\u0130nternetten yiyecek sat\u0131n alma \u015fekliniz sosyal konumunuz ve obezite olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir mi? \u0130ngiltere’de yap\u0131lan yeni bir ara\u015ft\u0131rma bunun m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Yeni bir ara\u015ft\u0131rma, internet \u00fczerinden yemek sipari\u015fi verenlerin daha d\u00fc\u015f\u00fck gelir d\u00fczeyine sahip hanelerden geldi\u011fini ve obezite risklerinin daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n
Uluslararas\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dergisi BMJ Public Health’de yay\u0131nlanan \u0130ngiltere odakl\u0131 ara\u015ft\u0131rma, y\u00fcksek gelirli hanelerin d\u00fc\u015f\u00fck gelirli hanelere k\u0131yasla internetten yiyecek sat\u0131n alma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu da g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rmada, paket servis sipari\u015fi vermek i\u00e7in yemek da\u011f\u0131t\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 kullananlarda obezite riskinin y\u00fczde 84 daha y\u00fcksek oldu\u011fu belirlendi.<\/p>\n\n\n\n
\u015eubat 2019’da ba\u015fkent Londra ve \u0130ngiltere’nin kuzeyindeki 1.500’den fazla haneden al\u0131nan COVID-19 salg\u0131n\u0131 \u00f6ncesi verilere dayanan \u00e7al\u0131\u015fma, \u00e7evrimi\u00e7i g\u0131da bulunabilirli\u011finin sosyal e\u015fitsizli\u011fi ve beslenmeyi nas\u0131l etkiledi\u011fini inceliyor.<\/p>\n\n\n\n
Genel olarak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 13’\u00fcn\u00fcn yedi g\u00fcn boyunca paket servis i\u00e7in sipari\u015f uygulamalar\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 15’inin d\u00f6rt hafta boyunca \u00e7evrimi\u00e7i market sipari\u015fi verdi\u011fini tespit etti.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fczde \u00fc\u00e7ten biraz fazlas\u0131n\u0131n ise her iki hizmeti de kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, en y\u00fcksek kategorideki y\u00f6netici ve profesyonel i\u015flerden en d\u00fc\u015f\u00fck kategorideki vas\u0131fs\u0131z el i\u015f\u00e7ileri, devlet emeklileri ve sosyal yard\u0131m alan i\u015fsizlere kadar d\u00f6rt kategoriye ayr\u0131lan mesle\u011fe dayal\u0131 olarak hem geliri hem de sosyal s\u0131n\u0131f\u0131 inceledi.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7evrimi\u00e7i market al\u0131\u015fveri\u015fleri daha y\u00fcksek gelirle ili\u015fkilendirilirken, bu al\u0131\u015fveri\u015fler ile ki\u015finin mesle\u011fi aras\u0131nda bir ili\u015fki saptanmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Meslek bazl\u0131 olarak daha d\u00fc\u015f\u00fck gelirli kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n paket servis hizmetlerini kullanma ihtimalinin, daha \u00fcst d\u00fczey meslek sahiplerine g\u00f6re iki kat daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131, “Bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u0131da al\u0131mlar\u0131n\u0131n diyet kalitesi \u00f6l\u00e7\u00fclmedi ancak \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalar paket servis uygulamas\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck diyet kalitesiyle ili\u015fkili oldu\u011funu ve paket servislerden sat\u0131n al\u0131nan g\u0131dalar\u0131n daha \u00e7ok enerji veren ve besin a\u00e7\u0131s\u0131ndan fakir oldu\u011funu g\u00f6steriyor,” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
COVID-19 sonras\u0131 daha fazla ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 var<\/p>\n\n\n\n
Leeds \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 ve Avrupa Obezite \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Derne\u011fi eski ba\u015fkan\u0131 Profes\u00f6r Jason Halford, Euronews’e e-posta yoluyla yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, “\u00c7evrimi\u00e7i market kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek gelirle ili\u015fkili olmas\u0131 ilgin\u00e7 bir bulgu ve bir dizi fakt\u00f6re i\u015faret ediyor olabilir,” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Bu, pazarl\u0131k yapma ihtiyac\u0131 duymamay\u0131 da i\u00e7erebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rmada yer almayan Halford, “Mesleki sosyal s\u0131n\u0131f, obezite ve ‘fast food’ t\u00fcketimi aras\u0131ndaki ili\u015fki kendi ba\u015f\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmasa da [bunu] evlere yap\u0131lan \u00e7evrimi\u00e7i g\u0131da al\u0131\u015fveri\u015flerinde bu kadar net g\u00f6rmek ilgin\u00e7,” diye ekledi.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte, bu sekt\u00f6r\u00fcn pandemi sonras\u0131 geli\u015fti\u011fine dikkat \u00e7eken Halford, “Gelirle ili\u015fkinin olmamas\u0131, daha \u00e7ok [sipari\u015f edilen] mutfak t\u00fcrlerine ve teslimatla ilgili ek maliyetlere i\u015faret ediyor olabilir,” dedi.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7al\u0131\u015fmada, baz\u0131 verilerin kendi beyanlar\u0131na dayanmas\u0131 ve hanelerin sosyal konumlar\u0131na g\u00f6re e\u015fit da\u011f\u0131lmamas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli k\u0131staslar bulunuyor. Sonu\u00e7lar ayr\u0131ca \u00e7o\u011funlukla kentli hanelerden elde edilmi\u015f olup daha geni\u015f bir n\u00fcfusa genelleme yapmay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Euronews’e yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00f6zlemsel olmas\u0131 nedeniyle bulgular\u0131 neyin y\u00f6nlendirdi\u011fini belirlemek zor olsa da “market al\u0131\u015fveri\u015fi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak finansal kaynaklara ba\u011fl\u0131 olabilirken, paket servis sat\u0131n alma k\u00fclt\u00fcr ve sosyal grupla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilir,” denildi.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 ve Londra Hijyen ve Tropikal T\u0131p Okulu’nda (LSHTM) ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olan Dr. Alexandra Kalbus, “\u0130ngiltere genelinde \u00e7evrimi\u00e7i g\u0131da al\u0131\u015fveri\u015fi se\u00e7eneklerinin \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fi a\u00e7\u0131k ve \u00e7evrimi\u00e7i g\u0131da se\u00e7eneklerinin beslenme kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini biliyoruz,” diye ekledi.<\/p>\n\n\n\n
Kalbus, “Maliyet ve bulunabilirli\u011fin, di\u011fer sosyo-k\u00fclt\u00fcrel etkilere k\u0131yasla internetten sipari\u015f verme kararlar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini hala bilmiyoruz. \u00c7ok say\u0131da i\u015fletmenin \u00e7evrimi\u00e7i yemek sipari\u015fi modellerine ge\u00e7ti\u011fi ve [COVID-19] salg\u0131ndan bu yana bu modellerin de\u011fi\u015fip de\u011fi\u015fmedi\u011fini ya da nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini belirlemek i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rmaya da ihtiya\u00e7 var,” dedi.<\/p>\n\n\n\n
(Yukar\u0131daki yaz\u0131 Euronews sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n