa ekonomisinin geli\u015ftirilmesinde s\u0131n\u0131rl\u0131 ilerleme” kaydedilen ekonomiyle ilgili. Ayr\u0131ca “sa\u011flam mali ve parasal politikalar\u0131n” uygulanmas\u0131ndan da \u00f6vg\u00fcyle bahsediliyor.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcrcistan Ba\u015fbakan\u0131 Irakli Kobakhidze’nin kas\u0131m ay\u0131 sonunda tek tarafl\u0131 olarak AB \u00fcyelik m\u00fczakerelerinin 2028 y\u0131l\u0131na kadar ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yay\u0131nlanan sonu\u00e7 bildirgesinde, AB de\u011ferlerine ters d\u00fc\u015fen “yabanc\u0131 ajan yasas\u0131” gibi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlara dair endi\u015feler belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n
AB’nin “demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve temel haklar alanlar\u0131nda, ayr\u0131ca yarg\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve kurumsal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konular\u0131nda geriye gidi\u015ften derin endi\u015fe duydu\u011fu” vurgulan\u0131yor. G\u00fcrcistan’\u0131n genel olarak AB’nin d\u0131\u015f politikas\u0131na uyum sa\u011flayamamas\u0131 ve Rusya ve Belarus’a kar\u015f\u0131 da dahil olmak \u00fczere k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 tedbirler almamas\u0131 da endi\u015fe duyulan konular aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k AB Konseyi Ukrayna konusunda \u00e7ok daha iyimser. Raporda, \u00fclkenin Rus i\u015fgaline kar\u015f\u0131 kendini savunurken ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l i\u00e7inde kaydetti\u011fi “kayda de\u011fer reform ilerlemesine” dikkat \u00e7ekiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131 ve kamu y\u00f6netimi reformu, yarg\u0131 y\u00f6neti\u015fim organlar\u0131 ve yolsuzlukla m\u00fccadele kurumlar\u0131n\u0131n etkin i\u015fleyi\u015fi gibi alanlarda kaydedilen ilerlemenin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziliyor.<\/p>\n\n\n\n
Ukrayna’n\u0131n blo\u011fun d\u0131\u015f politikas\u0131 ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla “y\u00fcksek” uyumu ise takdir ediliyor.<\/p>\n\n\n\n
Moldova’n\u0131n lehine olan bu son husus da bakanlar taraf\u0131ndan “Moldova’n\u0131n AB yolundaki stratejik kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015fareti” olarak de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n
Konsey ayr\u0131ca Moldova’n\u0131n kamu y\u00f6netimi ve kamu mali y\u00f6netimi \u00e7er\u00e7evesini g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik devam eden \u00e7abalar\u0131n\u0131 “olumlu” olarak not etti ve \u00f6zellikle yolsuzlukla m\u00fccadele konusunda olmak \u00fczere hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve temel haklar alanlar\u0131nda reformlar\u0131n devam etmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Raporda, “Konsey, Moldova’n\u0131n oligar\u015fiden ar\u0131nd\u0131rmaya y\u00f6nelik sistematik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131lar ve ilgili eylem plan\u0131n\u0131n uygulanmaya devam edilmesini te\u015fvik eder,” denildi.<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 Balkanlar ve AB’den devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n \u00e7ar\u015famba ak\u015fam\u0131 Br\u00fcksel’de bir zirve i\u00e7in bir araya gelmesi planlan\u0131yor. AB liderlerinin per\u015fembe g\u00fcn\u00fc yap\u0131lacak zirvede AB Konseyi’nin geni\u015flemeye ili\u015fkin kararlar\u0131n\u0131 kabul etmeleri bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n
(Yukar\u0131daki yaz\u0131 Euronews sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n