Yoksulluk, beslenme, giyinme, bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in yeterli gelire sahip olamama durumudur. \u00dclkemizde yoksulluk say\u0131s\u0131 birka\u00e7 y\u0131ldan bu yana maalesef art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Yoksullu\u011fun \u00f6nlenebilmesi; mill\u00ee gelirin e\u015fit \u015fekilde da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, maa\u015f ve \u00fccretlerin enflasyonun \u00fczerinde seyretmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir \u00fclkede gelir adaletsizli\u011fi oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e yoksul say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde yoksul say\u0131s\u0131 her ge\u00e7en y\u0131l art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. Zaten yap\u0131lan sosyal yard\u0131m say\u0131s\u0131 bu tezi ispatlamaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt milyon aile devlet deste\u011fi ile ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. D\u00f6rt milyon aile ise 16 milyon ki\u015fi demektir ve \u00f6nemli bir rakamd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
A\u00e7l\u0131k ve yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 hesaplamalar\u0131 her ay \u00e7e\u015fitli kurumlar taraf\u0131ndan yap\u0131larak kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Fakat bu hesaplamalar\u0131n neden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 nerede kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemizde asgari \u00fccret bile genellikle a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kal\u0131yor. Emekliler ise her d\u00f6nem oldu\u011fu gibi yabana at\u0131l\u0131yor. En d\u00fc\u015f\u00fck emekli maa\u015f\u0131m alanlar veya daha d\u00fc\u015f\u00fck maa\u015f alanlar yukar\u0131daki tabloya g\u00f6re a\u00e7l\u0131kla m\u00fccadele ederek ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Asgari \u00fccret, ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde verilmesi gereken en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret demek oldu\u011funa g\u00f6re memurlara, asgari \u00fccretlilere y\u00fcksek oranda zam verilerek emeklilere sadece \u00e7ok az bir zam ile yetinmek hatta baz\u0131lar\u0131na hi\u00e7 zam vermemek nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir. Hangi hesaba hangi mant\u0131\u011fa uygundur bilen varsa a\u00e7\u0131klas\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Milli gelirden en az pay alan kesim en d\u00fc\u015f\u00fck gelire sahip %20 lik kesimdir ve bu oran s\u00fcrekli benzerlik g\u00f6stermektedir. \u0130\u015fte bu gelir adaletsizli\u011fi d\u00fczelmedik\u00e7e yoksul say\u0131s\u0131 da artmaya devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n
Emeklilik, bedeli pe\u015fin \u00f6denmi\u015f bir hakt\u0131r ve hi\u00e7bir zaman a\u00e7l\u0131\u011fa terk edilecek bir kesim olmamal\u0131d\u0131r. Y\u0131llarca gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015farak devlete prim \u00f6dedikten sonra d\u00fc\u015ft\u00fckleri durum hi\u00e7bir \u015fekilde kabul edilemez.<\/p>\n\n\n\n
Verilen emekli ve asgari \u00fccret zamlar\u0131, birka\u00e7 y\u0131ldan bu yana ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcksek enflasyon d\u00f6neminde maalesef daha ilk maa\u015flar al\u0131nmadan enflasyona yenik d\u00fc\u015fmekte, al\u0131m g\u00fcc\u00fc her ge\u00e7en g\u00fcn azalmakta, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r. Durum b\u00f6yle olunca \u00fclkemizdeki yoksul say\u0131s\u0131 da giderek artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131da T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan 2023 y\u0131l\u0131 sosyal koruma istatistiklerini okuyabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal korumaya 2 trilyon 693 milyar 497 milyon TL harcand\u0131<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma harcamas\u0131 2023 y\u0131l\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re %108,6 art\u0131\u015f g\u00f6stererek 2 trilyon 693 milyar 497 milyon TL oldu. Bu harcaman\u0131n %98,2’sini 2 trilyon 645 milyar 267 milyon TL ile sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131 olu\u015fturdu. Sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131nda ise en b\u00fcy\u00fck harcama 1 trilyon 175 milyar 190 milyon TL ile emekli\/ya\u015fl\u0131lara yap\u0131lan harcamalar oldu. Bunu 809 milyar 343 milyon TL ile hastal\u0131k\/sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 harcamalar\u0131 takip etti.<\/p>\n\n\n\n
GSYH’nin %10,1’ini sosyal koruma harcamalar\u0131 olu\u015fturdu<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma harcamalar\u0131n\u0131n gayrisafi yurt i\u00e7i has\u0131la (GSYH) i\u00e7indeki pay\u0131 2023 y\u0131l\u0131nda %10,1 oldu. Sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131n\u0131n GSYH i\u00e7indeki pay\u0131 ise %10,0 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Risk\/ihtiya\u00e7 gruplar\u0131 baz\u0131nda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, emekli\/ya\u015fl\u0131lara yap\u0131lan harcamalar\u0131n %4,4 ile en b\u00fcy\u00fck paya sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bunu, %3,0 ile hastal\u0131k\/sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 harcamalar\u0131 ve %1,0 ile dul\/yetim harcamalar\u0131 takip etti.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131n\u0131n %13,3’\u00fc \u015fartl\u0131 olarak verildi<\/p>\n\n\n\n
\u015eartl\u0131 yard\u0131mlar i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 %51,2 ile aile\/\u00e7ocuk yard\u0131mlar\u0131 olu\u015fturdu. Bunu %17,7 ile engelli\/malul yard\u0131mlar\u0131 ve %13,4 ile hastal\u0131k\/sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 yard\u0131mlar\u0131 takip etti.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131n\u0131n %63,0’\u0131 nakdi olarak verildi<\/p>\n\n\n\n
Nakdi yard\u0131mlarda en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 %70,1 ile emekli\/ya\u015fl\u0131lara yap\u0131lan yard\u0131mlar olu\u015fturdu. Bunu %15,4 ile dul\/yetim yard\u0131mlar\u0131 ve %5,4 ile aile\/\u00e7ocuk yard\u0131mlar\u0131 takip etti.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma gelirlerinin %39,6’s\u0131n\u0131 devlet katk\u0131lar\u0131 olu\u015fturdu<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma gelirlerinin %39,6’s\u0131n\u0131 devlet katk\u0131lar\u0131, %29,7’sini i\u015fveren sosyal katk\u0131lar\u0131 ve %23,9’unu koruma kapsam\u0131ndaki bireyler taraf\u0131ndan yap\u0131lan sosyal katk\u0131lar olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma kapsam\u0131nda maa\u015f alan ki\u015fi say\u0131s\u0131 16 milyon 893 bin ki\u015fi oldu<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde sosyal koruma kapsam\u0131nda emekli\/ya\u015fl\u0131, dul\/yetim ve engelli\/malul maa\u015f\u0131 alan ki\u015fi say\u0131s\u0131 2022 y\u0131l\u0131nda 14 milyon 851 bin iken, %13,8 artarak 2023 y\u0131l\u0131nda 16 milyon 893 bin ki\u015fiye y\u00fckseldi. Sosyal koruma kapsam\u0131nda maa\u015f yard\u0131m\u0131 say\u0131s\u0131 2022 y\u0131l\u0131nda 15 milyon 630 bin iken, 2023 y\u0131l\u0131nda 17 milyon 719 bine y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n
A\u00c7IKLAMALAR<\/p>\n\n\n\n
Sosyal koruma harcamas\u0131; sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131, idari masraflar ve di\u011fer harcamalardan olu\u015fmaktad\u0131r. Sosyal koruma yard\u0131mlar\u0131 8 risk\/ihtiya\u00e7 grubu; hastal\u0131k\/sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131, engelli\/malul, emekli\/ya\u015fl\u0131, dul\/yetim, aile\/\u00e7ocuk, i\u015fsizlik, konut ile<\/p>\n\n\n\n
Kaynak: T\u00dc\u0130K<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n