Sanayi, sekt\u00f6r fark\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n faaliyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda en zor oldu\u011fu kadar en \u00e7ok haz veren bir i\u015flemler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Hammaddeleri ve di\u011fer fakt\u00f6rleri birle\u015ftirerek ortaya bir \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131karmak ve bunu insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunman\u0131n yan\u0131nda \u00fclke ekonomisine katk\u0131da bulunmak son derece \u00f6nemli bir olayd\u0131r. Ancak sanayiye genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda teoride oldu\u011fu kadar kolay de\u011fildir ve kurulu\u015f ve faaliyet a\u015famalar\u0131nda hi\u00e7 hesapta olmayan problemlerle kar\u015f\u0131la\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksektir.<\/p>\n\n\n\n
Herhangi bir sanayi i\u015fletmesinin kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle iyi bir fizibilite (\u00f6n yap\u0131labilirlik) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan fizibilite et\u00fcd\u00fcnde, gerekli sermaye miktar\u0131, fabrika yeri ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, gerekli makine ve te\u00e7hizat, gerekli insan kaynaklar\u0131, \u00fcretilecek \u00fcr\u00fcn gam\u0131n\u0131n belirlenmesi, hedef kitlenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131larak en iyi hizmetin verilebilmesinin olas\u0131l\u0131klar\u0131, rakiplerin \u00fcretim miktar\u0131 ve sat\u0131\u015f politikalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gibi bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n do\u011fru ve verimli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131daki i\u015flemler yap\u0131ld\u0131ktan sonra faaliyete ge\u00e7ince de tedarik s\u00fcreci ve \u00fcretim a\u015famas\u0131nda da \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmek zorundad\u0131r. Bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fc bir araya getirerek \u00fcretim yapmak tahmin edersiniz ki son derece zor ve fedak\u00e2rl\u0131k gereken i\u015flemlerdir. \u0130lerleyen s\u00fcre\u00e7te de teknolojinin geli\u015fmesine paralel olarak geli\u015fen teknolojiye ayak uydurmak i\u00e7in yap\u0131lacak makine ve te\u00e7hizat\u0131n yenilenmesi, ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirmenin \u00fclke i\u00e7inde ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda do\u011fru bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 sonucunda \u00fcretimde yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklikler ve yeni \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131, hedef kitlenin ihtiya\u00e7lar\u0131nda olu\u015fabilecek de\u011fi\u015fimler, \u00fcr\u00fcn maliyet hesaplar\u0131n\u0131n kusursuz hesaplanmas\u0131, sat\u0131\u015f b\u00fct\u00e7esine ba\u011fl\u0131 olarak \u00fcretim b\u00fct\u00e7esinin haz\u0131rlanmas\u0131 ve t\u00fcm bu faaliyetler i\u00e7in gerekli insan kaynaklar\u0131 biriminin olu\u015fturulmas\u0131, genel imalat giderlerinin minimuma indirilmesi gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n zaman\u0131nda ve en k\u0131sa s\u00fcrede yap\u0131lmas\u0131 zorunlu i\u015flemler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ster ticari ister \u00fcretim i\u015fletmesi olsun kurulan her i\u015fletmenin amac\u0131 kar elde etmektir. K\u00e2r elde etmek i\u00e7in ise b\u00fcy\u00fcmek gerekecektir. Ancak b\u00fcy\u00fcme zaman\u0131nda ve gerekli hesaplamalar yap\u0131larak planlanmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletmelerin b\u00fcy\u00fcmesi ise \u00f6ncelikle Pazar pay\u0131n\u0131n geni\u015flemesi, \u00fcr\u00fcn gam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve kalitesi, ihracat konusunda gerekli giri\u015fimlerin yap\u0131lmas\u0131 ve artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verimli \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131larak uluslararas\u0131 pazarlarda rekabet kurallar\u0131na uyulmas\u0131, geli\u015fen teknolojiye uygun olarak \u00fcr\u00fcn \u00fcretebilmek i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, tedarik zincirinin olu\u015fturularak gerekli hammadde ve ara mal ihtiyac\u0131n\u0131n en uygun \u015fekilde temin edilmesi gerekecektir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak bu i\u015flemler i\u00e7in gerekli kaynak sa\u011flanmas\u0131 ve kayna\u011f\u0131n da en uzuz maliyetle elde etmesi gerekecektir. \u00dclkemizde sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n benim tahminime g\u00f6re% seksen kadar\u0131 ek kaynak kullanmaktad\u0131r. Ek kaynak maliyeti ise \u00fclkenin ekonomik ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde sanayinin problemlerine gelecek olursak;<\/p>\n\n\n\n
En ba\u015fta fabrika yeri ve b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e artan daha b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131n kira bedellerinin astronomik seviyelere gelmesi nedeniyle b\u00fcy\u00fcyemeyen i\u015fletmeler s\u00f6z konusudur. Bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ancak ve ancak devletin uzun vade ve d\u00fc\u015f\u00fck faizli bina kredisi vererek \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekir. Organize sanayi b\u00f6lgelerinin say\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131na ra\u011fmen fabrika binas\u0131 yeri sanayinin en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n
Ek kaynak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesi her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konu \u00fclkenin ekonomik durumu ile yak\u0131ndan ilgilidir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemde politika faizine ba\u011fl\u0131 olarak kredi maliyeti olduk\u00e7a y\u00fcksek oldu\u011fundan baz\u0131 i\u015fletmeler k\u00fc\u00e7\u00fclmeye gitmekte bu da \u00fcretimin azalmas\u0131na ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ihracat sipari\u015flerinin gerilemesine, ek kaynak bulunamamas\u0131ndan dolay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclmeye i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131kararak ba\u015flanmas\u0131ndan sonra \u00fclkede i\u015fsizlik rakamlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. \u0130\u015fte bu t\u00fcr problemlerin temel nedeni y\u00fcksek enflasyondur ve politika faizi de enflasyona ba\u011fl\u0131 olarak sekiz aydan bu yana %50 oran\u0131nda sabit tutulmaktad\u0131r. Aral\u0131k ay\u0131nda olmaz ise ocak ay\u0131nda mutlaka politika faizlerinin d\u00fc\u015fmesi beklenmektedir ama her y\u0131l oldu\u011fu gibi ocak ve \u015fubat aylar\u0131nda ayl\u0131k enflasyon y\u00fcksek \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 i\u00e7in faiz indirimi de bu aylarda ayn\u0131 kalabilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke olarak bir m\u00fcddet daha s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmek durumunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fsizlik art\u0131\u015f g\u00f6stermesine ra\u011fmen sanayi i\u015fletmelerinde ara eleman bulman\u0131n son derece zor oldu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. \u00d6rne\u011fin bir fabrikada kaynak\u00e7\u0131 bulmak, in\u015faatlarda kalfa bulmak zor olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkede ge\u00e7erli olan kanunlar\u0131n da sanayiyi etkiledi\u011fi kesindir. H\u00fck\u00fcmet gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zamanlarda ithalat\u0131 azaltmak, ihracat\u0131 \u00e7o\u011faltmak, yurt i\u00e7i fiyatlar\u0131 kontrol alt\u0131na almak gibi ama\u00e7larla g\u00fcmr\u00fck vergileri \u00e7\u0131karabilir veya uygulamadan kald\u0131r\u0131labilir. \u00d6zellikle tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerde bu t\u00fcr i\u015flemlerin \u00e7ok s\u0131k\u0131 takip edilmesi elzemdir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dcretimde problemler olduk\u00e7a fazla oldu\u011fu kesindir. Ancak \u00fclkenin kredi notunun artt\u0131r\u0131lmas\u0131, d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131, ekonomik g\u00fcvenin olu\u015fmas\u0131, devletin vergi gelirlerinin \u00e7o\u011falmas\u0131, i\u015fsizli\u011fin azalmas\u0131, merkez bankas\u0131n\u0131n d\u00f6viz rezervlerinin artmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak enflasyonun kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r \u00fclkede \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fru ve en verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00fcretim yapan i\u015fletmelere verilen destekler artt\u0131r\u0131lmal\u0131 ve ithal ikame \u00fcreten i\u015fletmeler daha \u00e7ok desteklenmeli, verilen kredilerin do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in s\u0131k\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir denetim yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak \u00fcretim, \u00fclke kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezidir.<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n