\u0130nsan kaynaklar\u0131 departman\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyeti belirli zaman periyotlar\u0131nda i\u015fletmenin t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen anket \u015feklinde yap\u0131l\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fan memnuniyeti konusu ise i\u015fletmeler i\u00e7in son derece \u00f6nemli ve son derece dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n memnuniyeti i\u015fletmenin daha verimli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, ileriye d\u00f6n\u00fck at\u0131lacak ad\u0131mlarda hatta \u00fccretlerin de\u011ferlendirilmesinde baz al\u0131nabilecek bir fakt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde kurumsal \u015firketlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n patron \u015firketlerine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyeti oran\u0131 daha fazlad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lan veya yap\u0131lacak terfilerde, g\u00f6rev tan\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesinde, mesai saatlerinin ve mesai \u00fccretlerin tespitinde, maa\u015flar\u0131n \u00f6demelerinin zaman\u0131nda yap\u0131lmas\u0131nda kurumsal \u015firketler daha hassast\u0131r ve hatta verilen s\u00f6zlerin tutulmas\u0131nda daha etkin ve belirleyicidir. Patron \u015firketlerinde ise \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyetinin az olma sebebi, \u00f6ncelikle e\u015f, dost, akraba olarak \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131 fazlad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle \u00f6nemli departmanlarda sorumluluk verilecek ki\u015fi akrabalardan se\u00e7ilecektir ve bu yakla\u015f\u0131m ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan benimsenmez ve verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne neden olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her konu patronla ili\u015fkilendirilir ve al\u0131nacak kararlar yanl\u0131\u015f da olsa patron taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilerek i\u015fletmenin \u00f6n\u00fcndeki s\u00fcre\u00e7 belirlenir. Ayr\u0131ca baz\u0131 patron \u015firketlerinde mesai kavram\u0131 yoktur. G\u00fcnl\u00fck i\u015fler uzayabilir ve mesai \u00fccreti de belki \u00f6denmeyebilir. Bu t\u00fcr \u015firketlerde \u201ci\u015fe adam de\u011fil adama i\u015f y\u00f6ntemi \u00f6ne \u00e7\u0131kar. \u00dclkemizde patron \u015firketlerinde personel almak veya \u00e7\u0131karmak belirli kriterler g\u00f6zeterek yap\u0131lmayabilir. Hatta baz\u0131 patronlar i\u015ften ayr\u0131lan personelinin tazminat\u0131n\u0131 bile \u00f6demek istemez.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fletmelerde \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyetini sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kriterler uygulanabilir.<\/p>\n\n\n\n
*Her insan gibi \u00e7al\u0131\u015fanlar da hata yapabilir. \u00d6nemli olan yap\u0131lan bu hatan\u0131n tekrarlanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak personeli kazanmakt\u0131r. Hata yapt\u0131 diye bir \u00e7al\u0131\u015fan rencide edilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n
*\u00c7al\u0131\u015fan her bireyin \u00fccreti zaman\u0131nda ve tam olarak \u00f6denmelidir. Onlar\u0131n da bir ailesi oldu\u011fu ve giderleri oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
*Ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan her birey \u00f6d\u00fcllendirilmelidir. Bu \u00f6d\u00fcl; sat\u0131\u015ftan prim, k\u0131sa s\u00fcreli tatil vs. \u015feklinde olabilir.<\/p>\n\n\n\n
*\u0130\u015f yerinde i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu konuda \u00e7e\u015fitli kurumlardan yard\u0131m al\u0131nabilir.<\/p>\n\n\n\n
*Gerekti\u011fi zamanlarda personel e\u011fitimi i\u00e7in giri\u015fimler yap\u0131larak ihtiya\u00e7 duyulan konularda \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n bilgilendirilmesi verim a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olaca\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n\n\n\n
*\u00c7al\u0131\u015fan haklar\u0131 titizlikle uygulanmal\u0131d\u0131r. Y\u0131ll\u0131k izin, dini ve milli bayramlarda tatil hakk\u0131 kesinlikle verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
*Ba\u015far\u0131l\u0131 elemanlara gerekli durumlarda maa\u015f\u0131ndan mahsup edilmek \u00fczere \u00f6zel kredi verilebilir. \u00d6rne\u011fin \u00e7ocu\u011funun okul taksiti gibi.<\/p>\n\n\n\n
*\u0130nsan kaynaklar\u0131 departman\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan TURNOVER RATE oran\u0131 (\u0130\u015fletmelerde personelin sirk\u00fclasyonu) d\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu oran y\u00fcksek oldu\u011fu taktirde \u00e7al\u0131\u015fanlar birtak\u0131m streslere girecek veya kendilerince \u00e7\u00f6z\u00fcm arayacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131daki \u00f6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Ancak ister kurumsal ister patron \u015firketi olsun i\u015fletmenin verimlili\u011fi, karl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ileriye d\u00f6n\u00fck al\u0131nacak kararlar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131mlar gibi fakt\u00f6rler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyeti mutlaka sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da tamam\u0131yla personel a\u00e7\u0131s\u0131ndan konuyu de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ancak madalyonun bir de \u00f6b\u00fcr y\u00fcz\u00fcne bakmay\u0131 unutmayal\u0131m. \u00dcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin veya patronlar\u0131n da \u00e7al\u0131\u015fandan memnun olmas\u0131 gerekir. Olaya bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise her \u00e7al\u0131\u015fan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi zaman\u0131nda ve eksiksiz yapmak, mesai saatlerine uymak, \u00fcslerinden ald\u0131klar\u0131 emirleri yerine getirmek, e\u011fitim ald\u0131 ise \u00f6\u011frendiklerini i\u015fletmenin menfaati i\u00e7in kullanmak gibi kriterlere dikkat etmek zorundad\u0131r. \u0130\u015fletmelerin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131nda, Pazar pay\u0131n\u0131n geni\u015flemesinde, \u00fcr\u00fcn gam\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinde, \u00fclkeye katma de\u011fer yaratmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n katk\u0131s\u0131 oldu\u011fu kesindir. Bu da ancak iyi, \u00e7al\u0131\u015fkan, i\u015fini seven, ba\u015far\u0131dan ba\u015far\u0131ya ko\u015fan, \u015firket menfaatlerini kollayan k\u0131saca i\u015fletmenin her birimini kendininmi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen elemanlarla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7al\u0131\u015fan memnuiyeti konusuna ekonomik olarak bakacak olursak, \u00fclkemizde sadece \u00e7al\u0131\u015fan de\u011fil toplam n\u00fcfusumuzun %80 kadar\u0131 ekonomik olarak memnun de\u011fildir. T\u00fcrk \u0130\u015f taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve %20 lik dilimler halinde 5 grup olarak a\u00e7\u0131klanan enflasyon oranlar\u0131nda hepsinin de\u011fi\u015fik oran\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada ise en zengin %20 lik kesimin (yakla\u015f\u0131k 18 milyon ki\u015fi) enflasyondan hi\u00e7 etkilenmedi\u011fi, rahatl\u0131kla her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131, al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015fmesinden hi\u00e7bir \u015fekilde etkilenmedi\u011fi, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmedi\u011fi ve son derece rahat bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc; Geri kalan %80 klik (yakla\u015f\u0131k 68 milyon ki\u015fi) ise a\u00e7l\u0131k ve sefalet i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Olaya bir de a\u00e7l\u0131k ve yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakmam\u0131z gerekirse; Bes-Ar \u0131n verilerine g\u00f6re temmuz ay\u0131 a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 26000 TL\u2019yi, yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 ise 62000 TL\u2019yi a\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. En d\u00fc\u015f\u00fck emekli maa\u015f\u0131n\u0131n 12500, asgari \u00fccretin 17002 TL oldu\u011fu bir ekonomik ortamda \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n ekonomik durumunun iyi olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Her d\u00f6nem enflasyondan en \u00e7ok etkilenen kesim dar ve sabit gelirliler olmu\u015ftur ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te de ayn\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde \u00e7al\u0131\u015fan kesimin yakla\u015f\u0131k %40 \u0131n\u0131n asgari \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Buna 16 milyon eklenince toplam n\u00fcfusun neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir ve b\u00f6yle olunca \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 memnuniyetinden bahsetmek bile yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak ekonomik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan memnuniyeti, yukar\u0131daki kriterlere ek olarak en d\u00fc\u015f\u00fck emekli maa\u015f\u0131 ve asgari \u00fccretin a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131na e\u015fitlenmesi ve her ay T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan T\u00dcFE oran\u0131na g\u00f6re g\u00fcncellenmesi gerekir. Aksi halde her d\u00f6nem oldu\u011fu gibi dar ve sabit gelirliler enflasyonun alt\u0131nda ezilmeye devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n
ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<\/p>\n\n\n\n
Ekonomist-Yazar<\/p>\n\n\n\n