Bir tar\u0131m \u00fclkesi olan \u00fclkemizde maalesef hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc istenen d\u00fczeyde de\u011fil ve sorunlar her ge\u00e7en g\u00fcn artmaya devam ediyor. Y\u00fcksek enflasyondan etkilenerek k\u00fc\u00e7\u00fclme e\u011filimine giren hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn zay\u0131flamas\u0131 nedeniyle s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimi ve k\u00fcmes hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fcretimi de y\u00fcksek maliyetlere maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olumsuz y\u00f6nde etkilenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle yem fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi, meralar\u0131n azalmas\u0131, k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7 nedeniyle hayvanc\u0131l\u0131k \u00fclkemizde gelecek s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gereken konular aras\u0131ndad\u0131r. Yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fime g\u00f6re et ithalat\u0131 tekrar g\u00fcndeme al\u0131nm\u0131\u015f. Y\u00fcksek fiyatlarla rekabet edebilmek i\u00e7in ba\u015fta hububat \u00fcr\u00fcnleri olmak \u00fczere canl\u0131 hayvan i\u00e7in hemen ithalat \u00e7\u00f6z\u00fcmm\u00fc\u015f gibi bir yol izliyoruz. Param\u0131z\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmesi bir yana d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z da y\u00fckselmi\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n
Hayvanc\u0131l\u0131k deyince akla do\u011fal olarak et, s\u00fct ve yumurta geliyor. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemde hepsinin de fiyat\u0131 el yak\u0131yor ve hepsine de s\u0131k s\u0131k zam geliyor. Ekonomik darbo\u011fazda olan bir\u00e7ok aile, \u00e7ocu\u011funa s\u00fct ve yumurta veremiyor. Daha da \u00f6tesi ge\u00e7en y\u0131l depremde enkazdan \u00e7\u0131kan bir \u00e7ocu\u011fun et yeme\u011fi istemesi, karne hediyesi olarak da ba\u015fka bir \u00f6\u011frencinin et istemesi fazla yoruma neden b\u0131rakm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Hayvanc\u0131l\u0131k, genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son derece zor ve bir\u00e7ok fedak\u00e2rl\u0131k gereken sekt\u00f6rlerden biridir. Genellikle k\u00f6ylerde olmak \u00fczere hayvanc\u0131l\u0131k \u00fcretimi ile i\u015ftigal eden giri\u015fimciler t\u00fcm aile bireyleriyle birlikte, gece g\u00fcnd\u00fcz demeden \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcmes hayvanlar\u0131 ve yumurta \u00fcreticili\u011fi b\u00fcy\u00fck ba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011fa g\u00f6re biraz daha kolay olmas\u0131na ra\u011fmen sekt\u00f6r her ge\u00e7en g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fclmeye gitmektedir. Y\u00fcksek enflasyonun etkisiyle artan maliyetleri, ba\u015fta yem fiyatlar\u0131 olmak \u00fczere ya\u015fanan fiyat art\u0131\u015flar\u0131 \u00fcretim maliyetlerini olumsuz etkilemesinden dolay\u0131 bir\u00e7ok \u00fcretici \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hayvan kesiminde aramakta ve do\u011fal olarak \u00fcretim azalmaktad\u0131r. G\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde oldu\u011fu gibi s\u00fct ve k\u00fcmes hayvanlar\u0131, yumurtada \u00fcretim fiyat\u0131 ile market raflar\u0131ndaki fiyat aras\u0131nda kat be kat farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6zlenmektedir. Dolay\u0131\u015f\u0131yla yumurta \u00fcreticileri kazan\u00e7 sa\u011flayamamakta, halk\u0131m\u0131z da son derece pahal\u0131 sat\u0131n almak durumunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Tar\u0131mda oldu\u011fu gibi k\u00fcmes hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile u\u011fra\u015fan giri\u015fimciler, kazan\u00e7 elde edemedikleri i\u00e7in i\u015flerinden vazge\u00e7me e\u011filimindedir. Bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu kesime gitti\u011finden dolay\u0131 yumurta \u00fcretimi de azalm\u0131\u015f, fiyatlar\u0131 da s\u00fcrekli olarak y\u00fckselmi\u015ftir. Kas\u0131m ay\u0131nda da a\u015fa\u011f\u0131da T\u00dc\u0130K ndan ald\u0131\u011f\u0131m bilgilere g\u00f6re gene art\u0131\u015ftad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcmes hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6r\u00fc her ge\u00e7en g\u00fcn kaybetmektedir. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmesi i\u00e7in bu iki sekt\u00f6re verilen destekler artt\u0131r\u0131lmal\u0131, yeni yap\u0131lacak giri\u015fimler i\u00e7in kredi deste\u011fi artt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hayvanc\u0131l\u0131k, genel olarak k\u00f6ylerde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in veteriner kontrol\u00fc \u00e7ok zor hatta imkans\u0131zd\u0131r. Hayvanlar\u0131n hastal\u0131klar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm, a\u015f\u0131lar gibi problemler hayvan sahipleri taraf\u0131ndan ilkel y\u00f6ntemlerle yap\u0131lmaktad\u0131r. Olaya bu ba\u011flamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda her k\u00f6ye bir veteriner, bir ziraat m\u00fchendisi veya teknikeri atanmal\u0131, bu sayede sekt\u00f6r\u00fcn problemlerine yerinde \u00e7\u00f6z\u00fcm aranmal\u0131d\u0131r. Fakat b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 verdi\u011fimiz ve tasarruf tedbirlerinin g\u00fcndemde oldu\u011fu bir ortamda son derece zor bir konudur. Do\u011fal olarak devlet b\u00fct\u00e7esinin yeterli olmas\u0131 zorunluluktur.<\/p>\n\n\n\n
Tavuk eti ve yumurtas\u0131 insanlar\u0131n almas\u0131 gereken besin maddelerinin temelinde yer almaktad\u0131r. Protein bak\u0131m\u0131ndan zengin oldu\u011fu i\u00e7in baz\u0131 hastalar\u0131n da \u015fifa kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu (diyaliz hastas\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in biliyorum.) \u00f6zellikle \u00e7ocuklar\u0131n olmazsa olmaz besinlerinden biridir. Ancak i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ekonomik kriz d\u00f6neminde bir taraftan gelirlerin azl\u0131\u011f\u0131 di\u011fer taraftan fiyatlar\u0131n s\u00fcrekli olarak y\u00fckselmesi \u00f6ncelikle emekliler, dar ve sabit gelirliler olmak \u00fczere bir\u00e7ok aile yoksulla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 ula\u015f\u0131lmas\u0131 son derece zor bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Daha da \u00f6tesi baz\u0131 aileler ekonomik zorluklardan dolay\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na bile yedirmekte zorlanmaktad\u0131r. Yumurtada yap\u0131lan a\u011f\u0131rl\u0131k hileleri de yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131nda izlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Enflasyon d\u00f6nemine girmeden \u00f6nce \u00f6ncelikle \u00f6\u011frenciler olmak \u00fczere tavuk bazl\u0131 yiyecekler (tavuk d\u00f6ner) en ucuz form\u00fcllerden biri idi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise durdurulamayan fiyatlar nedeniyle tercih edilmemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Son a\u00e7\u0131klanan orta vadeli planda tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k konusuna geni\u015f yer verilmi\u015f, \u00f6zellikle tar\u0131m konusunda ekilmeyen arazilerin verimli hale getirilmesi i\u00e7in birtak\u0131m \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da de\u011findi\u011fim gibi fiyatlar\u0131n s\u00fcrekli artmas\u0131, al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn her ge\u00e7en g\u00fcn azalmas\u0131 sebebiyle olsa gerek son g\u00fcnlerde me\u015fhur bir k\u00f6fteci zincirinde domuz etine rastland\u0131\u011f\u0131 ve bu t\u00fcr i\u015fletmelerin daha da fazla oldu\u011fu ve yak\u0131n gelecekte bunlar\u0131n a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131nda izlenmektedir. Ancak yurt d\u0131\u015f\u0131ndan 500 ton at eti,500 ton domuz eti,500 ton at eti ithal edildi\u011fi de son derece d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lan ithalat izine tabi ve yetkililer taraf\u0131ndan bilinmektedir. S\u00f6z konusu olan ve \u00fclkemizde yenmeyen bu hayvanlar\u0131n etleri nerede kullan\u0131lacakt\u0131r, ithalat\u0131n devam\u0131 gelecek midir, gelen bu t\u00fcr\u00fc \u00fcr\u00fcnler nerelere veya kimlere sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r gibi sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131 mutlaka verilmeli, kamuoyu bu konuda ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
A\u015fa\u011f\u0131da T\u00dc\u0130K\u2019ten ald\u0131\u011f\u0131m kas\u0131m ay\u0131 k\u00fcmes hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bilgilerini okuyabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Tavuk eti \u00fcretimi 216 bin 754 ton, tavuk yumurtas\u0131 \u00fcretimi 1,71 milyar adet olarak ger\u00e7ekle\u015fti<\/p>\n\n\n\n
Kas\u0131m ay\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re, tavuk yumurtas\u0131 \u00fcretimi %4,9 azald\u0131, kesilen tavuk say\u0131s\u0131 %5,6 artt\u0131, tavuk eti \u00fcretimi %7,2 artt\u0131. Ocak-Kas\u0131m d\u00f6neminde bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re, tavuk yumurtas\u0131 \u00fcretimi %3,6 artt\u0131, kesilen tavuk say\u0131s\u0131 %7,0 artt\u0131, tavuk eti \u00fcretimi %6,9 artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6nceki ay 227 bin 675 ton olan tavuk eti \u00fcretimi Kas\u0131m ay\u0131nda %4,8 oran\u0131nda azalarak 216 bin 754 ton oldu.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6nceki ay 1 milyar 881 milyon 358 bin adet olan tavuk yumurtas\u0131 \u00fcretimi Kas\u0131m ay\u0131nda %9,1 oran\u0131nda azalarak 1 milyar 710 milyon 852 bin adet oldu.<\/p>\n\n\n\n
A\u00c7IKLAMALAR<\/p>\n\n\n\n
Bu haber b\u00fcltenindeki istatistikler ticari olarak faaliyet g\u00f6steren kanatl\u0131 i\u015fletmelerinin tamam\u0131na ayl\u0131k olarak uygulanan anket \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan elde edilmektedir. Anket kapsam\u0131na hane halk\u0131 yeti\u015ftiricili\u011fi (k\u00f6y tavuk\u00e7ulu\u011fu) d\u00e2hil de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Kaynak: T\u00dc\u0130K<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n